بخش ۹۷ - عقد سی ام در تواضع که شاخ سربلندی شکستن است و بر خاک نیازمندی نشستن
ای گذشته سرت از چرخ برین
جز به منت ننهی پا به زمین
می روی دامن اجلال کشان
آستین بر سر کونین فشان
گرد راهت که گذشته ست ز میغ
داری از دیده خورشید دریغ
صد سلام ار شنوی از پس پیش
به علیکی نگشایی لب خویش
این چه جاه است و جلالت که توراست
وین چه طغیان و ضلالت که توراست
نه ز چشمت به فقیران نظری
نه ز پایت به اسیران گذری
پری از خویش و ز جز خویش تهی
از همه در نظر خویش بهی
حکم بر عاقبت کار بود
جز خدا زان که خبردار بود
شو چو مردان منی از خویش افکن
نه منی جوی و منی گیر چو زن
هست اصل گهرت ماه منی
تا کی از بد گهری ما و منی
باد پندار برون کن ز دماغ
کت ازین باد شود کشته چراغ
راه بیرون ز بصارت مسپر
در حقیران به حقارت منگر
بس گدا صورت همت عالی
جیبش از نقد امانی خالی
پیش چشمش چو شود تیز نگاه
لعب شطرنج بود شاهی شاه
نایدش صبحگهان پیش ضمیر
غیر بازیچه شب میر و وزیر
وای تو گر به چنین آگاهی
به حقارت نگری ناگاهی
دین و دنیات همه هیچ شود
رشته جانت گلو پیچ شود
به ز خود بین همه نیک و بد را
در ره نیک و بد افکن خود را
سر نه آنجا که همه پای نهند
بوسه زن پا که به هر جای نهند
مرد سرکش ز هنرها عاریست
پشت خم خاصیت پرباریست
شاخ بی میوه کشد سر به قیام
شاخ پر میوه شود خم به سلام
چون تکبر ز لعین بر زد سر
شود لگدکوب «ابی واستکبر»
وز تواضع به صفی داد خدا
مژده «تاب علیه و هدی »
سر فرازی مکن از کیسه پری
که بود کار فلک کیسه بری
چون برد کیسه تو دزد فلک
شور دعویگریت را چه نمک
مفلس از جیب تهی کی لافد
پسته چون پوچ بود نشکافد
سر نهادن که نه از بهر خداست
سرنگونی ز پی نفس دغاست
سگ پی لقمه چو دم جنباند
عاقل آن را نه تواضع خواند
بهتر از سبلت آن کس دم سگ
که بر او بهر طمع جنبد رگ
هر تواضع که پی منفعت است
از خسان آن نه تواضع صفت است
طمع از خلق گدایی باشد
گر همه حاتم طایی باشد
سره گر خواند یکی ناسره ات
سر فرو کن به ته توبره ات
کانچه گفت او به ته توبره هست
یا نه بر تو سخن ناسره بست
ز اول و آخر خود یادی کن
خویش را هم به خود ارشادی کن
وین زمان نیز ببین تا که چه یی
نکته دان شو به یقین تا که چه یی
گر چنین نامه خود بر خوانی
بار نامه پس از این نتوانی
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر به موضوعاتی چون خودبینی و تکبر، نادیده گرفتن نیازمندان و اهمیت تواضع میپردازد. شاعر با ذکر نکاتی درباره مقام و جلال، بر لزوم فروتنی و دوری از خودمحوری تأکید میکند. او به انسان reminder میدهد که در راستای معنویت و رهایی از دنبا ماده، باید از خودخواهی پرهیز کند و به حال فقیران و نیازمندان توجه کند. با اشاره به اینکه عالم و دین نیز تحت تأثیر خودخواهی نمیتوانند باشد، به خواننده یادآوری میکند که در نهایت، خداوند آگاه است و باید در راه نیک و بد، خود را در نظر بگیرد و از طمع و خودبینی فاصله بگیرد. در نهایت، شاعر بر اهمیت خودآگاهی و یادآوری از گذشته تأکید میکند.
هوش مصنوعی: ای کسی که از آسمان و چرخ گردون عبور کردهای، جز به خاطر رحمت و لطف خداوند، قدمی بر زمین نگذار.
هوش مصنوعی: تو با زیبایی و عظمت خود به راه میروی و دستانت را بر سر عالم هستی میافکنی.
هوش مصنوعی: هر چه از راه خود عبور کردهای، دیگر به خاطر داشته باش که نور خورشید را از دست ندادهای.
هوش مصنوعی: اگر صد بار سلام بشنوی، با وجود این به دلیل یک سلام کوچکی لب به سخن نمیگشایی.
هوش مصنوعی: این چه مقام و بزرگی است که متعلق به توست و این چه سرکشی و انحرافی است که از آن تو ناشی میشود.
هوش مصنوعی: نه به فقرا از چشم تو توجهی هست و نه به اسیران از پای تو عبوری.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که زیبایی و جذابیت یک پری، او را از خود بینیاز میکند و او را در نظر دیگران تنها به خاطر زیبایی خود مطرح میسازد. به عبارت دیگر، او بدون نیاز به هیچ چیز دیگری، فقط با وجود خود توجهات را جلب میکند.
هوش مصنوعی: تنها خداوند از سرانجام کارها آگاه است و هیچکس دیگری نمیتواند در این زمینه قضاوت کند.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی مانند مردان عمل کنی، باید از ویژگیهای خودت دست برداری. در این مسیر، مانند یک مرد عمل کن و به جای جستجوی خودخواهی، به دیگران و اهداف بزرگتری فکر کن.
هوش مصنوعی: ای محبوب من، تو اصل و اساس والایی هستی و نور و ماه وجود من. تا چه زمانی باید به خاطر بدیهای خودم و تو به فکر جدایی باشیم؟
هوش مصنوعی: اگر باد اندیشه را از ذهن خود بیرون کنی، این باد باعث خاموش شدن چراغ وجودت میشود.
هوش مصنوعی: در مسیر زندگی، چشمانت را به زندگی محدود نکن و به افرادی که به نظر کوچک و بیاهمیت میآیند، از منظر حقارت نگاه نکن.
هوش مصنوعی: بسیاری از افراد نیازمند هستند که با وجود چهرهای بلندمرتبه، جیبهایشان از مقداری پول خالی است و چیزی برای ارائه ندارند.
هوش مصنوعی: وقتی که به او نگاه میکند، مانند یک بازی شطرنج میشود که در آن شاه، به دقت و تیزبینی حرکت میکند.
هوش مصنوعی: صبحگاهان، زمانی که فکر و نیت دیگران پروای بازی و سرگرمیهای شبانه را ندارند، بر افکار و نیات درونی خود متمرکز میشوند.
هوش مصنوعی: آه، اگر تو به این درک و آگاهی برسی که حقارت چقدر زشت و ناپسند است، در آن لحظه خود را از آن ناخودآگاه دور میکنی.
هوش مصنوعی: هر چیزی که در زندگی چه مذهبی و چه دنیوی برایت مهم است، در نهایت بیارزش میشود و تنها چیزی که باقی میماند، نفس و جان توست که ممکن است در خطر باشد.
هوش مصنوعی: بهتر است به جای خود محور بودن، به خوبیها و بدیها توجه کنیم و خودمان را در مسیر درست قرار دهیم.
هوش مصنوعی: سر در جایی نیست که همه فقط پای انسان را بوسه میزنند؛ بلکه سر در جایی است که هر کسی به راحتی میتواند در هر نقطهای قرار گیرد.
هوش مصنوعی: مردی که سرکش و نافرمان است، از مهارتها و هنرها بیبهره است و در عوض، وقتی در وضعیت خاصی قرار میگیرد، ویژگیهای مثبت و سرشار از قابلیت خود را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: درختی که میوه ندارد، با سر افراشتهای به بلندای خود میبالد، اما درختی که میوههای فراوان دارد، با فروتنی خم میشود تا به دیگران احترام بگذارد.
هوش مصنوعی: زمانی که تکبر و خودبزرگبینی از شخصی بیارزش و بدجنس سر برآورد، همانند «ابی» (شخصی مغرور) به زیر پا ضربه خواهد خورد و به ذلت دچار خواهد شد.
هوش مصنوعی: به خاطر تواضع و فروتنی، خداوند به صفی (مردم) مژدهای میدهد که در آن از هدایت و راه نمایی سخن گفته شده است.
هوش مصنوعی: از بزرگنظری و فخر فروشی پرهیز کن، زیرا کسی که به دیگران مغرور میشود، در واقع خود را به خطر میاندازد و ممکن است به زودی دچار افت شود.
هوش مصنوعی: وقتی که آسمان کیسهات را دزدید، دیگر چه فایدهای دارد که بخواهی ادعای شکایت کنی؟
هوش مصنوعی: نابینایان از فقر و کمبودی که دارند، هیچ ادعای بزرگی نمیکنند چرا که هیچ چیز در چنته ندارند و ادعا کردن برایشان بیفایده است.
هوش مصنوعی: سر نهادن به معنی قبول کردن یا تسلیم شدن است که اگر به خاطر خدا نباشد، نتیجهاش سقوط و شکست است و این ناشی از خواستههای نفسانی و نفس است. در واقع، اگر عمل یا تسلیم ما از روی نیت خالص نباشد، به جایی نمیرسیم و فقط به خاطر هوسها و خواستههای شخصی دچار مشکل خواهیم شد.
هوش مصنوعی: سگ وقتی برای پیدا کردن لقمهای دنبال چیزی میدود، عاقل آن را نشانه تواضع نمیداند.
هوش مصنوعی: بهتر از آن که انسان بر اثر طمع و امید به مال و مقام دیگران، خود را حقیر کند، این است که او به جای آن، وابسته به حیوانی باشد که در پی خواستههایش است.
هوش مصنوعی: هر نوع فروتنی که به خاطر کسب منفعت باشد، نشانهای از خلوص و بزرگمنشی نیست و از نشانههای انسانهای پایینتر به شمار میرود.
هوش مصنوعی: اگر مردم طمع و انتظار کمک از یکدیگر داشته باشند، حتی اگر همه آنان همچون حاتم طایی سخاوتمند باشند، باز هم حالتی از گدایی و نیاز به چشم میآید.
هوش مصنوعی: اگر کسی سخنی بیمحتوا برای تو بیان کرد، بهتر است که سر خود را پایین بیاوری و به آن توجهی نکنی.
هوش مصنوعی: هر چه او گفت، ممکن است در نهایت تنها به ته توبره و واقعیت ختم شود یا اینکه فقط برای تو سخن بیهودهای باشد.
هوش مصنوعی: از آغاز و پایان خود یاد کن و به خودت راهنمایی بده.
هوش مصنوعی: این زمان را نیز ببین تا بفهمی چه چیزهایی وجود دارد و به درستی دریابی که چه چیزی هستی.
هوش مصنوعی: اگر این نامه را به دقت مطالعه کنی، دیگر نخواهی توانست نامهای دیگر بنویسی.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.