گنج مراد را که بر او قفل ابتلاست
دندانه کلید ز دندان اژدهاست
آن رخنه ها به جان که ز دندان وی فتاد
در ملک فقر کنگره قصر کبریاست
فقر است راحت دو جهان زینهار ازان
میل غنا مکن که غنا صورت عناست
راحت همین به قاف قناعت بود بلی
عنقا همه عناست چو از قاف خود جداست
تیریست کج شده که به آتش بود سزا
آن را که قد به خدمت همچون خودی دوتاست
در طاعت خدای دو تا شو که تا کمان
کج نیست، نیست در نظر اعتبار راست
جامی کدورت تو همه از وجود توست
چون از وجود خویش گذشتی همه صفاست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل عرفانی دربارهٔ ارزش فقر، قناعت و بندگی است. شاعر میگوید رسیدن به مراد از راه بلا میگذرد و با بازی با واژههای «غنا» و «عنا» و «عنقا» و «قاف»، توانگری را رنج و قناعت را آسایش میداند. سپس خم شدن در برابر مردم را نکوهش میکند و خم شدن در طاعت خدا را مایهٔ اعتبار میشمارد. در پایان خطاب به خود، ریشهٔ همهٔ کدورتها را هستی و خودی انسان میداند و گذشتن از خود را راه صفا معرفی میکند.
هوش مصنوعی: گنج آرزو و مقصود که قفلِ بلا و آزمایش بر آن زدهاند، کلیدش دندانههایی از دندان اژدها دارد؛ یعنی رسیدن به مراد جز با گذشتن از خطر و رنج سخت ممکن نیست.
هوش مصنوعی: زخمها و شکافهایی که از دندان آن اژدها بر جان عاشق میافتد، در قلمرو فقر و درویشی مانند کنگرههای کاخ بزرگی و شکوه است؛ یعنی رنج راه، مایهٔ سربلندی درویش است.
هوش مصنوعی: راحت هر دو جهان در فقر است؛ زنهار که به توانگری میل نکنی، زیرا «غنا» در ظاهر و صورت همان «عنا» یعنی رنج است.
هوش مصنوعی: آسودگی تنها در کوه قاف قناعت است؛ چنانکه «عنقا» اگر حرف «قاف» از آن جدا شود، «عنا» یعنی رنج میشود؛ یعنی هرکه از قناعت دور شود به رنج میافتد.
هوش مصنوعی: کسی که قامتش را در خدمت انسانی همانند خودش خم میکند، مانند تیر کجشدهای است که جز سوختن در آتش سزاوار نیست.
هوش مصنوعی: در فرمانبرداری از خدا خم شو؛ چنانکه کمان تا خمیده نباشد، به چشم مردم ارزش و اعتباری ندارد؛ خمیدگی در بندگی خدا عینِ راستی و ارزش است.
هوش مصنوعی: ای جامی، همهٔ تیرگی و کدورت تو از هستی و خودبینی خودت است؛ هرگاه از خود بگذری، همه چیز پاکی و صفا خواهد بود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
درد مرا بگیتی دارو پدید نیست
دردی که از فراق بود درد بی دواست
گنجی است عاشقان را صبر ار نگه کنی
کو روی زرد سرخ کند پشت گوژ راست
ای فعل تو ستوده و گفتارهات راست
دایم ترا بفضل و بآزادگی هواست
از کوشش تو شاه، بهر جای هیبتست
وز بخشش تو میر بهر خانه یی نواست
فضل ترا همی نبود منتهی پدید
[...]
این تختِ سختگنبد ِ گردان سرای ماست
یا خود یکی بلند و بیآسایش آسیاست
لا بل که هر کسیش به مقدار علم خویش
ایدون گمان برد که «خود این ساخته مراست»
داناش گفت «معدن چون و چراست این»
[...]
ای با خدای و با همه خلق خدای راست
از داد و راستی همه پیروزئی تراست
ملک تو همچو رنج بداندیش تو فزون
رنج تو همچو ملک بداندیش تو بکاست
طبع تو پاک و جان تو پاک و تن تو پاک
[...]
اندر تنور روی چو سوسن فرو بری
چون شمع و گل برآری بازار تنور راست
تا بر سر تنوری می ترسم از تو ز انک
طوفان نوح گاه نخست از تنور خاست
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.