خاقانی
»
دیوان اشعار
»
قطعات
»
شمارهٔ ۲۲۸ - این قطعه را ارتجالا ساخته و به دار الخلافهٔ بغداد فرستاده است
چو آسمان ورق عهد مقتفی بنوشت
برآمد آیت مستنجد از صحیفهٔ حال
چو صبح صادق دین را نهفت ظل ابد
برآمد از پس صبح آفتاب عرش ظلال
چه آفتاب که سهمش چو آفتاب از ابر
روان کند خوی تب لرزه از مسام جبال
چو در چهار در ملک شد به چهار جهت
مثال نور فرستاد آفتاب مثال
که آفتاب چو کرد از هوا صحیفهٔ سیم
مثال نور نویسد بر او قلم تمثال
ببین مثال خلافت به دست نور الدین
که بهر دست سلاطین کنند حِرز کمال
فلک چو عود صلیبش بر اختران بندد
که صرعدار بوند اختران به گاه زوال
خجسته نائب صدر الخلافه عون الدین
که از شمایلش آبستن است باد شمال
چو پیک خواجه به دار الخلافه باز رسد
سلام بنده رساند به آستان جلال
دریغ تنگ مجال است و برنمیتابد
که راندمی به ثنای خلیفه سحر حلال



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قطعه که خاقانی بیدرنگ سروده و به بغداد فرستاده، به مناسبت درگذشت خلیفه المقتفی و جانشینی المستنجد است. شاعر خلیفهٔ تازه را به آفتابی هیبتناک مانند میکند که فرمانش به چهار سوی جهان میرسد، و از فرمان خلافت در دست نورالدین و از عونالدین، نایب دستگاه خلافت، به ستایش یاد میکند. در پایان سلام خود را به درگاه خلافت میفرستد و از تنگی فرصت برای ستایشی کاملتر اظهار افسوس میکند.
هوش مصنوعی: آنگاه که آسمان دفتر روزگار المقتفی را به پایان برد و بست، نشانهٔ خلافت المستنجد از صفحهٔ روزگار آشکار شد.
هوش مصنوعی: چون سایهٔ ابدیت (مرگ) آن صبح راستین دین، یعنی خلیفهٔ پیشین، را پنهان کرد، از پی آن صبح، آفتابی برآمد که سایهاش چون عرش بلند است، یعنی خلیفهٔ تازه.
هوش مصنوعی: آفتابی چنان که هیبتش همانگونه که خورشید از ابر باران جاری میکند، از منفذهای کوهها عرقِ لرزِ تب روان میسازد؛ یعنی حتی کوهها از ترس او میلرزند و عرق میکنند.
هوش مصنوعی: چون خلیفه در کاخ چهاردرِ پادشاهی به تخت نشست، آن آفتابمانند به چهار سوی جهان فرمانی از نور فرستاد.
هوش مصنوعی: همانگونه که خورشید چون هوا را صفحهای سیمین و روشن کند، با قلم پرتو خود بر آن نقش و فرمان نور مینگارد.
هوش مصنوعی: فرمان خلافت را در دست نورالدین ببین؛ فرمانی که پادشاهان آن را تعویذ و نشانهٔ کمال برای دست خود میسازند.
هوش مصنوعی: آسمان آن فرمان را مانند عودالصلیب (دارویی که برای درمان صرع میآویختند) بر ستارگان میبندد، زیرا ستارگان هنگام فرود و زوال گویی دچار صرع میشوند؛ یعنی این فرمان مایهٔ شفا و پایداری اختران است.
هوش مصنوعی: عونالدین، نایب فرخندهٔ دستگاه خلافت، چنان خوشخوی است که باد شمال از خصلتهای خوش او بارور و عطرآگین است.
هوش مصنوعی: هنگامی که فرستادهٔ خواجه به دارالخلافه بازگردد، سلام این بنده را به درگاه باشکوه برساند.
هوش مصنوعی: افسوس که فرصت تنگ است و مجال نمیدهد، وگرنه در ستایش خلیفه شعری چون سحر حلال میسرودم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
کسان که تلخی زهر طلب نمیدانند
ترش شوند و بتابند رو ز اهل سؤال
تو را که میشنوی طاقت شنیدن نیست
مرا که میطلبم خود چگونه باشد حال؟
شکفت لاله تو زیغال بشکفان که همی
[...]
به سیصد و چهل و یک رسید نوبتِ سال
چهارشنبه و سه روز باقی از شوّال
بیامدم به جهان تا چه گویم و چه کنم
سرود گویم و شادی کنم به نعمت و مال
ستوروار بدینسان گذاشتم همه عمر
[...]
اگر کمال بجاه اندر است و جاه بمال
مرا ببین که ببینی کمال را بکمال
من آن کسم که بمن تا بحشر فخر کند
هر آنکه بر سر یک بیت من نویسد قال
همه کس از قبل نیستی فغان دارند
[...]
همیشه گفتمی اندر جهان به حسن و جمال
چو یار من نبود وین حدیث بود محال
من آنچه دعوی کردم محال بود و نبود
از آنکه چشم من او را ندیده بود همال
ز نیکویی که به چشم من آمدی همه وقت
[...]
ز نور قبۀ زرین آینه تمثال
زمین تفته فرو پوشد آتشین سر بال
فروغ چتر سپهری بیک درخشیدن
بسنگ زلزله اندر زند بگاه زوال
درر چو لاله شود لعل در دهان صدف
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.