نوروز درآمد ای منوچهری
با لالهٔ لعل و با گل خمری
مرغان زبان گرفته را یکسر
بگشاده زبان رومی و عبری
یک مرغ سرود پارسی گوید
یک مرغ سرود ماورالنهری
در زمجره شد چو مطربان، بلبل
در زمزمه شد چو موبدان، قمری
ماند ورشان به مقری کوفی
ماند ورشان به مقری بصری
در دامن کوه، کبک شبگیران
در رفت به هم به رقص با کدری
بر پر الفی کشید و نتوانست
خمیده کشید الف ز بی‌صبری
بر پربکشید هفت الف یا نه
از بی‌قلمی و یا ز بی‌حبری
طوطی به حدیث و قصه اندر شد
با مردم روستایی و شهری
پیراهنکی برید و شلواری
از بیرم سرخ و از گل حمری
پیراهنکی بی‌آستین، لیکن
شلوار چو آستین بوعمری
هدهد چو کنیزکیست دوشیزه
با زلف ایاز و دیدهٔ فخری
بر فرق زده‌ست شانه‌ای شیزین
بی‌گیسو یکی دراز از غمری
بر شاخ درخت ارغوان بلبل
ماند به جمیل معمر عذری
بی وزن عروض شعرها گوید
شاعر نبود بدین نکو شعری
طاووس مدیح عنصری خواند
دراج مسمط منوچهری
بر برگ سپید یاسمین تر
بر ریخت قرابهٔ می حمری
جنبید سر خجسته نتواند
برگردن کوتهش ز پر عطری
خون دل لاله در دل لاله
افسرده شد از نهیب کم عمری
صد گردنک زبرجدین دیدی
بر یک تن خرد نرگس بری
زرین سرکی فراز هر گردن
شش گوش بر او ز سیم هل تدری؟
شمشاد نگر بدان نکوزلفی
گلنار نگر بدان نکوچهری
ای تازه بهار! سخت پدرامی
پیرایهٔ دره و زیور عصری
با رنگ و نگار جنت العدنی
با نور و ضیاء لیلةالقدری
از بوی بدیع و از نسیم خوش
چون نافهٔ مشک و عنبر تری
وز رنگ و نگار و صورت نیکو
چون قصر ملک محمد قصری
میر اجل مظفر عادل
قطب کرم و نتیجه حری
با چهرهٔ ماه و طلعت زهره
با زهرهٔ شیر و عفت زهری
برداشته زرق مهتر و کهتر
دریافته طبع بری و بحری
افزون به شرف ز شرقی و غربی
افزون به نسب ز تیمی و بکری
بریده چو طبع مؤمن از مرتد
از بددلی و بدی و بدمهری
با مهرهٔ آهنین دبوس او
بر مهرهٔ پشت شیر نر بگری
گر سنگ ده آسیا فرو افتد
در پیش رخش ز کوکب دری
از پس نجهد دلش به یک ذره
کس را نبود دلی بدین نری
ور زانکه بغردی بناگاهان
پیرامن او پلنگ یا ببری
زان جانب خویش ننگرد زین سو
از ننگ حقارت و ز بی‌قدری
میرا! ملکا! ستاره و بدرا!
میری، ملکی، ستاره و بدری
گر یمن کسی طلب کند، یمنی
ور یسر کسی طلب کند، یسری
دیوانه طناب کاغذین ندرد
چونانکه تو صف آهنین دری
چون تیغ که شاخ گندنا برد
تو سنگ بزرگ آسیا بری
آنگاه که شعر تازی آغازی
همتای لبید و اوس بن حجری
وانگاه که شعر پارسی گویی
استاد شهید و میر بونصری
با جام به بزم، خیر برخیری
با تیغ، به رزم، شر بر شری
در حرب، هزار کیمیا دانی
چون حارث ابن ظالم المری
تا هست خلاف شیعی و سنی
تا هست وفاق طبعی و دهری
تا «فاتحةالکتاب» برخواند
اندر عرب و عجم یکی مقری
در دولت فرخجسته آزادی
در دایرهٔ سپهر بی‌غدری
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به توصیف آمدن نوروز و مدح ملک محمد قصری می‌پردازد. در آن، فصل بهار با شکوفه‌ها و پرندگانِ خوش‌آواز توصیف می‌شود، که نویدبخش شادی و زیبایی است. سپس، به زیبایی‌های ملک محمد اشاره می‌شود و او را به عنوان انسانی بزرگوار و عادل معرفی می‌کند که در فضائل و شرافت بر دیگران برتری دارد. شاعر با تشبیهات زیبا و تصاویری از طبیعت و آداب و رسوم به تحسین این شخصیت و جشن نوروز می‌پردازد و بر اتحاد جامعه تأکید می‌کند. در نهایت، شعر بر قدرت و اراده انسان در برابر مشکلات و نیاز به همدلی در جامعه تأکید می‌کند.
هوش مصنوعی: نوروز فرا رسیده است، ای منوچهری، با لاله‌های قرمز و با گل‌های خوش‌بو.
هوش مصنوعی: مرغانی که زبانشان بسته بود، حالا یک‌باره زبان به زبان رومی و عبری باز کرده‌اند.
هوش مصنوعی: یک پرنده به زبان فارسی شعر می‌خواند و پرنده‌ای دیگر به زبان ماوراءالنهر (منطقه‌ای در آسیای مرکزی) آواز می‌سراید.
هوش مصنوعی: بلبلی که در باغ می‌خواند، به طور زیبا و دلنشین مانند مطربان آواز می‌خواند و قمری (نوعی پرنده) نیز با نغمه‌هایش همانند موبدان (که در مراسم مذهبی آواز می‌خواندند) زمزمه می‌کند.
هوش مصنوعی: آنها (یعنی بلبلان و قمریان) به مکانی شبیه به کوفه و بصره (دو شهر معروف در تاریخ اسلام و ایران) فرود می‌آیند که به محل تجمع و گردهمایی تبدیل می‌شود.
هوش مصنوعی: کبک‌ها در دامن کوه در شب، به شادی و رقص به طور دسته‌جمعی مشغول شده‌اند و حالتی شورانگیز دارند.
هوش مصنوعی: چون درختی تنومند بر شاخه‌هایش، الفی (آذین و زینت) را به گونه‌ای کج و معوج می‌کوبد که این ناهمواری به خاطر بی‌صبری اوست و در نهایت نتوانسته آن را به درستی و راستا بپروراند.
هوش مصنوعی: بر روی پرها، هفت یا نه حرف الف را با بی‌قلمی و بی‌حبری نوشت. معنی این است که در کارش دقت و عشق لازم را نداشته است.
هوش مصنوعی: طوطی به داستان‌گویی و حرف زدن پرداخت و با مردم روستا و شهر صحبت کرد.
هوش مصنوعی: طوطی از پیراهن کوتاهی صحبت می‌کند و شلواری دارد که به رنگ سرخ و از پارچه‌ای به نام گل حُمری (نوعی پارچه زینتی) دوخته شده است.
هوش مصنوعی: پیراهن او آستین ندارد، اما شلوارش مانند آستین بوعمری (نوعی شلوار گشاد و زیبا) است.
هوش مصنوعی: هدهد مانند یک کنیز دوشیزه است که زلفی به زیبایی ایاز (ایاز، غلام مطرح در ادب فارسی و مشتهر به زیبایی) و چشمانی شیک و درست شده دارد.
هوش مصنوعی: بر سر این هدهد، شانه‌ای است که مثل یک زن زیبا و باوقار است، که بدون داشتن مو (زیبایی) تنها یک شانه بلند از یکسان دیگر دارد که نشان‌دهنده‌ی غم و اندوهی عمیق است.
هوش مصنوعی: بلبل بر روی درخت ارغوان نشسته و به آواز زیبای معمر عذری (شاعر معروفی) می‌خواند.
هوش مصنوعی: شاعر می‌گوید که اگر شعرها به وزن عروض نباشند، به نظر نمی‌رسد که او شاعر خوبی باشد و نتوانسته شعری زیبا بگوید.
هوش مصنوعی: این بیت اشاره به این دارد که طاووس (نماد زیبایی و شکوه) هنگام ستایش و مدح، شعرهای مسمط منوچهری (شاعر معروف) را می‌خواند و این نشان‌دهندهٔ زیبایی و ارزش شعر اوست.
هوش مصنوعی: بر روی برگ‌های سپید یاسمین، شرابه‌ای از شراب سرخ ریخته شده است.
هوش مصنوعی: سر خجسته و خوشبخت نمی‌تواند به خاطر کوتاهی قامت خود، بر گردن خود بچرخد و در حرکت باشد، زیرا حسی از عطر و خوشبوئی آن را به جنب و جوش وامی‌دارد.
هوش مصنوعی: دل لاله که نمادی از زیبایی و عشق است به خاطر تلخی و زودگذر بودن عمرش به ناچار دچار غم و اندوه شده و این غم را شبیه به خون دل توصیف می‌کند.
هوش مصنوعی: تعدادی گردن‌های زبرجدی (یعنی گردن‌هایی که از سنگ زبرجد ساخته شده) را بر یک تن (شخص) دیده‌ای که بر روی آن، نرگس (گلی با ظاهری زیبا) می‌روید.
هوش مصنوعی: بر روی هر گردن، کلاهی زرین و نقره‌ای شش وجهی قرار دارد. آیا می‌دانی این نشانه چیست؟
هوش مصنوعی: به شمشاد نگاه کن و زیبایی زلف‌های گلنار را ببین که چه زیبا و خیره‌کننده هستند و همچنین به زیبایی چهرهٔ او که با این عناصر طبیعی همخوانی دارد، توجه کن.
هوش مصنوعی: ای بهار تازه! به شدت زینت‌دهندهٔ دره و زیور دوران هستی.
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف زیبایی‌های بهشت و نور و روشنی شب قدر می‌پردازد و به این معناست که با زینت‌های بهشتی و نورانی‌اش، حال و هوای خاصی به زندگی می‌بخشد.
هوش مصنوعی: از عطری تازه و نسیم خوشبویی که شبیه بوی نافه (مقداری از مشک و عنبر) است.
هوش مصنوعی: از زیبایی‌ها و جلوه‌های رنگی و ظاهری خوش که مانند کاخ ملک محمد است، صحبت می‌کند.
هوش مصنوعی: میر اجل مظفر عادل، که شخصیتی با کرامت و بی‌نظیری در زمان خود است، مدتی درخشانی را در مدح و ستایش به خود اختصاص داده و نتیجه شخصی به نام حری است که ممکن است در این زمینه مهم باشد.
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف زیبایی‌های ظاهری کسی اشاره دارد که دارای صورت زیبا مانند ماه و زهره (سیاره زهره) است و همچنین بر جمال و عفت او تأکید می‌کند. زهرهٔ شیر به خوبی و جذابیت او اشاره دارد و عفت زهری به پاکدامنی و نجابتش اشاره می‌کند.
هوش مصنوعی: زرق در اینجا به معنای زرق و برق و زیبایی است. شاعر می‌گوید که زیبایی و وقار بالای انسان‌ها (مهتر و کهتر به معنای بزرگ‌تر و کوچک‌تر) طبع و خوی آنها را به دو دسته تقسیم می‌کند: کسانی که از دریا الهام می‌گیرند (دریافته طبع بحری) و کسانی که از زمین (دریافته طبع بری).
هوش مصنوعی: شرف و اعتبار او بیشتر از کسانی است که از شرق و غرب هستند و نسب و خاندانی او بالاتر از کسانی است که از تیره‌های تیمی و بکری هستند.
هوش مصنوعی: مؤمن از فرد مرتد و کافر جدا و بریده است، زیرا که از بدی‌های دل و رفتار ناشی از کینه و دشمنی، دوری می‌جوید.
هوش مصنوعی: با میخ آهنی که در دست اوست، بر مهرهٔ پشت شیر نر ضربه می‌زند.
هوش مصنوعی: اگر سنگ ده آسیاب در برابر روی او (شیر) بیفتد، از برابر چهره‌اش مثل ستاره‌ای در فضا خواهد درخشید.
هوش مصنوعی: دل او (ملک محمد) به خاطر یک ذره محبت یا زیبایی به شدت عاشق و خوشحال می‌شود و هیچ کس دیگری چنین احساسی ندارد.
هوش مصنوعی: اگر تو در این دنیا چون پیرامون خود، به ناگاه صدای غرش پلنگ یا ببر را بشنوی، این شنیدن به خاطر شدت ترس و وحشت است.
هوش مصنوعی: آن طرف خود را نبیند و به این سو نگاه نکند، به خاطر ننگ حقارت و بی‌قدری خود.
هوش مصنوعی: ای میرا! ای پادشاه! تو همچون ستاره درخشان و ماه تابان هستی. تو پادشاهی، نورانی و درخشان چون ستاره و ماه.
هوش مصنوعی: اگر کسی از یمن چیزی بخواهد، او یمنی است و اگر کسی از یسر (دولت و خوشی) چیزی بخواهد، او یسری (خوشحال و سعادتمند) است.
هوش مصنوعی: دیوانه‌ای که به خاطر عشق و جنون خود، طناب نازک را پاره نمی‌کند، به همان اندازه که تو در برابر یک در آهنین ناتوانی.
هوش مصنوعی: مثل تیغی که شاخهٔ درخت گندم را می‌شکافد، تو نیز همچون سنگ بزرگ آسیاب، در کار خود قوی و مؤثر هستی.
هوش مصنوعی: زمانی که شعر عربی آغاز شد، همتای شعر کسانی همچون لبید و اوس بن حجری، شاعران بزرگ عرب، بود.
هوش مصنوعی: در آن زمان که استاد شهید و میر بونصری به شعر فارسی می‌سرود، شعر تازی هم‌سطح و هم‌رتبه با شعر شاعران بزرگ عرب چون لبید و اوس بن حجری بود.
هوش مصنوعی: در جشن و میهمانی، شراب خوب و خوش‌طعم و دلپذیر است، اما در جنگ و نبرد، شمشیر خطرناک و نابودکننده است.
هوش مصنوعی: در جنگ، هزاران مرد مانند حارث ابن ظالم المری وجود دارند که در کار جنگاوری توانا هستند. حارث ابن ظالم المری یکی از نام‌های مشهور در تاریخ جنگ‌هاست.
هوش مصنوعی: تا زمانی که اختلاف بین شیعه و سنی برقرار است و توافق طبیعی و زمانی وجود دارد، این وضعیت ادامه خواهد یافت.
هوش مصنوعی: تا زمانی که «فاتحه‌الکتاب» (سورهٔ فاتحه) به طور یکسان در میان عرب و عجم (عرب‌ها و غیرعرب‌ها) خوانده شود، یک قاری وجود دارد.
هوش مصنوعی: در دوره‌ای خوش و پررونق، آزادی در این جهان وجود دارد و بدون خیانت و نیرنگ است.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بر سبزه نشست بلبل و قمری
باید می سرخ چون گل حمری
آری می سرخ درخور است از آنک
بر سبزه نشست بلبل و قمری
آن سرخ مِیی که گَرْش بربویی
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.