گفتم ای دل بهر دربان جلال
نعل اسب از تاج دانائی فرست
دل جوابم داد کز نعل پیاش
تاج هفت اجرام بالائی فرست
نکتهٔ او دانه و ارواح است مرغ
دانه زی مرغان صحرائی فرست
این دو طفل هندو از بام دماغ
بر در صدرش به مولائی فرست
یا ز آب دست و خاک پای او
زقهٔ طفلان دانائی فرست
پیش یکران ضمیرش عقل را
داغ بر رخ کش به لالائی فرست
حاصل شش روز و نقد چل صباح
یک شبه خرجش که فرمائی فرست
هر بساط ذکر کراید بپوش
هر طراز شکر کرائی فرست
شحنهٔ شرع است منشور بقاش
سوی این نه شهر مینائی فرست
شب در آن شهر است غوغا ز اختران
مهر شحنه سوی غوغائی فرست
از تن و دل چون کنی نون والقلم
نزد شحنه شکل طغرائی فرست
پیش فکر او که رخشد شمسوار
شمس گردون را به حربائی فرست
بهر آذین عروس خاطرش
چرخ اطلس را به دیبائی فرست
او به تنها صد جهان است از هنر
یک جهانش جان به تنهائی فرست
معجز کلی فرستادت به مدح
تو جزاش از سحر اجزائی فرست
او ز گاوت عنبر هندی دهد
تو ز آهو مشک یغمائی فرست
گر نداری خون خشک آهوان
سنبل تر بهر بویائی فرست
دست جم چون راح ریحانیت داد
خوان جم را خل خرمائی فرست
آب زمزم داد بطحائی تو را
از فرات آبی به بطحائی فرست
هفت جوش از آینه دادت تو نیز
پنج نوش از کلک صفرائی فرست
داد نعمتها چو نعمان عرب
شکرها چون حاتم طائی فرست
کوه دانش را چو داود از نفس
منطق الطیر از خوشآوائی فرست
بانگ پشه مگذران بر گوش جم
گر فرستی لحن عنقائی فرست
از دواتت دار ملک تیر را
نیزهٔ بهرام هیجائی فرست
بهر ری کو پار زهرت داده بود
هدیه امسال از شکرخائی فرست
طوطی ری عذرخواه ری بس است
سوی طوطی قند بیضائی فرست
ری بدین طوطی ز هندو رای به
خدمت ری هندی و رائی فرست
روح شیدا شد ز عشق منظرش
از نظر گو حرز شیدائی فرست
عازر دل مردهای در وی گریز
گو مرا باد مسیحائی فرست
چون توئی خاقان ترکستان طبع
مه رخی با مهر عذرائی فرست
نثر تو نعش و ثریا نظم توست
هدیه نعشی و ثریائی فرست
قدر نظم و نثر او داند به شرط
سوی روضه در دریائی فرست
تخم پیله است آن به دیباجی سپار
زعفران است آن به حلوائی فرست
گر توانی هاونی ساز از هلال
خاصه بهر زعفرانسائی فرست
زرگر ساحر صفت را بهر صنع
سیم چینی، زر آبائی فرست
گوید اینجا خاص مهمانت آمدم
اجری خاص از نکورائی فرست
نحل مهمان بهار آید بلی
نزل نحل از باغ گویایی فرست
نحل را برخوان شاخ آور ز جود
پس در آن فضل عسل زائی فرست
این دل صد چشمه را پالونهوار
از برای شهد پالائی فرست
عقل را گفتم چه سازم نزل او
گفت جنت نزل دربائی فرست
آه تو شمع است و اشکت شکر است
شمع و شکر رسم هر جائی فرست
باد را بهر سلیمان رخش ساز
زین زر برکن به رعنائی فرست
هر سحرگاهش دعای صدق ران
پس به سوی عرش فرسائی فرست
وز پی احمد براقی کن ز نور
پس برای چرخ پیمائی فرست
ورنه باری سوی بهمن همتی
تنگ بسته خنگ دارائی فرست
همتم گفتا که ملبوس جلال
دق مصری وشی صنعائی فرست
عصمتش گفت از تکلف درگذر
شش گزی دستار و یکتائی فرست
مشتری فر و عطارد فطنت است
تحفههاش از مدحت آرائی فرست
نی نی از بود تو نتوان تحفه ساخت
تحفه بر قدر توانائی فرست
هرچه بفرستی به رسوائی کشد
دل شفاعت خواه رسوائی است
شعر هم جرم است جان را تحفه ساز
بر امیدم جرم بخشائی فرست
نقد برنائیت دانم مانده نیست
تات گویم نقد برنائی فرست
اشک گرمت باد و باد سرد پس
هر دو را با عقل سودائی فرست
بهر تسبیح سلیمان عصمتی
اشک داودی ز قرائی فرست
یعنی از بستان خاطر نوبری
باز کن در زی زیبائی فرست
قربهای پر کن ز تسنیم ضمیر
روح را با آن به سقائی فرست
گر توانی بهر شیب مقرعهاش
زلف حوران هرچه پیرائی فرست
وز دو قرص گرم و سرد مهر و ماه
رایت آن صدر والائی فرست
وز بره تا گاو و بزغالهٔ فلک
گوشتی ساز و به مولائی فرست
دانهٔ دل جوجو است و چهره کاه
کاه و جو زین دشت سرمائی فرست
آفتابی شو ز خاک انگیز زر
زی عطارد زر جوزائی فرست
چون توئی خاک سپاهان را مرید
خرجش آنجا نقد اینجائی فرست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در مدح جلالالدین الخزاری، به ستایش شخصیت و فضائل او میپردازد و به تصویر کشیدن جلالالدین بهعنوان فردی برجسته و بزرگوار، از ابتدا تا انتها، محور اصلی آن است. شاعر از دستاوردهای علمی و هنری وی سخن میگوید و پیشنهاداتی برای تقدیم هدایای متناسب با مقام او مطرح میکند. همچنین، به فضیلتهای اخلاقی و دانش او اشاره دارد و وصف میکند که چگونه او میتواند نور و الهامی برای دیگران باشد. در نهایت، شاعر به این نتیجه میرسد که مقام جلالالدین را نمیتوان با هدایای ساده سنجید و تنها شایستگیهای او باید مورد توجه قرار گیرد.
هوش مصنوعی: به دلم گفتم: برای دربانِ جلالالدین، از تاجِ دانایی خود نعلی برای اسبش بفرست. یعنی دانش خود را در برابر کمترین خادم او خوار بشمار.
هوش مصنوعی: دل پاسخ داد: برای نعلِ سُم اسب او، تاجِ هفت سیارهٔ آسمانی را بفرست. یعنی تاج دانایی تو در برابر او ناچیز است و تنها تاج آسمان شایستهٔ اوست.
هوش مصنوعی: سخنان نغز او مانند دانه است و جانها مانند مرغان. این دانه را برای مرغانِ صحرا بفرست تا جانها از سخن او بهره ببرند.
هوش مصنوعی: این دو کودک سیاهچهره را، یعنی دو مردمک چشم، از بامِ سر به درگاه او بفرست تا بندهٔ او باشند.
هوش مصنوعی: یا از آبی که او دست در آن شسته و از خاک پای او، خوراکی برای کودکان دانش بفرست، چنانکه پرنده به جوجهاش دانه میدهد.
هوش مصنوعی: در برابر اسبِ اندیشهٔ او، بر چهرهٔ خرد داغ بندگی بگذار و آن را به خدمتگزاری و لَلِگی او بفرست.
هوش مصنوعی: حاصل آفرینش ششروزه و دستاورد چهل بامداد را، هرچه بفرمایی، به اندازهٔ خرجِ یک شبِ او بفرست. یعنی همهٔ هستی در برابر بزرگی او اندک است.
هوش مصنوعی: هر بساطِ یادی که شایستهٔ اوست بگستر و هر جامهٔ زربفتِ سپاسی که سزاوار اوست برایش بفرست.
هوش مصنوعی: فرمانِ ماندگاری او پاسبان و داروغهٔ شریعت است. آن فرمان را به این نُه شهرِ مینایی، یعنی نُه فلک، بفرست.
هوش مصنوعی: شبها در آن شهرِ آسمان، ستارگان غوغا به پا میکنند. مُهرِ آن داروغه را به سوی این آشوبگران بفرست تا آرام شوند.
هوش مصنوعی: چون تن و دل را مانند «نون» خمیده و مانند «قلم» راست کردی، همین شکل را چون طغرای فرمان نزد آن داروغه بفرست. یعنی خمیده و فرمانبر در برابر او بایست.
هوش مصنوعی: در برابر اندیشهٔ او که مانند خورشید میدرخشد، خورشید آسمان را چون آفتابپرست بفرست تا رو به او بگرداند.
هوش مصنوعی: برای آراستن عروسِ اندیشهٔ او، فلکِ اطلس را چون پارچهٔ دیبا بفرست.
هوش مصنوعی: او به تنهایی در هنر به اندازهٔ صد جهان است. تو دستکم یک جهان جان، تنها و یکجا، برایش بفرست.
هوش مصنوعی: او معجزهای کامل، یعنی شعری در ستایش تو، برایت فرستاده است. تو در پاداش آن، پارههایی از جادوی سخن خود بفرست.
هوش مصنوعی: او عنبر هندی که از گاو دریایی به دست میآید به تو داده است. تو هم مشکِ آهوی یغما برایش بفرست. یعنی هدیهٔ خوشبوی او را با سخنی خوشبو پاسخ بده.
هوش مصنوعی: اگر مشک، یعنی خونِ خشکیدهٔ آهو، نداری، دستکم سنبلِ تازه برای بوییدن بفرست. یعنی اگر هدیهٔ گران نداری، هدیهای فروتنانه بده.
هوش مصنوعی: چون دستِ جمشیدوارِ او به تو بادهٔ خوشبو داده است، تو برای سفرهٔ جمشیدیِ او سرکهٔ خرما بفرست. یعنی در برابر هدیهٔ گرانبهای او، هدیهٔ ناچیز خود را با فروتنی پیش بکش.
هوش مصنوعی: مردی از بطحا، یعنی سرزمین مکه، به تو آب زمزم داده است. تو در پاسخ، آبی از فرات به سوی او بفرست.
هوش مصنوعی: او از هفتجوش، یعنی فلزی که آینه را از آن میسازند، آینهای به تو داده است. تو نیز از قلم زردرنگ خود نوشیدنیِ شیرینی برایش بفرست.
هوش مصنوعی: او مانند نعمان، پادشاه عرب، نعمتها بخشیده است. تو هم مانند حاتم طایی سپاسی بیدریغ بفرست.
هوش مصنوعی: شاعر به خود میگوید: همانگونه که داوود با آواز خوش کوه را به همنوایی وامیداشت، تو نیز برای آن کوه دانش (ممدوح) سخنی خوش و پرمعنا چون زبان مرغان بفرست.
هوش مصنوعی: سخن بیارزش را که چون صدای پشه است به گوش ممدوحِ جممانند مرسان؛ اگر میفرستی، سخنی بلند و کمیاب چون آواز سیمرغ بفرست.
هوش مصنوعی: از دوات خود برای عطارد که فرمانروای ملک نویسندگی است قلمی بفرست که چون نیزهٔ بهرامِ جنگجو کارگر و برنده باشد.
هوش مصنوعی: به شهر ری که سال گذشته تو را آزرد و تلخی چشاند، امسال هدیهای شیرین از سخن شکرین بفرست.
هوش مصنوعی: آن سخنورِ شیرینزبان ری (ممدوح) بهتنهایی عذرخواه بدیهای ری است؛ پس برای این طوطی قند سپید (سخن ناب) بفرست.
هوش مصنوعی: ری به سبب وجود این طوطی از سرزمین رای هندی برتر است؛ پس برای خدمت ری، چیزی هندی و شایستهٔ شاهان، یعنی سخنی گرانبها، بفرست.
هوش مصنوعی: جان من از عشق دیدار او شیدا شده است؛ به او بگو از نگاه خود تعویذی برای درمان این شیدایی بفرستد.
هوش مصنوعی: دل مردهام چون عازر به او پناه برده است؛ به او بگو برایم دمی جانبخش چون دم مسیح بفرستد.
هوش مصنوعی: چون تو (خاقانی) در طبع و سخن فرمانروای سرزمین خوبرویانی، شعری نو و بکر چون ماهرویی دوشیزه برای او بفرست.
هوش مصنوعی: نثر تو همچون ستارگان پراکندهٔ بناتالنعش است و نظم تو چون خوشهٔ منظم ثریا؛ هدیهای از هر دو، نثر و نظم، بفرست.
هوش مصنوعی: او بهدرستی قدر نظم و نثر را میشناسد؛ پس مروارید دریایی را به باغ او بفرست، یعنی گوهر سخن را به جای شایستهاش برسان.
هوش مصنوعی: سخن تو مانند تخم کرم ابریشم است که باید به دیباباف سپرد و مانند زعفران است که باید به حلواپز داد؛ یعنی هنر را به اهلش بسپار.
هوش مصنوعی: اگر بتوانی، از هلال ماه هاونی بساز و آن را مخصوص ساییدن آن زعفرانِ سخن بفرست.
هوش مصنوعی: برای آن زرگرِ جادوهنر (ممدوح) سیم و زر ناب و گرانبها بفرست تا از آن هنر بیافریند.
هوش مصنوعی: ممدوح میگوید که مهمان ویژهٔ تو شدهام؛ پس از روی نیکاندیشی برایش پذیرایی و روزی ویژه بفرست.
هوش مصنوعی: آری، زنبور عسل مهمان بهار است؛ پس برای این زنبور از باغ سخن گویا پذیرایی بفرست.
هوش مصنوعی: بر سفرهٔ زنبور از سر بخشش شاخههای گل بیاور و سپس آن فزونیِ عسلزا را بفرست.
هوش مصنوعی: این دل پرچشمهٔ خود را مانند صافی برای پالودن شهد سخن بفرست.
هوش مصنوعی: از عقل پرسیدم برای پذیرایی او چه فراهم کنم؛ گفت بهشت را بهعنوان پیشکشی شایسته بفرست.
هوش مصنوعی: آه سوزان تو چون شمع است و اشک تو شیرین چون شکر؛ شمع و شکر را که هدیهٔ رسمی همهجاست برای او بفرست.
هوش مصنوعی: باد را برای ممدوح، که چون سلیمان است، اسب سواری کن و زین زرین بر آن بگذار و با آراستگی و خرامندگی نزد او بفرست.
هوش مصنوعی: هر سحرگاه برای او دعای خالصانه بخوان و آن دعا را چنان بفرست که تا عرش برسد.
هوش مصنوعی: برای او، که در مقام مانند پیامبر است، براقی از نور بساز و برای سیر در آسمانها نزدش بفرست.
هوش مصنوعی: اگر اینها نشد، دستکم برای آن بزرگهمت که مانند بهمن پادشاه است، اسبی سپید و شاهانه با تنگ بسته بفرست.
هوش مصنوعی: همت من گفت: برای جامهٔ شکوه او پارچهٔ نازک مصری و دیبای نگارین صنعا بفرست.
هوش مصنوعی: پارسایی و پاکدامنی او گفت: تکلف را کنار بگذار؛ تنها دستاری ششگزی و جامهای ساده و یکلا بفرست، زیرا او اهل تجمل نیست.
هوش مصنوعی: او شکوه مشتری و هوشمندی عطارد را دارد؛ پس هدیهاش را از ستایش و شعر آراسته بفرست.
هوش مصنوعی: نه، از هستی و دارایی تو هدیهای درخور او ساخته نمیشود؛ پس هدیه را به اندازهٔ توانایی خود بفرست.
هوش مصنوعی: هرچه بفرستی، چون درخور او نیست، مایهٔ شرمساری میشود و دل باید برای این شرمساری پوزش و شفاعت بخواهد.
هوش مصنوعی: شعر هم در برابر او گناه و کمارزش است؛ جان را هدیه کن و آن را به امید بخشش گناهت بفرست.
هوش مصنوعی: میدانم که سرمایهٔ جوانی برایت نمانده است، وگرنه میگفتم جوانیات را به او پیشکش کن.
هوش مصنوعی: تو اشک گرم و آه سرد داری؛ هر دو را همراه با عقلِ شیدا و عاشق نزد او بفرست.
هوش مصنوعی: برای تسبیحگفتن آن ممدوح که پاکی سلیمان را دارد، اشکی مانند اشک داوود هنگام خواندن زبور بفرست.
هوش مصنوعی: یعنی از باغ اندیشهات میوهٔ نوبری، یعنی شعری تازه، بچین و آن را در جامهای زیبا بفرست.
هوش مصنوعی: مشکی از چشمهٔ بهشتی تسنیمِ درونت پر کن و جان را با آن، چون سقّا، نزد او بفرست.
هوش مصنوعی: اگر بتوانی، برای بند تازیانهٔ او هرچه میتوانی از گیسوی حوران ببُر و بفرست.
هوش مصنوعی: از دو قرص گرم و سرد، یعنی خورشید و ماه، برای آن صدرنشین بلندمرتبه نان و روزی و توشه بفرست.
هوش مصنوعی: از برجهای حمل و ثور و جدی آسمان گوشتی فراهم کن و با بندگی برای او بفرست.
هوش مصنوعی: دانهٔ دل تو چون جو است و چهرهات زرد چون کاه؛ از این دشت سرد، کاه و جو برای مرکب او بفرست.
هوش مصنوعی: مانند خورشید باش که از خاک زر برمیآورد و برای ممدوح عطاردمنش، زرِ برج جوزا بفرست.
هوش مصنوعی: چون تو ارادتمند خاک اصفهان هستی، هزینهٔ آنجا را از نقدِ همینجا بفرست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.