به فلک تخته در ندوخته‌اند
چشم خورشید بر ندوخته‌اند
کوه را در هوا نداشته‌اند
شمس را بر قمر ندوخته‌اند
دیده‌بانان بام عالم را
پرده‌ها بر بصر ندوخته‌اند
چرخ و انجم پلاس شام هنوز
بر پرند سحر ندوخته‌اند
روز و شب را به عرض شام و شفق
زرد و سرخی دگر ندوخته‌اند
آسمان را به جای دلق کبود
ژندهٔ تازه‌تر ندوخته‌اند
عالم آن عالم است و دهر آن دهر
از قباشان کمر ندوخته‌اند
پس درِ داد بسته چون مانده‌است
گر به مسمار در ندوخته‌اند
دیر گاهی است تا لباس کرم
بهر قد بشر ندوخته‌اند
خود به پای رضا نبافته‌اند
خود به دست نظر ندوخته‌اند
خلعتی کان ز تار و پود وفاست
درزیانِ قَدَر ندوخته‌اند
بر تن ناقصان قبای کمال
به طراز هنر ندوخته‌اند
هنری سرفکنده چون لاله است
که کلاهش به سر ندوخته‌اند
بی هنر خوش چو گل که بر کمرش
کیسه جز لعلِ تر ندوخته‌اند
یک سرِ سفله نیست کز فلکش
بر کله صد گهر ندوخته‌اند
نیست آزاده را قبا نمدی
که بر او پاره بر ندوخته‌اند
سگ حیزی بمرد در بغداد
کفنش جز به زر ندوخته‌اند
ابرهٔ ما ز خام و خامان را
جز نسیج آستر ندوخته‌اند
صبر می‌کن که جز به مردی صبر
زهره را بر جگر ندوخته‌اند
دیده مگشا که جز برای کمال
باز را چشم بر ندوخته‌اند
گور چشمی که بر تن یوز است
از پی شیر نر ندوخته‌اند
جوشن عقل داده‌اند تو را
صدرهٔ کام اگر ندوخته‌اند
پای در دامن قناعت کش
کت لباس بطر ندوخته‌اند
بنگر احوال دهر، خاقانی
گرت چشم عبر ندوخته‌اند
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به شکایت از روزگار و وضعیت زندگی می‌پردازد. او به تصویر کشیدن نواقص و ناهنجاری‌های جامعه و دنیا می‌پردازد و نشان می‌دهد که همه چیز در اطرافش دچار بی‌نظمی و ناپایدار است. در این فرآیند، او به عدم توجه دنیا به ارزش‌ها و زیبایی‌ها و عدم حمایتی که از انسان‌های توانمند و با فضیلت می‌شود، اشاره می‌کند. شاعر با استفاده از زبان استعاری و تمثیلی، به ناامیدی و یأس خود از وضع موجود می‌افزاید و به ناتوانی انسان در برابر سرنوشت و روزگار معترض است. در پایان، او از مخاطب می‌خواهد که به عبرت از این احوال بپردازد.
هوش مصنوعی: به آسمان تخته‌ای نیاخته‌اند و چشم خورشید را بر آن ندوخته‌اند.
هوش مصنوعی: کوه را در آسمان قرار نداده‌اند و خورشید را به ماه ندوخته‌اند.
هوش مصنوعی: مراقبان و نگهبانان بالای این دنیا هنوز نتوانسته‌اند مانع دیدن حقیقت‌ها شوند.
هوش مصنوعی: زمان و ستاره‌ها هنوز پردهٔ تاریکی را بر دامن صبح نیفکنده‌اند.
هوش مصنوعی: روز و شب، دیگر مانند شام و سپیده‌دم با رنگ‌های زرد و سرخ زیبا و تازه دیده نمی‌شوند.
هوش مصنوعی: آسمان را به جای چادر آبی و کهنه، پارچۀ تازه‌تری ندوخته‌اند.
هوش مصنوعی: عالم همان عالم قدیم است و زمان هم همان زمان سابق، زیرا بر تن آنها تغییر و زینتی نیافزوده‌اند.
هوش مصنوعی: پس درِ عدالت بسته است، چون اگر به میخ هم در را محکم نکرده‌اند، همه چیز به حال خود باقی مانده است. یعنی وضعیت ناعادلانه‌ی موجود هیچ تغییری نکرده و همچنان باقی‌ست.
هوش مصنوعی: مدت زیادی است که لباس رحمت و بخشش به خاطر آدمیان ندوخته‌اند.
هوش مصنوعی: برای خوشنودی و رضایت خود هیچ کاری انجام نداده‌اند و هیچ تلاشی برای تغییر وضعیتشان نکرده‌اند.
هوش مصنوعی: لباسی که از تار و پود وفا ساخته شده، به دلیل شایستگی و لیاقت، برای کسی با قامت و شخصیت مناسب دوخته نشده است.
هوش مصنوعی: بر تن افرادی که نقص‌هایی دارند، جامهٔ کمال که نشانهٔ هنر است، به درستی دوخته نشده است.
هوش مصنوعی: هنر مانند لاله‌ای است که به خاطر بی‌عرضگی و ناتوانی، کلاهی بر سر ندارد و این نشان‌دهنده‌ی بی‌اعتباری آن است.
هوش مصنوعی: انسان بی‌هنر مانند گلی است که در دورش کیسه‌ای جز سنگ‌های قیمتی نمی‌تواند داشته باشد.
هوش مصنوعی: هیچ آدم پست و خردی وجود ندارد که آسمان (فلک) بر سرش، صد گوهر (ثروت یا مقام) نپراکند.
هوش مصنوعی: آزاده‌ای وجود ندارد که مردم او را محترم بشمارند و برایش پوشش شایسته‌ای از نمد تهیه کنند، یعنی او را با احترام نمی‌پوشانند.
هوش مصنوعی: سگ حیز، که در اینجا به معنای سگ ناقص و زشت است، در بغداد از دنیا رفته و کفن او جز از طلا نیست، یعنی هیچ‌کس نسبت به او اهمیتی نمی‌دهد و او را به کفن ساده‌ای نمی‌پیچند.
هوش مصنوعی: ابرهای ما از خامی و نادانی افراد خام دور، تنها به صورت آستریافته درآمده‌اند و چیز دیگری نیستند.
هوش مصنوعی: صبور باش، زیرا تنها کسانی که به مقام مردانگی رسیده‌اند، زهر صبر را بر دل خود می‌چشند و به‌راستی تحمل می‌کنند.
هوش مصنوعی: چشم خود را باز نکن، زیرا تنها برای رسیدن به کمال و هدف‌های بزرگ، پرنده باز چشمش را به جلو می‌دوزد.
هوش مصنوعی: چشمی که بر بدن یوز (حیوانی چابک و شکارچی) واقع شده، برای شکار شیر نر (شیر نر را شکار کردن) مناسب نیست، چرا که به‌دلیل ناتوانی و بی‌فایده بودن آن، کسی به آن چشم نینداخته است.
هوش مصنوعی: تو را به عقل و اندیشه‌ای مجهز کرده‌اند، هرچند که شاید آن را از ابتدا به‌دست نیاورده باشی.
هوش مصنوعی: به پای قناعت (رضایت به آنچه داریم) قدم بگذار و خود را درگیر آرزوهای بی‌پایان نکن، زیرا لباس شیکی برای تو دوخته نشده است.
هوش مصنوعی: بنگر به وضعیت روزگار، اگر خاقانی را به چشمی عبرت‌انگیز نگاه کرده باشند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.