چو خسرو یافت آن اعزاز و تمکین
برون آمد سوی بهرام چوبین
نهاد از دوستان رو سوی دشمن
پی او لشکری چون کوه آهن
ز بحر روم بگدشت و سوی بر
روان گردید با دریای لشکر
بدان لشکر پیاده هم ز اطراف
گرفته کوه و هامون قاف تا قاف
ز نعل مرکبان هر سو هماره
ز سودن سرمه می شد سنگ خاره
بدان شوکت چو پیش آمد شهنشاه
شبیخون برد بر بهرام از راه
چو با بهرام حرب افتاد شه را
قرانی بود با مریخ مه را
ز کار شه چو آگه گشت بهرام
به جنگ آمد سوی او کام و ناکام
دو لشکر سوی یکدیگر ستادند
همه شمشیر کین در هم نهادند
ز تاب تیغ زهر آلوده پرتاب
تو گفتی زهره بهرام شد آب
نمی دیدند مردم زان دو لشکر
به غیر از ابر تیغ و برق خنجر
ز زخم تیغ، کان از حد برون بود
به هر جانب یکی دریای خون بود
به لشکر تیغها گردیده دمساز
به دشمن ز سهمش آب می شد
ز خنجر پاره می آمد جگرها
ز ابر تیغ می بارید سرها
زمان از گرد اسپان در سیاهی
زمین از نعل شان چون پشت ماهی
ز گرز آن را که از دولت منش بود
به فرق دشمنانش سرزنش بود
به پیش تیغ سرها کرده پابوس
شده کر، گوش چرخ از غلغل کوس
کمانها دستها هر سو گشاده
سنانها سر سوی دلها نهاده
به هر سو کو فرود آمد پلارک
گدشت از مغفر و آمد به تارک
هر آن مغفر که تیغ انداخت ظاهر
اجل پنهانش گفت الله یغفر
به آب تیغ شان همواره دشمن
فرو می رفت اما تا به گردن
ز نیزه بود دلها در دریدن
ز تیغ تیز سرها در پریدن
همی بارید از بالا و از زیر
همه باران مرگ از ابر شمشیر
چکاچک بس که بر مغفر گرفته
به هر دو دست، دشمن سر گرفته
نهنگان را شده از مغزها هوش
نمانده جز تلنگ تیر در گوش
عدو می دید سهم تیر و از خشم
بجز ناوک نمی آورد در چشم
ز خنجر آمده جانها به حنجر
دلیران غرق خون دیده، تا سر
فکنده اسپها از دست و پا نعل
ز خون گشته همه خفتانها لعل
ز بس لشکر که جا بر جای می رفت
سران را سر به دست و پای می رفت
سر گردنکشان گردیده در خون
سنان از پشتها سرکرده بیرون
مظفر گشت چون شاه نکونام
و زو رو در گریز آورد بهرام
زمانه از برای نصرت شه
فرو خواند آیت نصر من الله
ز بخت تیره و از نکس طالع
ز اوج خویش شد بهرام راجع
بنه یکسر همه بر جای بگداشت
ره بی ره گرفت و گام برداشت
ز تخت و تاج و لشکر گشته بیزار
شده مخمور از مستی پندار
کسی کو پا، ز حد خود نهد بیش
چنین ها آیدش ناچار در پیش
یقین دانم که بیند عاقبت بد
کسی کو پا نهد بیش از حد خود
قناعت کن به اندک کانست بسیار
مجو بیشی که می آرد کمی بار
کسی کو با ولی نعمت کند خشم
بگیرد آخرش حق نمک چشم
مکن بد کانکه کرد این شیوه پیشه
یقین دانم که بد بیند همیشه
مکن تا می توانی بد که ایام
همان بد آورد پیشت سرانجام
به هر کاری که هستی سهل مشمار
تامل کن ببین پایان آن کار
حدیثی بشنو از قول حکیمان
مکن کاری کز آن گردی پشیمان
مباش از جهل چون بهرام چوبین
که باشد مرد عاقل عاقبت بین
چو شد چوبین هزیمت از بر شاه
به خسرو باز آمد افسروگاه
زدشمن برد آخر دولتش دست
دگر در ملک خود بر تخت بنشست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، خسرو با لشکری بزرگ به بهرام چوبین حمله میکند و در جنگی شدید بر او پیروز میشود. میدان نبرد پر از خون و درگیری میان دو لشکر است و خسرو با شجاعت و تدابیر خودش به پیروزی دست مییابد. بهرام پس از شکست بهسوی فرار میرود و خسرو دوباره بر تخت سلطنت خود بازمیگردد. شاعر به عبرتها و نصایح اخلاقی درباره قناعت و عاقبتنگری اشاره میکند، و به سرنوشت بد کسانی که از حد و مرز خود تجاوز میکنند، هشدار میدهد. این نکات به داستان نبرد و پیروزی خسرو و عبرتهای نهفته در آن میافزاید.
هوش مصنوعی: خسرو پس از آنکه آن احترام و قدرت و پشتیبانی را به دست آورد، برای جنگ با بهرام چوبین بیرون آمد.
هوش مصنوعی: از نزد دوستان روی به سوی دشمن نهاد و به دنبالش سپاهی استوار و انبوه چون کوهی از آهن روان بود.
هوش مصنوعی: از دریای روم گذشت و با سپاهی به پهناوری دریا به سوی خشکی روان شد.
هوش مصنوعی: پیادگان آن سپاه از هر سو کوه و دشت را سراسر، از این سر جهان تا آن سر، پر کرده بودند.
هوش مصنوعی: از نعل اسبان، سنگ سخت در هر سو پیوسته ساییده و چون سرمه نرم و گردآلود میشد.
هوش مصنوعی: چون شاهنشاه با آن شکوه پیش آمد، در میان راه شبانه بر بهرام حملهٔ ناگهانی برد.
هوش مصنوعی: جنگ شاه با بهرام مانند رویارویی ماه با مریخ بود؛ شاه چون ماه و بهرام که نامش نام سیارهٔ مریخ است، چون آن ستارهٔ جنگآور.
هوش مصنوعی: چون بهرام از حمله و کار شاه آگاه شد، خواهناخواه برای جنگ به سوی او آمد.
هوش مصنوعی: دو سپاه در برابر هم صف کشیدند و همگی با شمشیرهای کینه بر یکدیگر تاختند.
هوش مصنوعی: از درخشش تیغهای زهرآلود و تیرهای پرتابشده، گویی زَهرهٔ بهرام آب شد و ترسید؛ ایهامی هم به ستارهٔ زهره و بهرام در آسمان دارد.
هوش مصنوعی: مردم در میان آن دو سپاه چیزی جز ابری از تیغ و برق درخشش خنجرها نمیدیدند.
هوش مصنوعی: از زخم بیشمار شمشیرها، در هر سو دریایی از خون پدید آمده بود.
هوش مصنوعی: تیغها با سپاه شاه همراه و همدم شده بودند و دشمن از هیبت آنها از ترس آب میشد.
هوش مصنوعی: خنجرها جگرها را پاره پاره میکردند و از ابر شمشیرها سرهای بریده میبارید.
هوش مصنوعی: آسمان و روزگار از گرد اسبان سیاه شده بود و زمین از جای نعلهایشان مانند پشت ماهی پرنقش و فلسدار گشته بود.
هوش مصنوعی: کسی که بخت یارش بود، با گرز بر سر دشمنانش میکوبید و آنان را سرکوب میکرد.
هوش مصنوعی: سرها در برابر شمشیر به خاک افتاده بودند، گویی پای آن را میبوسیدند، و از غوغای کوسها گوش آسمان کر شده بود.
هوش مصنوعی: دستها در هر سو کمانها را گشوده و کشیده بودند و سرنیزهها رو به دلها نشانه رفته بودند.
هوش مصنوعی: شمشیر فولادین به هر جا که فرود میآمد، از کلاهخود میگذشت و به فرق سر میرسید.
هوش مصنوعی: هر کلاهخودی که تیغ آن را میشکافت و آشکار میکرد، مرگ پنهانی بر صاحبش میگفت: خدا بیامرزد؛ بازی با لفظ «مغفر» و «یغفر».
هوش مصنوعی: دشمن پیوسته در آب و درخشش تیغ آنان فرو میرفت، اما تا گردن؛ یعنی شمشیرها گردنهایشان را میزد.
هوش مصنوعی: دلها با نیزه دریده میشد و سرها با تیغ تیز از تن میپرید.
هوش مصنوعی: از بالا و پایین پیوسته باران مرگ از ابر شمشیرها میبارید.
هوش مصنوعی: از بس صدای چکاچک شمشیر بر کلاهخودها برخاسته بود، دشمن سرش را با هر دو دست گرفته بود.
هوش مصنوعی: دلاورانِ نهنگمانند از شدت ضربهها هوش از سرشان رفته بود و در گوششان چیزی جز صدای تیر نمانده بود.
هوش مصنوعی: دشمن هیبت تیرها را میدید و از خشم جز تیر و ناوک چیزی به چشمش نمیآمد. یعنی همهجا را تیر فرا گرفته بود یا تیر در چشمش مینشست.
هوش مصنوعی: از ضربهٔ خنجر جانها به گلو رسیده بود و دلیران تا سر در خون غرق شده بودند.
هوش مصنوعی: اسبان از شدت تاخت نعل از دست و پا انداخته بودند و همهٔ جامههای جنگی از خون سرخ شده بود.
هوش مصنوعی: از بس سپاهیان بر جای خود کشته میشدند، سرِ سرداران زیر دست و پای اسبان و مردان میغلتید.
هوش مصنوعی: سرِ گردنکشان در خون غلتیده بود و سرنیزهها از پشت آنان بیرون زده بود.
هوش مصنوعی: چون شاه نیکنام، خسرو، پیروز شد، بهرام از برابر او رو به گریز نهاد.
هوش مصنوعی: روزگار برای پیروزی شاه آیهٔ «یاری از سوی خداست» را خواند؛ یعنی پیروزی او به یاری خدا بود.
هوش مصنوعی: بهرام به سبب بخت سیاه و طالع واژگون از اوج قدرت خود فرو افتاد، مانند ستارهای که از اوج بازمیگردد.
هوش مصنوعی: همهٔ بار و بنه را بر جای گذاشت و از راه و بیراه گریخت.
هوش مصنوعی: از تخت و تاج و سپاه دلبریده شد و پس از مستیِ خودپسندی و پندار، به خماری و پشیمانی افتاد.
هوش مصنوعی: هر کس پا از اندازهٔ خود فراتر نهد، ناگزیر چنین سرانجامی پیش رویش میآید.
هوش مصنوعی: یقین دارم کسی که از حد خود پا فراتر بگذارد، عاقبت بدی خواهد دید.
هوش مصنوعی: به اندک قانع باش که همان اندک بسیار است؛ زیادهخواهی مکن که زیادهخواهی کاستی به بار میآورد.
هوش مصنوعی: کسی که بر ولینعمت خود خشم بگیرد و نافرمانی کند، سرانجام حق نمک چشمش را کور میکند و به سزای ناسپاسی میرسد.
هوش مصنوعی: بدی مکن؛ یقین دارم هر که بدی را پیشه کند همیشه بدی میبیند.
هوش مصنوعی: تا میتوانی بدی مکن، زیرا روزگار سرانجام همان بدی را به خودت بازمیگرداند.
هوش مصنوعی: هیچ کاری را که در آنی آسان مشمار؛ بیندیش و پایان آن را بسنج.
هوش مصنوعی: این سخن حکیمان را بشنو: کاری مکن که از آن پشیمان شوی.
هوش مصنوعی: از نادانی مانند بهرام چوبین مباش، زیرا مرد خردمند عاقبتاندیش است.
هوش مصنوعی: چون بهرام چوبین از برابر شاه شکست خورد و گریخت، تاج و تخت دوباره به خسرو بازگشت.
هوش مصنوعی: سرانجام بخت خسرو بر دشمن چیره شد و او دوباره در کشور خود بر تخت نشست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.