بهشت صدرا تا دولت تو در دربست
بر آستان تو درهای آسمان بگشاد
قریشی هدی از رایت تو کرد شرف
یمانی ظفر از تیغ تو گرفت نژاد
به بارگاه تو دامن کشان رسید انصاف
ز درگه تو گریبان دریده شد بیداد
سپهر مهرهٔ بازوی بندگان تو گشت
از آن قبل ز قبول فنا شده است آزاد
سیه سپید جهان گوئی از دوات تو خاست
که صورت شب و روز آمد آبنوس نهاد
به یاد حضرت تو یوسفان مصر سخن
مدام جام معانی کشند تا بغداد
ز بود بنده و نابود او چه برخیزد
کجا رضای تو نبود، نبود و بود مباد
رضای خاطر من چون توئی تواند جست
که آب و دانهٔ سیمرغ جم تواند داد
خدایگان سپهر آستان نکو داند
که در جهان سخن بنده بینظیر افتاد
در آن مبین که ز پشت دروگری زاده است
کجا خلیل پیمبر ه از دروگر زاد
ز بنده بوی برند آن و این در این صنعت
اگرچه موی برند این و آن در این بنیاد
در آن چه عیب که از سرب بشکند الماس
هنر در آن، که ز الماس بشکند پولاد
بدل من آمدم اندر جهان سنائی را
بدین دلیل پدر نام من بدیل نهاد
دهان دهر به گوهر چنان بیاکندم
که ره نبود نفس را که گویدم فریاد
به باغ خاطر من خواه تازه نخل سخن
ز خشک بید هر افسردهای چه اری یاد
ز نخل، میوه توان چید چون بیازی دست
ز بید کرم توان یافت چون بجنبد باد
اگر جهان من از غم کهن شده است رواست
جهان به مدح تو تازه کنم بقای تو باد
دلی که مدح تو سازد شکسته به که درست
چو جای گنج سگالی خراب به کاباد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این قطعه، شاعر به حبس خود اشاره میکند و از آستان مقدس یک شخصیت بزرگ سخن میگوید که به شیوهای بینظیر در دنیای اخلاق و هنر تاثیرگذار است. او به قدرت و عظمت این شخصیت اشاره میکند و به نحوی به بندگان او پرداخته و از عدالت و انصاف در بارگاه او سخن به میان میآورد. شاعر همچنین به این نکته اشاره میکند که هیچ چیز نمیتواند او را از رضایت این شخصیت دور کند و دعا میکند که با یاد او، دنیای خود را از غم و ناامیدی پاک کند. او در پایان به قدرت کلام و هنر خود میبالد و امید دارد که بتواند در ارزیابیهای خود به حقیقت دست یابد.
هوش مصنوعی: دولت و موفقیت تو باعث شده که بهشت و تمامی خوشبختیها در دسترس تو باشد و به همین دلیل آسمانها برای تو گشوده شدهاند.
هوش مصنوعی: قریشیان به خاطر رهبر تو شرافت یافتهاند و یمنیها از شمشیر تو پیروزی کسب کردهاند.
هوش مصنوعی: به بارگاه تو با زاری و تضرع وارد شدم و انصاف بر من فرود آمد، اما در این درگاه، بیدادگری و ظلم بر من رو نمایی کرد و مرا به شدت آزار داد.
هوش مصنوعی: سپهر (آسمان) به نشان مهرهٔ بازوی بندگان تو (خدای تو) بدل شده است، زیرا از زمان قبول (سرنوشت) مرگ، آزاد شده و گرفتار آن نیست.
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که سیاهی و روشنی جهان انگار از قلم تو به وجود آمده است، به طوری که شب و روز با رنگ این آبنوس، یعنی رنگ تیره و روشنی که میدهد، شکل گرفتهاند.
هوش مصنوعی: با یاد تو، مانند یوسفان مصر، همواره سخنانی عمیق و پرمغز بیان میشود تا به بغداد برسد.
هوش مصنوعی: من اگر بندهٔ تو باشم و وجودم گم شود، چه اثر و نتیجهای خواهد داشت در جایی که رضایت تو نیست؛ ای کاش وجودم به کلی ناپدید شود اگر در این دنیا رضایت تو نباشد.
هوش مصنوعی: راضی کردن دل من، به کسی چون تو که صفات برجستهای دارد، ممکن نیست؛ چرا که تنها کسی مثل جم (پادشاه افسانهای که سیمرغ را در اختیار داشت) میتواند نعمتهایی چون آب و دانه را به من بدهد.
هوش مصنوعی: خداوندان عالم خوب میدانند که سخنان بنده در جهان بینظیر و یگانه است.
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به این نکته اشاره میکند که از این ستمگری که در حال حاضر او را میبینیم، در واقع کسی مثل خلیل، که همان ابراهیم خلیلالله است، به دنیا آمده و او هم از پس کسانی مثل دروگر ساخته شده است. به عبارتی، او از ریشههای ضعیف و ستمگر نیز میتواند به مقامهای بلند برسد.
هوش مصنوعی: بوی خوش هنر از بندهای به مشام میرسد، و اگرچه در این علم و هنر، زلف (موی) این و آن جلب توجه میکند.
هوش مصنوعی: در آنچه که الماس میتواند پولاد را بشکند، چه عیبی وجود دارد اگر سرب هم در این میان بشکند؟ یعنی این اشاره به این دارد که قدرت هنر و تواناییهای برجسته هنری در بسیاری از چیزها قابل نمایان شدن است.
هوش مصنوعی: من در این دنیا مانند سنایی، شاعری بزرگ، به وجود آمدم و به همین خاطر پدرم نام «بدیل» را برای من انتخاب کرده است.
هوش مصنوعی: چنان در چنگال زمان اسیر شدم که حتی نمیتوانم فریاد بزنم و صدای خود را به گوش کسی برسانم.
هوش مصنوعی: به یاد بادهای تازه و شاد بگذران که در دل من، باغی از خاطرات خوب و سخنان شیرین وجود دارد. اما افسوس، از دلهای غمگین و سخنهای تلخ نمیتوان به خوبی یاد کرد.
هوش مصنوعی: میتوان میوه نخل را چید، اما برای رسیدن به آن باید دقت و تلاش کرد؛ مانند اینکه اگر بادی وزید، میتوان برگهای بید را تکان داد و از آن بهرهمند شد.
هوش مصنوعی: اگر زندگیام به خاطر غمهای گذشته سیاه و دلتنگ شده، ایرادی ندارد؛ میخواهم جهان را با ستایش تو دوباره زنده و شاداب کنم. امیدوارم بقای تو ادامه داشته باشد.
هوش مصنوعی: دل انسانی که به ستایش تو میپردازد، چگونه میتواند سالم باشد در حالی که مثل گنجی در مکان نامناسبی (که به تاراج رفته) قرار دارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
جهان به کام خداوند باد و دیر زیاد
بر او به هیچ حوادث زمانه دست مداد
درست و راست کناد این مثل خدای ورا
اگر ببست یکی در، هزار در بگشاد
خدای عرش جهان را چنین نهاد نهاد
[...]
خدای عرش جهان را چنین نهاد نهاد
که گاه مردم ازو شادمان و گه ناشاد
مباش غمگین یک لفظ یاد گیر لطیف
شگفت و کوته ، لیکن قوی و با بنیاد
یمین دولت شاه زمانه با دل شاد
بفال نیک کنون سوی خانه روی نهاد
بتان شکسته و بتخانه ها فکنده ز پای
حصارهای قوی بر گشاده لاد از لاد
هزار بتکده کنده قوی تر از هرمان
[...]
همی ستیزه برد زلف یار با شمشاد
شگفت نیست گر از وی همیشه باشم شاد
گهی بپیچد و بستر بسیجد از دیبا
گهی بتازد و زنجیر سازد از شمشاد
ز قیر بر گل خندان هزار سلسله بست
[...]
دگر نخواهم گفتن همی ثنا و غزل
که رفت یکسره بازار و قیمت سرواد
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.