ماه رمضان رفت و مرا رفتن او به
عید رمضان آمد، المنه لله
آنکس که بود آمدنی آمده بهتر
و آنکس که بود رفتنی او رفته بده به
برآمدن عید و برون رفتن روزه
ساقی بدهم باده، بر باغ و به سبزه
من روزه بدین سرخترین آب گشایم
زان سرخترین آب رهی را ده و مسته
برنه به کف دستیم آن جام چو کوثر
جام دگر آور، به کف دست دگر نه
من می نخورم، تا نبود بر دو کفم جام
یا ساتگنی بر سر خوانم ننهی سه
چون می بدهی، نوش همیگوی و همیباش
چون می بخورم، جام همیگیر و همیجه
ور جهد کند خواجه و گوید نخورم می
با جان و سر سلطان سوگندش همیده
ور خواجهٔ اعظم قدحی کهتر خواهد
حقا که میش مه دهی و هم قدحش مه
بر بار خدای رؤسا خواجه محمد
کهتر بر او مهتر و مهتر بر او که
تایید خدایی به تن او متنزل
اقبال سمائی به رخ او متوجه
پاکیزهلقایی که ز بس حکمت و جودش
«الحکمة و الجود سری مفتخرا به»
آراسته خورشید چنان ز ابر نتابد
کز دو رخ او تابد یزدانی فره
دو ساعد او چون دو درختست مبارک
انگشت بر او: شاخ و بر و جود فواکه
بدخو شود از عشرت او سخت نکوخو
عاقل شود از عادت او سخت موله
پرویز ملک چون سخن خوب شنیدی
آن را که سخن گفتی، گفتیش که هان زه!
پرویز گر ایدون که در ایام تو بودی
بودی همه الفاظ ترا جمله مزهزه
زیرا که حدیث تو به ده راه نماید
گفتار جز از تو نبرد راه سوی ده
اندر چله جهل، کمالت شکند تیر
واندر گلوی آز، نوالت فکند زه
کوچک دو کفت، مه زد و دریای بزرگست
بسیار نزارست مه از مردم فربه
از منفعت دریا و ز مردم دریا
بسیار که و پیش خرد منفعتش مه
نام خرد و فهم نکو ما ز تو بردیم
انگور ز انگور برد رنگ و به از به
مکره به گه بخل تو باشی و نه مطواع
مطواع گه جود تو باشی و نه مکره
من بنده که نزدیک تو شعر آرم، باشم
آسیمه سر و ساده دل و خیره و واله
از بیادبی باشد و از پست مقامی
سجع متنبی گفتن، پیش متفقه
ای خواجهٔ فرخنده، ار ایدون که نیامد
این شعر تو نیکوتر از آن روز دوشنبه
معذور همیدار که این بار دگر من
شعریت بیارم که بود صد ره از ین به
تا راه توان یافت به دریا ز ستاره
تا دور توان گشت به توشه ز مهامه
بختت ازلی باد و بقایت ابدی باد
ایزد مرساناد به روی تو مکاره



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به شکرگزاری عید رمضان و ستایش خواجه محمد میپردازد. با پایان ماه رمضان، شاعر شادی و سرور خود را ابراز میکند و به میگساری و جشن در باغها دعوت مینماید. او خواجه محمد را با صفات عالی توصیف میکند و بر جود و حکمت او تأکید میگذارد. در ادامه، شاعر به مقام و عظمت خواجه اشاره میکند و حضور او را فرخنده و مبارک میداند. با به نمایش گذاشتن عشق و ارادت خود به خواجه، شاعر امیدوار است که در آتیه نیز بتواند زیباییهای بیشتری را در شعرهای خود بیاورد.
هوش مصنوعی: ماه رمضان به پایان رسید و من از رفتن آن خوشحالم؛ عید رمضان فرارسیده است، و من به خاطر آن شکرگزارم.
هوش مصنوعی: کسی که قرار بود بیاید، به خوبی آمده است و کسی که قرار بود برود، رفته است.
هوش مصنوعی: آمدن عید و پایان گرفتن روزه، باعث میشود که من به ساقی اشاره کنم و از او خواهش کنم که بادهای به من بدهد تا در باغ و بر روی سبزهها نوش جان کنم.
هوش مصنوعی: من به خاطر عید و پایان روزه، روزهام را با آب قرمز رنگی (احتمالاً اشاره به شراب) باز میکنم. از این آب قرمز، جادهای را به دیگران نشان بده و آنها را مست کن.
هوش مصنوعی: من در دستم آن جامی دارم که مانند کوثر (رودخانه بهشتی) است. حالا جام دیگری نیز بیاور، زیرا در دست دیگرم چیزی نیست.
هوش مصنوعی: من شراب نمینوشم، تا زمانی که جامی در دستم نباشد یا شخصی از بستگانم بر سفرهام ننوشد.
هوش مصنوعی: وقتی تو شراب میدهم، از من بخواه که بنوشم و بمانم، و وقتی که من میخورم، از من بخواه که جام را بگیرم و بجوشم.
هوش مصنوعی: اگر خواجه (محمد) کوشش کند و بگوید که من نمیخورم شراب، با جان و سر سلطان (سلاطین) به او سوگند میخورم که باز هم شراب مینوشد.
هوش مصنوعی: اگر خواجهٔ بزرگ، خواسته باشد که به او می، یعنی شراب، بدهند، باید به او میش نیز بدهی و همچنین باید که به او در همان پایهای که هست، یعنی هم رده با او احترام بگذاری.
هوش مصنوعی: خواجه محمد، که شخصیت برجستهای است، در برابر بارگاه خداوند به عنوان فردی فرودست و زیر دست قرار دارد و به همین خاطر کسانی که بالاتر از او هستند نیز مقامش را ارج مینهند و بر او فضل و برتری میگذارند.
هوش مصنوعی: خدا او را تأیید کرده و از جانب خود عزت و موفقیت را به او عطا کرده است، و توجه آسمانیها به چهرهاش جلب شده است.
هوش مصنوعی: وجه زیبای او به قدری در علم و سخاوتش است که همواره به آن افتخار میکند.
هوش مصنوعی: خورشید به قدری زیبا و آراسته است که مانند ابر از خودش نور نمیتاباند، بلکه از دو رخسار او فر و زیبایی ایزدی میتابد.
هوش مصنوعی: دو ساعد او مانند دو درخت خوشبخت و پربار است که بر روی آنها، انگشتانش مانند میوهها و شکوفههای درخت میروید و نشاندهندهی بخشندگی و خیرخواهی اوست.
هوش مصنوعی: انسانهای بدخلق در شادی او، نیک خلق میشوند و عاقلها از عادت او، بسیار خوش اخلاق میگردند.
هوش مصنوعی: پرویز، پادشاه ایران، وقتی سخن زیبا و پسندیدهای را میشنید، به گویندهی آن میگفت که بگو، ادامه بده!
هوش مصنوعی: اگر پرویز در زمان تو (خواجه محمد) بود، تمام کلمات تو را به دوش میکشید و با آنها بازی میکرد.
هوش مصنوعی: چون سخن از تو در دهانها و زبانهاست، هر کسی جز خود تو به راهی دیگر نمیتواند برود.
هوش مصنوعی: در این بیت گفته میشود که در دوران جهل و نادانی، خوبی و کمال تو مانند تیری شکسته میشود و در محیط پرآشوب و آز، نعمتها و مواهب تو از بین میرود.
هوش مصنوعی: در این بیت به مقایسهٔ کوچک بودن دو کفت (دو قفهٔ کوچک) و بزرگی دریای عمیق و وسیع پرداخته شده است. شاعر میگوید که علیرغم بزرگی دریا، در نهایت انسانها (مردم فربه) از آن بهرهمند میشوند. به عبارتی دیگر، اشاره به این دارد که وجود انسانها در میان عظمت طبیعت، تأثیرگذار و مهم است.
هوش مصنوعی: منفعت دریا و انسانهای دریا زیاد است، اما در مقابل خرد و عقل، منفعت آن کمتر از نور ماه است.
هوش مصنوعی: ما نام خرد و فهم خوب را از تو گرفتهایم، همانطور که رنگ انگور را از خود انگور به دست میآوریم و به آن زیباتر و بهتر میشود.
هوش مصنوعی: اگر در زمان بخل و خساست تو باشی، همواره به حیله و نیرنگ متوسل میشوی، و اگر در زمان بخشش و سخاوت تو باشی، باز هم به دور از صداقت و مروت خواهی بود.
هوش مصنوعی: من، که در حضور تو شعر میسرایم، همچون یک برده (بنده) سر در گم و بیخود از خودم هستم و دلم نیز ساده و بیتوجه به همه چیز است.
هوش مصنوعی: سجع متنبی (تجلیلی که از ابو الطیب متنبّی، شاعر بزرگ عرب است) گفتن، بیادبی و نشاندهندهی مقام پایین است. این جمله به این معناست که اگر کسی بخواهد بهطور نادرست و بیادبانه از سخنان شاعر بزرگ استفاده کند، باید از موقعیت خود اطلاع داشته باشد و نزاکت را رعایت کند.
هوش مصنوعی: ای خواجهٔ خوشخبر، اگر این شعر تو از دوشنبهای که گذشت بهتر نباشد، باید قبول کرد که وضع تو خوب نیست.
هوش مصنوعی: من را ببخش که این بار بهجای شعر، فقط توانستم مطلبی بیاورم که شاید بهاندازهٔ آن شعر زیبا نباشد.
هوش مصنوعی: برای رسیدن به دریا، باید از ستارهها راه را پیدا کرد و برای سفر به دوردستها، میتوان از توشههای مناسب بهره جست.
هوش مصنوعی: بخت و سرنوشت تو همیشه خوب و پایدار باشد و خداوند هیچ نیرنگ و فریب به تو نرساند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
سالار بک ای از در احسنت و زه زه
ای خسرو احسان ترا لشکر انبه
زوار شده خسرو احسان ترا خیل
دست تو وزیر است قوی همت و بشکه
اجرائی کز دست سخای تو رهی راست
[...]
در موسم نیسان ز سما شد سوی دریا
در کسوت قطره
بیمار و بر افتاد نفس دوش سحرگه
پیغام تو آورد صبا سلمه الله
چون خاک رهم بود قراری و سکونی
باد آمد و بر بوی توام میبرد از ره
باد سحر از بوی تو بخشید مرا جان
[...]
ما روی تو دیدیم و زجان مهر بریدیم
دل آمده نزدیک و بر او دوخته دیده
در آینه بنمود جمال و چه جمالی
دیدیم به دیده
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.