شمارهٔ ۱ - ترکیب بند - فی مدح ملک نصرة الدین یحیی سلطان شیراز خلد الله ملکه
چون شاه شرق ز رخسار برکشید نقاب
به تیغ، عرصه ی عالم گرفت از سر تاب
اگر چه در دل شب آفتاب پنهان بود
چنانکه بیضه ای از زر به زیر پر غراب
ز زیر برقع شب آفتاب رخ بنمود
چنانکه دلبر من برکشد ز چهره نقاب
چو رفت هندوی شب، ترک من ز بستر ناز
درآمد از هوس باده نیم مست از خواب
چه دید؟ مطرب و ساقی ز بهر بزم صبوح
فشانده پسته و شکر، نهاده باده ی ناب
فتاده عود در آتش ز ساز سوخته نی
نشسته چنگ به آیین، به ناز خفته رباب
از آب چشم صراحی و ناله ی دل رود
فتاده آتش می در نهاد جام شراب
گرفت کاسه و از باده کرد مستان را
بسان نرگس مخمور خویش مست و خراب
گذشته ناله ی مستان ز عرش از شادی
به دور صفدر گردون شکوه سدره ی جناب
یگانه نصرت دین پادشاه ملک عجم
ستوده سایه ی حق قهرمان تیغ و قلم
بگو که چیست که گردن کشی کند ز گهر
عدو نشان و ممالک ستان و دین پرور
شهاب سرعت و خورشید رای و مه پرتو
بلند رفعت و گردون توان و نیک اختر
به روز معرکه با گردن سران در خشم
به گاه عربده با پردلان زبان آور
زمانی از سر گردن کشان ربوده کلاه
گهی به سرزنش بدسگال بسته کمر
گهی ز هیبت او لرزه بر تن فغفور
گهی ز جنبش او فتنه بر سر قیصر
بلند همت و خورشید رای و مه پرتو
ستاره هیبت و روشن نهاد و تیز نظر
ز بیم می سپرد تن به خاک تیره عدو
در آن زمان که به دست فنا رباید سر
ز سرکشی به سر آید از آنکه دست قضا
چو کودکیش همی پرورد به خون جگر
ز دست شه چو برآرد سر از هوای مصاف
رود به قلب عدو تند و تیز چون آذر
بگویمت که چه؟ شمشیر پادشاه بود
که در زمانه روان است چون قضا و قدر
شهی که ملک سلیمان به زیر خاتم اوست
ز روی مرتبه بالای سدره عالم اوست
عروس مملکتت زیر دست فرمان باد
سعادت دو جهانت مقیم ایوان باد
هر آن کسی که کند با تو کژروی چون کمان
ز بیم سهم سنانت چون مار پیچان باد
بسان سوسن آزاده گر برآری تیغ
ز خون خصم تو روی زمین گلستان باد
اگر چه رستم دستان جهان به تیغ گرفت
مطیع گلشن رویت هزاردستان باد
از آنکه رحمت حق آمدی، ز ابر عطا
هزار رحمتت از کردگار بر جان باد
مهیمنا، صمدا! این جهان جود و هنر
همیشه بر سر خلق جهان نگهبان باد
مدام سرور و گردن فراز و قلب شکن
همیشه صفدر و صاحب قران و سلطان باد
بر آنکه رحم کند بر دل شکسته ی من
نگهبان وجودش رحیم و رحمان باد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این ترکیببند در مدح ملک نصرةالدین یحیی، سلطان شیراز، سروده شده است. بند نخست با وصف طلوع خورشید و بیدار شدن معشوق و آراستن بزم شراب صبحگاهی آغاز میشود و به ستایش شاه میرسد. بند دوم چیستانی است که صفات شگفت چیزی را برمیشمارد و در پایان پاسخ میدهد که آن چیز شمشیر پادشاه است. بند سوم دعا برای دوام دولت و پیروزی شاه است و با درخواست رحمت برای کسی که بر دل شکستهٔ شاعر رحم کند پایان مییابد.
هوش مصنوعی: وقتی خورشید، پادشاه مشرق، از چهرهٔ خود پرده برداشت، با تیغ پرتوهایش و با گرمی و درخشش، سراسر جهان را فراگرفت.
هوش مصنوعی: هرچند خورشید در دل شب پنهان بود، مانند تخمی زرین که زیر بال کلاغ سیاه پنهان مانده باشد.
هوش مصنوعی: خورشید از زیر روبند سیاه شب چهره نشان داد، همانگونه که دلبر من پرده از چهره برمیدارد.
هوش مصنوعی: وقتی شب سیاهچهره رفت، یار زیباروی من، به هوای شراب و نیمهمست از خواب، از بستر ناز بیرون آمد.
هوش مصنوعی: چه دید؟ دید که نوازنده و ساقی برای بزم شراب صبحگاهی پسته و شکر پاشیده و شراب خالص آماده کردهاند.
هوش مصنوعی: عود در آتش افتاده و بوی خوش میپراکند، نی از سوز نواختن گویی سوخته است، چنگ آراسته و بهسامان نشسته و رباب با ناز آرمیده است.
هوش مصنوعی: از شراب ریختن صراحی، که چون اشک چشم است، و از نالهٔ ساز رود، آتش شراب در جان جام افتاده است.
هوش مصنوعی: یار جام را برداشت و با شراب، مستان را مانند چشم خمار خودش مست و از خود بیخود کرد.
هوش مصنوعی: در روزگار آن پادشاه دلاور که شکوهی چون آسمان و درگاهی به بلندی سدره دارد، فریاد شادی مستان از عرش هم گذشته است.
هوش مصنوعی: آن یگانه، نصرةالدین، پادشاه سرزمین عجم، که سایهٔ ستودهٔ خداوند و قهرمان شمشیر و قلم است.
هوش مصنوعی: شاعر چیستانی طرح میکند: بگو آن چیست که به گوهر خود مینازد و سرکشی میکند، دشمن را نشانه میگیرد، سرزمینها را میگشاید و از دین پاسداری میکند؟
هوش مصنوعی: در سرعت مانند شهاب، در روشنی رأی چون خورشید و در درخشش چون ماه است؛ بلندمرتبه و نیرومند چون آسمان و خوشاقبال است.
هوش مصنوعی: در روز جنگ با سرکشان خشمگین است و هنگام ستیز با دلاوران، تیز و گویا رفتار میکند.
هوش مصنوعی: گاهی کلاه از سر گردنکشان میرباید و گاهی برای سرکوب بدخواهان کمر میبندد.
هوش مصنوعی: گاهی از هیبت او بر تن پادشاه چین لرزه میافتد و گاهی از حرکت او آشوب بر سر قیصر روم میافتد.
هوش مصنوعی: بلندهمت، روشنرأی چون خورشید، درخشان چون ماه، باهیبت چون ستاره، پاکسرشت و تیزبین است.
هوش مصنوعی: هنگامی که با دست نابودی سر دشمنان را میرباید، دشمن از ترس تن خود را به خاک تیره میسپارد.
هوش مصنوعی: از سرکشی سربلند و پیروز بیرون میآید، زیرا دست تقدیر او را مانند کودکی با خون جگر پرورده است.
هوش مصنوعی: وقتی در دست شاه به هوای میدان جنگ سر برمیآورد، تند و تیز مانند آتش به قلب سپاه دشمن میرود.
هوش مصنوعی: پاسخ چیستان را میگویم: آن چیز شمشیر پادشاه است که در جهان مانند قضا و قدر روان و کارگر است.
هوش مصنوعی: پادشاهی که فرمانروایی سلیمان زیر انگشتری اوست و از نظر مقام، جایگاهش برتر از سدرةالمنتهی است.
هوش مصنوعی: دعا میکند که سرزمین تو مانند عروسی فرمانبردار حکم تو باشد و سعادت دنیا و آخرت همیشه در کاخ تو بماند.
هوش مصنوعی: هر کس که مانند کمان با تو کجرفتاری کند، از ترس تیر و نیزهٔ تو مانند مار به خود بپیچد.
هوش مصنوعی: اگر مانند سوسن که برگهایش چون تیغ است شمشیر برکشی، روی زمین از خون دشمنت چون گلستان سرخ شود.
هوش مصنوعی: هرچند رستم دستان جهان را با شمشیر گرفت، امیدوارم بلبل هزاردستان فرمانبردار گلشن چهرهٔ تو باشد؛ یعنی تو بیجنگ هم دلها را تسخیر کنی.
هوش مصنوعی: چون تو با ابر بخشش خود رحمت خداوند برای مردم هستی، هزاران رحمت از سوی آفریدگار بر جان تو باد.
هوش مصنوعی: ای خداوند نگهبان و بینیاز! این پادشاه را که جهانی از بخشش و هنر است، همیشه نگهبان مردم جهان قرار بده.
هوش مصنوعی: دعا میکند که پادشاه همیشه سرور، سربلند و شکنندهٔ قلب سپاه دشمن باشد و همواره دلاور، صاحبقران و سلطان بماند.
هوش مصنوعی: هر کس که بر دل شکستهٔ من رحم کند، خداوند بخشنده و مهربان نگهبان وجودش باشد؛ شاعر با این دعا بهطور ضمنی از ممدوح لطف و توجه میخواهد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.