مِرفَق دهم به حضرت صاحب قصیدهای
خوشتر ز اشک مریمی و باد عیسوی
از خلق جعفر دومش آفریده حق
چون زر جعفری همه موزون و معنوی
کز رشک سحرهاش ز حیرت رود به عجز
رای مسیح چون خط ترسا ز کژ روی
گر شعر من به شاه رساند که دولتش
چون ماه عید قبلهٔ عالم شد از نوی
تیغش لباس معجز و ایمان برهنه تن
ای دهر بد کنی که بدان تیغ نگروی
نُه چرخ هشت بیدق شطرنج ملک او
او شاه نصرت از ید بیضای موسوی
رخ دولت است و فرزین صدر است و شاه شاه
فیل و فرس نجوم و سپهر از تهی دوی
من بنده را که قائم شطرنج دانشم
بر نطع آفرین ز سر خاطر قوی
فرزین دل است و شه خرد و رخ ضمیر راست
بیدق رموز تازی و معنی پهلوی
چون اسب و فیل نیست دلم خون همی شود
از بهر اسب و فیل دلا خون همی شوی
کهانعام شه که باج ستاند ز ترک و هند
بخشد هم اسب ترکی و هم فیل هندوی
شاها تو را چه فخر به بخشیدن اسب و فیل
خود هند و چین دهی به سالی که بشنوی
دولت ستانهبوس دَرَت باد تا به کام
صد سال تخم عدل بکاری و بدروی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قطعه با ستایش از حضرت صاحب (امام زمان) به توصیف ویژگیهای منحصر به فرد او میپردازد. او به مقایسه زیبایی اشک و صفات مسیح میپردازد و تأکید میکند که اشعارش باید به پادشاه برسد تا مانند ماه عید درخشندگی و قدرت او را بیان کند. از قدرت و ایمان پادشاه سخن میگوید و او را به عنوان شاهی میبیند که نصرت به او تعلق دارد. شاعر با اشاره به قایم شطرنج دانش خود، تأکید میکند که پادشاه باید به جای خیالپردازی واقعیات را ببیند و بر عدالت و کرامت خود بیفزاید. در پایان، آرزو میکند که در سایهٔ این عدل، جامعهای سرشار از برکت و شادمانی ایجاد شود.
هوش مصنوعی: به او که صاحب قصیده و شعر است، دستی میرسانم که از شعر من زیباتر باشد، همچون اشکهای مریم و باد عیسی که هر دو نشانههای پاکی و معنویت هستند.
هوش مصنوعی: خالق حق، جعفر دوم را همچون زر جعفری به وجود آورده است، که هم زیبا و هم دارای ویژگیهای معنوی است.
هوش مصنوعی: از آنجا که زیبایی سحرهای او (جعفر دوم) باعث حیرت و رشک میشود، عقل مسیحی که به طرز خاصی میاندیشد، به عجز و درماندگی میافتد، مانند کسی که در دوگانگی ظاهر و باطن به دنبال حقیقت است.
هوش مصنوعی: اگر شعر من به شاه برسد، خوشبختی او همچون ماه عید خواهد بود و او در نظر جهانیان به عنوان قبلهای ستوده میشود.
هوش مصنوعی: زمانهای، ای دنیا، با آن تیغ که کفر و ایمان را برهنه و عریان میکند، کارهای زشت و بدت را بکن. آن تیغ، معجزهگون و نماد ایمان است که بدست کسانی است که به جمال و زیبایی میبالند.
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف پادشاهی میپردازد که مانند شطرنج، نه چرخ (آسمان) و هشت مربع (بیدقها) را تحت کنترل خود دارد. در اینجا، نصرت پادشاه به قدرت و پیروزی موسوی (موسى، که در اینجا نماد خدا یا نیروی الهی است) نسبت داده شده است.
هوش مصنوعی: رخسار دولت نمایان است و فرزین (فرزین، به معنای والامقام و بزرگ) در صدر مقام خود ایستاده است، شاه با قدرت و عظمتش چون فیل است و اسب، نماد نجوم و آسمان، به شدت در این اوضاع نقشآفرینی میکند.
هوش مصنوعی: من خود را بنده کسی میدانم که در شطرنج دانش، بر روی بستر و زمین زندگی در حال تلاش و کوشش هستم و باید به خاطر او، که قدرت و تواناییاش عظیم است، تجلیل و ستایش کنم.
هوش مصنوعی: دل من فرزین است و خرد من پادشاه، و صورت ضمیر (درون) من درست مانند شطرنج است که در آن رموز تازی (زبان عربی) و معنی پهلوی (زبان ایرانی باستان) وجود دارد.
هوش مصنوعی: به خاطر نبودن اسب و فیل، دل من غمگین و خونبار میشود؛ تو نیز به خاطر از دست رفتن اسب و فیل، دل غمگین داری.
هوش مصنوعی: چه حیوانات شگفتانگیز و ارزشمندی که پادشاه (شاه) از اقوام ترک و هند باج میگیرد و به آنها همچنین اسبهای ترک و فیلهای هندی اهدا میکند.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، تو چه افتخاری به دادن اسب و فیل خود از هند و چین داری، در حالی که در این سالها چیزهایی شنیدهای که ارزش بیشتری دارند؟
هوش مصنوعی: خوشی و نعمت بر در تو باد، تا صد سال درخت عدالت بکارید و میوهاش را بچینید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بی قیمت است شکر از آن دو لبان اوی
کاسد شد از دو زلفش بازار شاهبوی
این ایغده سری به چه کار آید ای فتی
در باب دانش این سخن بیهده مگوی
تا صبر را نباشد شیرینی شکر
[...]
ای قصد تو به دیدن ایوان کسروی
اندیشه کرده ای که بدیدار آن روی
ایوان خواجه با توبه شهر اندورن بود
دیوانگی بود که تو جای دگر شوی
آن کس که هر دو دید، مر ایوان خواجه را
[...]
بنمود چون ز برج بره آفتاب روی
گلها شکفت بر تن گلبن به جای موی
چون دید دوش گل را اندر کنار جوی
آمد به بانگ فاخته و گشت جفتجوی
آن ماه سرو بالا آن سرو ماه روی
از روی او دلم نشکیبد به هیچ روی
چشمم ز مهر ماهش گشته بسان ابر
جسمم ز عشق سروش گشته بسان موی
اشک و رخم ز عشقش چون برگ در خزان
[...]
ای بازوی شریعت از اقبال تو قوی
تابنده از جمال تو آثار خسروی
هر گه که در مهم معالی ندا دهی
جز پاسخ متابعت از چرخ نشنوی
فتنه غنوده گشت در ایام تو، که تو
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.