هنگام بهارست و جهان چون بت فرخار
خیز ای بت فرخار، بیار آن گل بیخار
آن گل که مر او را بتوان خورد به خوشی
وز خوردن آن روی شود چون گل بربار
آن گل که مر او را بود اشجار ده انگشت
و آمد شدنش باشد از اشجار به اشجار
آن گل که به گردش در نحلند فراوان
نحلش ملکانند به گرد اندر و احرار
همواره به گرد گل طیار بود نحل
وین گل به سوی نحل بود دایم طیار
در سایهٔ گل باید خوردن می چون گل
تا بلبل قوالت بر خواند اشعار
تا ابر کند می را با باران ممزوج
تا باد به می در فکند مشک به خروار
آن قطرهٔ باران بین از ابر چکیده
گشته سر هر برگ از آن قطره گهربار
آویخته چون ریشهٔ دستارچهٔ سبز
سیمین گرهی بر سر هر ریشهٔ دستار
یا همچو زبرجد گون یک رشتهٔ سوزن
اندر سر هر سوزن یک لؤلؤ شهوار
آن قطرهٔ باران که فرو بارد شبگیر
بر طرف چمن بر دو رخ سرخ گل نار
گویی به مثل بیضهٔ کافور ریاحی
بر بیرم حمرا بپراکندهست عطار
وان قطرهٔ باران که فرود آید از شاخ
بر تازه بنفشه، نه به تعجیل به ادرار
گوییکه مشاطه ز بر فرق عروسان
ماورد همیریزد، باریک به مقدار
وان قطرهٔ باران سحرگاهی بنگر
بر طرف گل ناشکفیده بر سیار
همچون سرپستان عروسان پریروی
واندر سر پستان بر، شیر آمده هموار
وان قطرهٔ باران که چکد از بر لاله
گردد طرف لاله از آن باران بنگار
پنداری تبخالهٔ خردک بدمیدهست
بر گرد عقیق دو لب دلبر عیار
وان قطرهٔ باران که برافتد به گل سرخ
چون اشک عروسیست برافتاده به رخسار
وان قطرهٔ باران که برافتد به سر خوید
چون قطرهٔ سیمابست افتاده به زنگار
وان قطرهٔ باران که برافتد به گل زرد
گویی که چکیدهست مل زرد به دینار
وان قطرهٔ باران که چکد بر گل خیری
چون قطرهٔ می بر لب معشوقهٔ میخوار
وان قطرهٔ باران که برافتد به سمنبرگ
چون نقطه سفیداب بود از بر طومار
وان قطرهٔ باران ز بر لالهٔ احمر
همچون شرر مرده فراز علم نار
وان قطرهٔ باران ز بر سوسن کوهی
گویی که ثریاست برین گنبد دوار
بر برگ گل نسرین آن قطرهٔ دیگر
چون قطرهٔ خوی بر زنخ لعبت فرخار
آن دایرهها بنگر اندر شمر آب
هر گه که در آن آب چکد قطرهٔ امطار
چون مرکز پرگار شود قطرهٔ باران
وان دایرهٔ آب بسان خط پرگار
مرکز نشود دایره وان قطرهٔ باران
صد دایره در دایره گردد به یکی بار
آن دایره پرگار از آنجای نجنبد
وین دایره از جنبش صعب آرد رفتار
هر گه که از آن دایره انگیزد باران
از باد درو چین و شکن خیزد و زنار
گویی علمی از سقلاطون سپیدست
از باد جهنده متحرک شده نهمار
وانگه که فرو بارد باران به قوت
گیرد شمر آب دگر صورت و آثار
گردد شمر ایدون چو یکی دام کبوتر
دیدار ز یک حلقه بسی سیمین منقار
چون آهن سوده که بود بر طبقی بر
در زیر طبق مانده ز مغناطیس احجار
این جوی معنبر بر و این آب مصندل
پیش در آن بار خدای همه احرار
گویی که همه جوی، گلابست و رحیقست
جویست به دیدار و خلیجست به کردار
زین پیش گلاب و عرق و بادهٔ احمر
در شیشهٔ عطار بد و در خم خمار
از دولت آن خواجه علی بن محمد
امروز گلابست و رحیقست در انهار
آن سید سادات زمانه که نخواهد
شاعر به مدیحش ز خداوند ستغفار
از تیغ، به بالا بکند موی به دو نیم
وز چرخ به نیزه بکند کوکب سیار
گر ناوکی اندازد عمدا بنشاند
پیکان پسین ناوک در پیشین سوفار
ای بار خدایی که همه بار خدایان
دادند به اصل و شرف و گوهرت اقرار
هم گوهر تن داری، هم گوهر نسبت
مشکست هر آنجا که بود آهوی تاتار
یاقوت نباشد عجب از معدن یاقوت
گلبرگ نباشد عجب اندر مه آذار
از مردم بداصل نخیزد هنر نیک
کافور نخیزد ز درختان سپیدار
جبارتری چون متواضعتر باشی
باشی متواضعتر، چون باشی جبار
الحق که سزاوار تو بودهست ریاست
و ایزد برسانیده سزا را به سزاوار
انگشتری جم برسیدهست به جم باز
وز دیو نگون اختر برده شده آوار
جبار همه کار به کام تو رسانید
بادات شب و روز خداوند نگهدار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر زیبا به وصف بهار و ستایش خواجه علی بن محمد میپردازد. او به زیبایی گلها و بارانهای بهاری اشاره میکند و توصیفاتی شاعرانه از قطرات باران بر روی گلها ارائه میدهد. شاعر خواجه علی بن محمد را به عنوان شخصیت برجسته و با فضیلت معرفی میکند و به بزرگی و تأثیر او در عالم اشاره میکند. همچنین به زیبایهای طبیعی و تأثیرات آنها بر زندگی انسان و روحیات او پرداخته میشود. به طور کلی، این شعر هم از شگفتیهای بهار سخن میگوید و هم مدحی است در وصف بزرگی خواجه علی بن محمد.
هوش مصنوعی: بهار فرارسیده و دنیا مانند یک بت زیبا جلوهگر است. ای زیبای دلانگیز، آن گل بدون خار را بیاور تا از زیباییاش بهرهمند شویم.
هوش مصنوعی: این گل را میتوان با لذت خورد و پس از خوردن، چهرهاش همچون گل شاداب و زیبا میشود.
هوش مصنوعی: این گل که ویژگیهایش شبیه به ده انگشت درختان است، از درختی به درخت دیگر میآید و منتقل میشود.
هوش مصنوعی: آن گلی که باعث میشود زنبورهای عسل زیادی به دورش جمع شوند، ملکان (ملکها و بزرگان) و نیز آزادگان (احرار) به دور آن گل جمع میشوند.
هوش مصنوعی: همیشه زنبورها به دور گل پرواز میکنند و این گل همواره در حال جذب نحل (زنبور) است و به سوی آنها پرواز میکند.
هوش مصنوعی: در زیر سایهٔ گل باید نوشید، مانند گل، تا بلبل (پرندهای که آواز میخواند) برای تو ترانههایش را بخواند.
هوش مصنوعی: تا زمانی که ابر، شراب را با باران مخلوط کند، باد آن را مانند مشک (عطر) به هر سو پخش کند.
هوش مصنوعی: باران، که از ابر فرو میچکد، به شکل قطرههایی در میآید که بر روی هر برگ نشسته و مانند مروارید درخشان هستند.
هوش مصنوعی: چون ریشهٔ دستارچهٔ سبز و نازک، بر سر هر ریشهٔ دستار، گرهای وجود دارد که به زیبایی این منظر میافزاید.
هوش مصنوعی: چهرهٔ گلها مانند سنگ زبرجد است و هر قسمت از آن مثل رشتهٔ سوزن میماند که در هر سوزن یک دانه مروارید زیبا وجود دارد.
هوش مصنوعی: باران که شبهنگام بر چمن میریزد، بر روی گلهای سرخ همچون گلهای نار (انار) جلوهای زیبا ایجاد میکند.
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که عطر کافوری که درخت عطار منتشر کرده، به شکل دانههای بیضی و سفید بر روی گلهای سرخ (بیرم حمرا) پاشیده شده است. این تصویر به زیبایی و لطافت عطر در بهار اشاره دارد.
هوش مصنوعی: قطرهٔ بارانی که از شاخه بر روی بنفشهٔ تازه میریزد، نه به سرعت و شتاب، بلکه آرام و بااحتیاط نمیریزد.
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که مشاطه (آرایشگر) همچون گلی که زیباییاش را بر سر عروسان میپاشد، قطرهقطره یا به آرامی (باریک) چیزی را از زبر سر آنها میریزد تا زیبایی آنها را بیشتر کند.
هوش مصنوعی: آن قطرهٔ باران که در صبح زود روی گل بسته و نازک نشسته، را نگاه کن که چقدر زیباست.
هوش مصنوعی: این بیت به آبی اشاره دارد که بر روی گلهای زیبا مانند سرپستان عروسان نشسته و به شیرینی و لطافت شبیه است. در واقع، گوینده میخواهد زیبایی و تازگی گلها را با حضور قطرههای باران مقایسه کند که بهناگاه هارمونی خاصی را به همراه دارد.
هوش مصنوعی: آن قطره بارانی که از گلبرگ لاله میچکد، باعث میشود که طرف آن لاله، به رنگ باران آبی شود.
هوش مصنوعی: گویی که بخاری از حجم کوچکی برگرد عقیق لبان دلبر زیبا و نازنین وزیده است.
هوش مصنوعی: قطرهٔ بارانی که بر روی گل سرخ میافتد، مانند اشک عروسی است که بر روی صورت عروس میریزد. این بیت به زیبایی و لطافت این قطرهٔ باران که به گل مینشیند، اشاره دارد و آن را با احساس شادی و زیبایی عروسی مقایسه میکند.
هوش مصنوعی: بارانی که بر روی سرخود (گل یا گیاه) میافتد، شبیه قطرهٔ جیوهای است که به زنگار میچسبد و زیبایی خاصی پیدا میکند.
هوش مصنوعی: اگر قطرهٔ باران بر گل زرد بیفتد، به نظر میرسد که آن قطره، مانند رنگ زردی است که از طلای خالص (دینار) چکیده شده است.
هوش مصنوعی: قطرهٔ بارانی که بر گل خیری میچکد، مانند قطی که شراب بر لبهای معشوقهٔ میخوار مینشیند.
هوش مصنوعی: آن قطرهٔ بارانی که بر روی گل سمنبرگ (گل خوشبو) میریزد، مانند نقطهای از سفیداب (مادهای نرم و لطیف) است که بر سطح طومار (کاغذ) قرار دارد.
هوش مصنوعی: آن قطرهٔ باران که از روی لالهٔ سرخ میافتد، مانند جرقهٔ خاموشی است که بر روی علم (پرچم) آتش نشسته است.
هوش مصنوعی: بارانی که بر سوسن کوهی میافتد، بهنظر میرسد مانند ستارهای در آسمان گردان است.
هوش مصنوعی: بر روی برگ گل نسرین، آن قطرهٔ دیگری شبیه به قطرهٔ عرق خود، مانند عرق بر صورت معشوقهٔ زیبا و خوش نقش نمایان است.
هوش مصنوعی: دایرههای آب را ببین که در آن، هر بار که قطرهای باران به آن میافتد، شکل میگیرد و گسترش مییابد.
هوش مصنوعی: وقتی قطرهٔ باران مرکز پرگار میشود، دایرهٔ آب مانند خطی که از پرگار کشیده شده، گسترده میشود.
هوش مصنوعی: اگر مرکز دایره ثابت بماند، قطرهٔ باران به تنهایی نمیتواند دایرهای ایجاد کند؛ اما هنگامی که باران میبارد، میتواند صدها دایره را در اطراف خود به وجود آورد.
هوش مصنوعی: دایرهای که توسط پرگار رسم میشود، از جایش حرکت نمیکند و حرکت آن بهقدری دشوار است که به سختی میتوان آن را تغییر داد.
هوش مصنوعی: هر بار که باران از دایرهٔ مربوطه ببارد، باد آن باران را به حرکت درمیآورد و چینوچروک و حرکات زیبایی به وجود میآورد.
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که نور و روشنی که در اینجا توصیف میشود، به قدری تابناک و زیباست که انگار از علم سقراط (فیلسوف بزرگ یونانی) گرفته شده و بهوسیله باد جهنده به حرکت درآمده است. این تصویر به زیبایی و روشنی بهاری اشاره دارد که زندگی و شادابی را به همراه میآورد.
هوش مصنوعی: آنگاه که باران با شدت ببارد، شمر (شخصیت اشارهشده بیمناسبت) دوباره زندگی و جلوههای تازهای به آب میدهد، به گونهای که ظاهر و ویژگیهای آب تغییر میکند.
هوش مصنوعی: در اینجا به نظر میرسد که شاعر به زیبایی و جذابیت شباهت دارد که مانند دام کبوتر میماند و به خاطر دیدار دلانگیز او، مانند حلقهای از نقره، او را جذاب میبیند. به نوعی، این بیانگر قدرت جاذبه و زیبایی در دیدار کسی است که مورد توجه شاعر قرار گرفته است.
هوش مصنوعی: چنان که آهن زنگزدهای که بر روی ظرفی قرار دارد، زیر آن ظرف به دلیل خاصیت مغناطیسی سنگها باقی مانده است.
هوش مصنوعی: این جوی پرآب و پرمعنا و این آب خوشطعم، در برابر آن درگاه، مظهر عطای خدایی است که رحمتش شامل حال همه آزادگان میشود.
هوش مصنوعی: به نظر میرسد همهٔ آبهای جاری مانند گلاب و شراب خوشبو هستند و این جوی به خاطر زیبایی و لطافتش مانند خلیج به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: از قبل، این جوی یا رود، پر از گلاب و عرق و شراب قرمز بوده که در شیشههای عطار (عطار به معنای فروشندهٔ عطر و عطریات) و در خمرههای شراب قرار داشته است.
هوش مصنوعی: به برکت و فضل خواجه علیبن محمد، امروز گلها و گلابها در rivers جاری شدهاند و نعمتهای خوشبو به وفور در دسترس هستند.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به سید سادات (نسل پیامبر اسلام) اشاره میکند و میگوید که هر شاعری که دربارهٔ او شعر نگوید و در مدح او سخن نراند، از خداوند طلب آمرزش نمیکند و به نوعی مورد سرزنش قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: شاعر در این بیت تصویری زیبا و خیالانگیز از هنر و قدرت بیان خود میسازد و میگوید که او با تیغ (قلم) میتواند موی را به دو نیم تقسیم کند و از آسمان نیز با نیزه، ستارههای در حال حرکت را به زمین بیاورد. این بیان نشاندهندهٔ توانایی او در خلق تصاویری شگفتانگیز و دستیابی به چیزهای غیرممکن است.
هوش مصنوعی: اگر ناوک (سلاحی شبیه تیر) به عمد (به اراده) پرتاب کند، پیکان (بخشی از تیر) در انتهای ناوک در جلوی سوفار (تار و پود یا جوالی) قرار میگیرد. این تصویر به نوعی به دقت و موفقیت در تیراندازی اشاره دارد.
هوش مصنوعی: ای خداوندی که هر یک از خدایان به اصل و مقام و ارزش تو اعتراف کردند و به شرف و نیکوئیات اعتراف دارند.
هوش مصنوعی: تو علاوه بر اینکه از لحاظ جسمی و ظاهری دارای ارزش و زیبایی هستی، از جمله افرادی هستی که به نسبت و خاستگاهت نیز به اندازهی هر کسی که در سرزمین تاتار وجود دارد، ارزشمند و گرانبها هستی.
هوش مصنوعی: یاقوت، سنگ قیمتی و با ارزشی است که در طبیعت پیدا میشود و نباید از وجود یاقوت در معادن آن تعجب کرد. همچنین، گلبرگها هم بهطبع بهاری و خوشبو بودن، در هوای بهاری و مناسب، دور از تعجب است و این ویژگیها در طبیعت عادی به شمار میآیند.
هوش مصنوعی: آثار خوب و هنری از افراد بیاصل و ریشهدار به وجود نمیآید؛ همانطور که کافور نمیتواند از درختان سپیدار (که نوعی درخت است) به دست آید.
هوش مصنوعی: هرچقدر که قدرتمندتر و سلطهجوتر هستی، باید بیشتر تواضع کنی و فروتنی به خرج بدهی.
هوش مصنوعی: حقیقتاً ریاست و رهبری برای تو سزاوار است و خداوند حق را به شایستهاش میرساند.
هوش مصنوعی: انگشتری که به جمشید، پادشاه اسطورهای ایران، تعلق داشته، اکنون به جمشید رسیده و از دیو (مخلوقی افسانهای) که ستارهاش به بدی میدرخشد، دور شده است.
هوش مصنوعی: خداوند تو را در همه کارها توفیق داده و به آرزوهایت میرساند و همچنین شب و روز از تو محافظت کند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای عاشق دل داده بدین جای سپنجی
همچون شمنی شیفته بر صورت فرخار
امروز به اقبال تو، ای میر خراسان
هم نعمت و هم روی نکو دارم و سیار
درواز و دریواز فرو گشت و بر آمد
[...]
مدحت کن و بستای کسی را که پیمبر
بستود و ثنا کرد و بدو داد همه کار
آن کیست بدین حال و که بوده است و که باشد ؟
جز شیر خداوند جهان ، حیدر کرّار
این دین هدی را به مثل دایرهای دان
[...]
ای آنکه همی قصه من پرسی هموار
گویی که چگونه ست بر شاه تراکار
چیزیکه همی دانی بیهوده چه پرسی
گفتار چه باید که همی دانی کردار
ور گویی گفتار بباید ز پی شکر
[...]
این زرد تن لاغر گل خوار سیه سار
زرد است و نزار است و چنین باشد گل خوار
همواره سیه سرش ببرند از ایراک
هم صورت مار است و ببرند سر مار
تا سرش نبری نکند قصد برفتن
[...]
خیزید و خز آرید که هنگام خزانست
باد خنک از جانب خوارزم وزانست
آن برگ رزان بین که بر آن شاخ رزانست
گویی به مثل پیرهن رنگرزانست
دهقان به تعجب سر انگشت گزانست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.