بود یعقوب بن حسن شاهی
آسمان جمال را ماهی
نوجوانی که نارسیده بسی
بود کارش به غور کار رسی
ملکی از شام تا خراسان داشت
وز بدی ها دلی هراسان داشت
پشت ظلم آوران شکست از وی
صیت نوشیروان نشست از وی
روزی آمد ز خطه شیراز
رقعه ای پر دعای اهل نیاز
که فلان ظالم ستم پیشه
به کف آورده از قلم تیشه
می زند بیخ بندگان خدای
ای خداوند مرحمت فرمای
سوی تبریز خواند آن سگ را
یعنی آن بد نهاد بد رگ را
آه اگر سگ بگیردم دامن
که چه کین بودت این همه با من
کاندر این قصه چون سخن راندی
آن عوان را به نام من خواندی
شاهش القصه پیش خویش نشاند
رقعه سر تا به پای بر وی خواند
گرچه انکار کرد ز اول کار
کرد آخر به آنچه بود اقرار
شاه چاچی کمان نهادبه دست
ناوک جان ستان گشاد ز شست
هدف تیر خشم کرد او را
همچو سگ چار چشم کرد او را
آری آن تیر ازو چو کرد گذر
شد گشاده بر او دو چشم دگر
تا به آنها سزای خود بیند
کار بد را سزای بد بیند
حیف ازان دست و شست و تیر و کمان
که چنان شه ز جور دور زمان
آفت باد بی نیازی یافت
روی ازین صورت مجازی تافت
لطف ایزد نثار جانش باد
فضل حق راحت روانش باد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این حکایت دربارهٔ یعقوب پسر حسن، پادشاهِ جوان و دادگری است که از شیراز دادخواهیای دربارهٔ کارگزاری ستمگر به دستش میرسد. شاه او را به تبریز فرامیخواند، شکایت را برایش میخواند و پس از اعترافش، خود او را با تیر کیفر میدهد. شاعر در میانه به طنز از رنجشِ سگ از همانندی با آن ستمگر سخن میگوید و در پایان بر مرگِ زودهنگامِ شاه افسوس میخورد و برایش آمرزش میخواهد.
هوش مصنوعی: یعقوب پسر حسن پادشاهی بود که در زیبایی مانند ماهِ آسمانِ جمال بود.
هوش مصنوعی: جوانی بود که با آنکه هنوز به کمالِ سن نرسیده بود، در کارها ژرف مینگریست و به حقیقتِ امور پی میبرد.
هوش مصنوعی: فرمانروایی او از شام تا خراسان را در بر میگرفت و دلش از بدی و ستم کردن ترسان بود.
هوش مصنوعی: او کمر ستمگران را شکست و با دادگریاش آوازهٔ عدلِ انوشیروان را کمرنگ کرد.
هوش مصنوعی: روزی از سرزمین شیراز نامهای رسید که پر از دعا و دادخواهیِ نیازمندان بود.
هوش مصنوعی: در نامه آمده بود که فلان کارگزارِ ستمگر قلمِ دیوانی را چون تیشهای به دست گرفته است.
هوش مصنوعی: و با آن ریشهٔ بندگان خدا را میکَنَد؛ ای پادشاه، بر ما رحم کن.
هوش مصنوعی: پادشاه آن سگ، یعنی آن مردِ بدسرشت و فرومایه، را به تبریز فراخواند.
هوش مصنوعی: شاعر به شوخی میگوید: وای اگر سگ دامنم را بگیرد و بپرسد که چرا اینهمه با من دشمنی داشتی.
هوش مصنوعی: که وقتی این داستان را میگفتی، آن مأمورِ ستمگر را به نامِ من خواندی؛ یعنی آن ظالم از سگ هم پستتر است و سگ از این همانندی رنجیده میشود.
هوش مصنوعی: خلاصه، پادشاه او را پیش خود نشاند و نامهٔ شکایت را از آغاز تا پایان برایش خواند.
هوش مصنوعی: او هرچند در آغاز انکار کرد، سرانجام به آنچه کرده بود اعتراف کرد.
هوش مصنوعی: شاه کمانِ چاچی را به دست گرفت و تیری جانستان از شستِ خود رها کرد.
هوش مصنوعی: او را نشانهٔ تیرِ خشمِ خود ساخت و مانند سگِ چهارچشم کرد؛ یعنی با زخمِ تیر دو سوراخ تازه در تنش پدید آورد.
هوش مصنوعی: آری، چون تیر از بدنش گذشت، دو چشمِ دیگر (دو زخمِ ورود و خروجِ تیر) بر او گشوده شد.
هوش مصنوعی: تا با این چشمها کیفرِ خود را ببیند و دریابد که کارِ بد را پاداشی بد است.
هوش مصنوعی: افسوس بر آن دست و شست و تیر و کمان، که چنین پادشاهی از ستمِ گردشِ روزگار…
هوش مصنوعی: …از بادِ بینیازیِ الهی آسیب دید و از این جهانِ مجازی روی برتافت؛ یعنی در جوانی درگذشت.
هوش مصنوعی: لطفِ خداوند نثارِ جانش و فضلِ حق مایهٔ آسایشِ روانش باد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.