چون رخ معشوق خندان شد بصحرا لاله زار
ابر نیسانی همی گرید ز عشق لاله زار
از نسیم باد خارستان همه شد گلستان
وز سرشگ ابر شورستان همه شد لاله زار
باغ شد خرخیز بوی و راغ شد فر خار نقش
کوه شد گردون نهاد و دشت شد فردوس وار
همچو چشم نیکوان نرگس نماید در چمن
همچو جسم عاشقان شد خیزران زار و نزار
باز نشناسی سحرگه کوهسار از آسمان
باز نشناسی شبانگه آسمان از کوهسار
لاله چون ناری که باشد دودش اندر زیر نور
گرچه باشد زیر دود اندر همیشه نور نار
بانگ بلبل چون عتاب بیدلان اندر نبید
گونه گل چون رخان دلبران اندر خمار
باد بگشاید ز روزی نرگس و نسرین نقاب
ابر بزداید ز روی سوسن و خیری غبار
بلبل و صلصل سرایان سرکش آئین در چمن
سار و قمری باربد کردار نالان بر چنار
دشتها زنگارگون و کوهها شنگرف رنگ
مرزها پیروزه پوش و شاخها بیجاده بار
صابری گردد نهار و عاشقی گردد فزون
تا نهار اندر فزونی رفت و لیل اندر نهار
دوست یاد آرد ز بانک فاخته آوای دوست
یار یاد آرد ز بانگ ارغنون آواز یار
چون بساط خسروانست از طرائف بوستان
چون درفش کاویان است از جواهر میوه دار
سیم پوش روز بار است از شکوفه باغها
مشگبوی و مشگ رنگ است از بنفشه جویبار
از نسیم باد پر مشگست خاک غار و کوه
از فروغ لاله پر خونست سنگ کوه و غار
این چو مجلسگاه صاحب روز جشن و خرمی
و آن چو لشکرگاه صاحب روز جنگ و کارزار
آفتاب جود ابومنصور کو دارد جهان
بر موالی چون بهشت و بر معادی چون حصار
نیست جودش را شمار و نیست لطفش را کران
ملک بادش بیکران و عمر بادش بیشمار
مهر و ناز او ز ماه رنج بزداید خسوف
آب جود او ز دشت آز بنشاند غبار
کردگارش ناصر است و روزگارش یاور است
آسمانش چاکر است و آفتابش پیشکار
کار مردی جز بطبع او نگیرد انتظام
بند رادی جز بدست او نگردد استوار
شاعران از هر زمینی نزد او گشته گروه
زائران از هر دیاری نزد او بسته قطار
گمرهان جهل را دائم دل پاکش دلیل
بستگان آز را دائم کف رادش زوار
کردگار او را بنور خود پدید آورد باز
کرد دین و دانش و جود و وفا بر وی نثار
خانه بخشیدنش را عقل بوم و فضل بام
جامه پوشیدنش را خیر پود و فخر تار
در هزاران وعد او هرگز نبینی یک خلاف
در هزاران جود او یکره نبینی انتظار
ای شکار زائران پیوسته زر و سیم تو
وی روان دشمنان همواره تیغتر اشکار
چاره بیچارگان و یاور درماندگان
سائلان را دست گیر و غمکنان را غمگسار
هرکجا گیری قرار آنجا سخا گیرد مقام
هرکجا گیری مقام آنجا وفا گیرد قرار
ای بدانش رهنمایان سخن را رهنما
وی زرادی خواستاران درم را خواستار
هرکجا من بوده ام مدح توام بوده است شغل
هرکجا من بوده ام شکر توام بوده است کار
سال و مه از حسرت نادیدن دیدار تو
بود جان من نژند و بود جسم من فکار
صد هزاران شکر بادا کردگار عرشرا
چون بمن بنمود چهر تو بشادی کردگار
تا نگردد مور مار از گشت سعد آسمان
تا نگردد مار مور از گشت نحس روزگار
بر تن خصمان تو بادا بسان مار مور
بر دل یاران تو بادا بسان مور مار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده با وصفی گسترده از بهار آغاز میشود: لاله و نرگس و بنفشه و آواز بلبل و قمری و رنگهای دشت و کوه. سپس با تشبیه خاک مشکبو به بزم ممدوح و سنگ خونین به لشکرگاه او، به ستایش شاه ابومنصور گریز میزند. در ستایش، بخشش بیشمار و وفاداری و یاری او به درماندگان را میستاید و از سالها حسرت ندیدنش و شادی دیدارش سخن میگوید. قصیده با دعایی پایان مییابد که در آن مور و مار برای دشمنان و دوستان ممدوح جابهجا میشوند.
هوش مصنوعی: دشتها مانند چهرهٔ خندان معشوق پر از لاله شده است و ابر بهاری از عشق لاله زار زار میگرید. «لالهزار» در مصراع دوم به معنای «لاله» و «زار» (گریهٔ سخت) آمده است.
هوش مصنوعی: خارستان از وزش نسیم سراسر گلستان شده و شورهزار از اشک ابر سراسر لالهزار گشته است.
هوش مصنوعی: باغ بوی خوشی چون مشک سرزمین خرخیز گرفته و دامنهٔ کوه مانند نگارخانهٔ فرخار نقشدار شده است. کوه مانند آسمان آراسته شده و دشت به بهشت میماند.
هوش مصنوعی: نرگس در چمن به چشم زیبارویان میماند و نی خیزران مانند تن عاشقان باریک و ناتوان شده است.
هوش مصنوعی: از بس کوه پرگل و درخشان است، سحرگاه کوه را از آسمان و شبهنگام آسمان را از کوه بازنمیشناسی.
هوش مصنوعی: لاله مانند آتشی است که دودش زیر شعلهاش است، یعنی داغ سیاه در زیر گلبرگهای سرخ دارد؛ در حالی که در آتش معمولاً شعله زیر دود است.
هوش مصنوعی: آواز بلبل مانند گلایهٔ عاشقان دلباخته در حال مستی است و رنگ گل مانند چهرهٔ دلبران در حال خماری.
هوش مصنوعی: باد نقاب را از چهرهٔ نرگس و نسرین کنار میزند و ابر گرد و غبار را از روی سوسن و گل خیری میشوید.
هوش مصنوعی: بلبل و صلصل مانند سرکش، خنیاگر نامدار، در چمن آواز میخوانند و سار و قمری مانند باربد بر درخت چنار نغمهٔ سوزناک سر میدهند.
هوش مصنوعی: دشتها سبز زنگاری و کوهها سرخ شنگرفی شدهاند. کشتزارها جامهٔ فیروزهای پوشیدهاند و شاخهها شکوفههایی سرخ مانند بیجاده دارند.
هوش مصنوعی: چون روز بلند شده و شب در روز فرو رفته است، شکیبایی عاشقان کاستی گرفته و عشق افزون شده است.
هوش مصنوعی: دوستدار با شنیدن بانگ فاخته صدای دوستش را به یاد میآورد و عاشق با شنیدن نوای ارغنون آواز یارش را.
هوش مصنوعی: بوستان از گلها و چیزهای نادر مانند فرش شاهان شده و درخت میوهدار از میوههای گوهرگون مانند درفش کاویانی است.
هوش مصنوعی: باغها از شکوفه مانند روز بار پادشاه سیمپوش شدهاند و کنار جویبار از بنفشه مشکبوی و سیاهرنگ است.
هوش مصنوعی: خاک غار و کوه از نسیم پر از بوی مشک است و سنگ کوه و غار از تابش لاله سرخ، گویی پر از خون است.
هوش مصنوعی: آن خاک مشکآلود مانند بزمگاه ممدوح در روز جشن و شادی است و آن سنگ خونین مانند لشکرگاه او در روز جنگ.
هوش مصنوعی: منظور، ابومنصور است که خورشید بخشش است. او جهان را برای دوستانش بهشت و برای دشمنانش زندانی تنگ کرده است.
هوش مصنوعی: بخشش او را شماری نیست و مهربانیاش را پایانی نیست. آرزو میکند که پادشاهی او بیکران و عمرش بیشمار باشد.
هوش مصنوعی: مهر و نوازش او تیرگی رنج را مانند گرفتگی ماه میزداید و بخشش او همچون آبی گرد آز را در بیابان طمع فرو مینشاند.
هوش مصنوعی: خداوند یاریدهندهٔ او و روزگار پشتیبانش است. آسمان چاکر او و خورشید کارگزار اوست.
هوش مصنوعی: کار مردانگی جز با سرشت او سامان نمیگیرد و پیوند جوانمردی و بخشندگی جز به دست او استوار نمیشود.
هوش مصنوعی: شاعران از هر سرزمینی نزد او گرد آمدهاند و زائران از هر دیاری کاروانوار به درگاهش روی آوردهاند.
هوش مصنوعی: دل پاک او همیشه راهنمای گمراهان نادانی است و دست بخشندهاش همیشه رهاییبخش گرفتاران آز و نیاز است.
هوش مصنوعی: خداوند او را از نور خود آفرید و دین و دانش و بخشش و وفا را بر او نثار کرد.
هوش مصنوعی: خانهٔ بخشندگی او زمینش از خرد و بامش از فضیلت است. جامهای که بر تن دارد پودش از نیکی و تارش از افتخار است.
هوش مصنوعی: در هزاران وعدهٔ او یک بار هم خلف وعده نمیبینی و در هزاران بخشش او هرگز کسی را منتظر نمیگذارد.
هوش مصنوعی: ای کسی که زر و سیمت همیشه شکار زائران است و جان دشمنانت همواره شکار شمشیر تو.
هوش مصنوعی: تو چارهٔ بیچارگان و یاور درماندگانی، دستگیر نیازمندان و غمخوار اندوهگینانی.
هوش مصنوعی: هر جا که تو آرام بگیری، بخشندگی در آنجا منزل میکند و وفا در آنجا قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: ای کسی که در دانش راهنمای راهنمایان سخنی، و از سر جوانمردی خود جویای کسانی هستی که درم میخواهند تا به آنان ببخشی.
هوش مصنوعی: شاعر میگوید هر جا که بوده، کارش ستایش و سپاسگزاری از ممدوح بوده است.
هوش مصنوعی: شاعر میگوید سالها و ماهها از حسرت ندیدن روی ممدوح جانش افسرده و تنش خسته و آزرده بوده است.
هوش مصنوعی: شاعر خداوند عرش را صدها هزار بار سپاس میگوید که با شادی چهرهٔ ممدوح را به او نشان داد.
هوش مصنوعی: تا وقتی که مور با گردش نیک آسمان مار نمیشود و مار با گردش بد روزگار مور نمیشود، یعنی تا جهان بر قرار خویش است…
هوش مصنوعی: …آرزو میکند که مور بر تن دشمنان ممدوح مانند مار گزنده باشد و مار بر دل دوستانش مانند موری بیآزار.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
نافه دارد زیر اندر گشاده بی شمار
لاله دارد زیر نافه در شکسته صد هزار
خانمان از رنگ و بوی او همیشه چون بهشت
روزگار از تار و پود او شکفته چون بهار
چشم زی رویش نگه کرد اندرو لاله شکفت
[...]
هر سپاهی را که چون محمود باشد شهریار
یمن باشد بر یمین ویسر باشد بریسار
تیغشان باشد چو آتش روز و شب بد خواه سوز
اسبشان باشد چوکشتی سال و مه دریا گذار
از عجایب خیمه شان با شد چو دریا وقت موج
[...]
ای خداوندان مال العتبار الاعتبار
ای خداوندان قال الاعتذار الاعتذار
پیش ازاین کاین جان عذرآورفروماند ز نطق
پیش از آن کین چشم عبرت بین فرو ماند زکار
توبه پیش آرید و نادم از گُنه کاری خویش
[...]
بار دیگر بر ستاک گلبن بی برگ و بار
افسر زرین بر آرد ابر مروارید بار
گاه مینا زینت آرد زو نگار بوستان
گاه مرجان زیور آرد زو عروس مرغزار
غنچه سازد باغ را پر گلبن از مینا و زر
[...]
ابر آذاری برآمد از کران کوهسار
باد فروردین بجنبید از میان مرغزار
این یکی گل برد سوی کوهسار از مرغزار
وان گلاب آورد سوی مرغزار از کوهسار
خاک پنداری به ماه و مشتری آبستنست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.