جمالالدین عبدالرزاق
»
دیوان اشعار
»
قصاید
»
شمارهٔ ۱۱۴ - این قطعه متوسط را یکی از بزرگان عصر از طبع خود باستاد جمال الدین نوشته و او را نزد خود خوانده
ای نقشبند عالم جان اندرین جهان
نی نی که نیست هیچ پذیرای نقش جان
تو صورت جمالی لابل که گشته
معنی آن که خود نبود صورتی روان
نقش لقای خوب تو بینم منم جمال
نامت جمال نقاش آمد ز بهر آن
باتن بساخت جان چه شود گر لطافتت
باطبع با کثافت من ساخت همچنان
خاک ارچه هست سست و کثیف و گران و زشت
آب لطیف خوب سبک شد روان در آن
ور طبع تو نباشد با هم بطبع من
بس سازگار هست طبیبی در این میان
ناهید چرخ و طرف مه و آسمان لطف
یادآور ای عزیز که گفتن نمیتوان
از بهر اتفاق طبایع بماند یاد
تریاق اربعه ز حکیمان باستان
ای یار غار حب کن ازین حب یار غار
با جنتیان احمر و با مرو زعفران
باشد که طبع تر تو باطبع خشک من
زین نوش داروئی که بسازم کند قران



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قطعه را یکی از بزرگانِ روزگار برای جمالالدین نوشته و او را به نزد خود خوانده است. سراینده نخست جمالالدین را با بازی با نام او و پیشهٔ نقاشیاش میستاید، سپس با تمثیل سازگاری جان و تن و آمیختن آب لطیف با خاک کثیف، امید سازگاری میان طبع لطیف او و طبع سنگین خود را بیان میکند. در پایان با زبان پزشکی و نام بردن از مواد تریاق اربعه، این دیدار را نوشدارویی میداند که طبع تر و خشک آن دو را به هم نزدیک میکند.
هوش مصنوعی: ای کسی که در این جهان نقش عالم جان را مینگاری؛ نه، چنین نیست، زیرا هیچ چیز نقش جان را نمیپذیرد و جان را نمیتوان نگاشت. پس هنر تو برتر از نقاشی است.
هوش مصنوعی: تو صورتِ زیبایی هستی؛ نه، بلکه خودِ معنای آن شدهای که صورتی ندارد و مانند جان است. با «جمال» به نام ممدوح نیز اشاره دارد.
هوش مصنوعی: من در تو نقش چهرهٔ زیبایت را میبینم و به همین سبب است که نامت «جمال نقاش» شده است. به پیشهٔ نقاشی جمالالدین و به معنای نامش اشاره میکند.
هوش مصنوعی: جان با تنِ کثیف سازگار شد و با آن کنار آمد؛ چه میشود اگر لطافت طبع تو نیز همینگونه با طبع سنگین و کثیف من سازگار شود؟
هوش مصنوعی: خاک هرچند سست و تیره و سنگین و زشت است، آب لطیف و نیکو و سبک در آن روان شده و با آن آمیخته است. پس لطیف میتواند با کثیف همراه شود.
هوش مصنوعی: و اگر طبع تو با طبع من هماهنگ نیست، در این میان طبیبی بسیار سازگار هست که میان ما آشتی بیفکند.
هوش مصنوعی: ای عزیز، زهرهٔ آسمان و کنارهٔ ماه و آسمانِ لطف را به یاد آور، که آن را نمیتوان به زبان گفت. معنای بیت روشن نیست و شاید اشاره به مجلس بزم و خوبرویان باشد.
هوش مصنوعی: برای سازگار کردن طبیعتهای گوناگون، «تریاق اربعه» از حکیمان روزگار کهن به یادگار مانده است.
هوش مصنوعی: ای یار غار و دوست نزدیک، از دانهٔ «حبالغار» با جنتیانای سرخ و مُر و زعفران حبی بساز. این چهار مادهٔ تریاق اربعهاند و شاعر با «یار غار» و «حب» به معنای دوستی نیز بازی کرده است.
هوش مصنوعی: امید است که طبع تر تو با طبع خشک من، به یاری این نوشدارویی که میسازم، به هم برسند و قرین شوند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
هان! صائم نوالهٔ این سفله میزبان
زین بی نمک ابا منه انگشت در دهان
لب تر مکن به آب، که طلقست در قدح
دست از کباب دار، که زهرست توامان
با کام خشک و با جگر تفته درگذر
[...]
گفتم نشان ده از دهن ای ترک دلستان
گفتا ز نیست، نیست نشان اندرین جهان
گفتم که ساعتی ببر من فرونشین
گفتا که باد سرد زمانی فرو نشان
گفتم که باد سرد زیان داردت همی
[...]
بگشاد مهرگان در اقبال بر جهان
فرخنده باد بر ملک شرق مهرگان
سلطان یمین دولت میر ملوک بند
محمود امین ملت شاه جهان ستان
شاهی که پشت صد ملک کامران بدید
[...]
بنگر بدین رباط و بدین صعب کاروان
تا چونکه سال و ماه دوانند هردُوان
من مر تو را نمودم اگرچه ندیده بود
با کاروان رباط کسی هر دُوان دَوان
از رفتن رباط نه نیز از شتاب خود
[...]
گویی که ماه و مشتری از جرم آسمان
تحویل کرده اند بباغ خدایگان
وز ماه و مشتری شده آن خاک پرنگار
نوری عجیب صورت و شکلی بدیع سان
نی نی ، که ماه و مشتری از وی ربوده اند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.