خیال شام فراق بتان بروز وصال
مرا گداخته دارد ز غم بسان هلال
از آن نهیب نماند بچشمم اندر خواب
وزین عذاب نماند بجسمم اندر هال
فروغ ماه نبینم همی ز بیم خسوف
شعاع مهر نیابم همی ز بیم زوال
حلال کردم بر خویشتن فراق حرام
حرام کردم بر خویشتن وصال حلال
که در وصال بود انده از نهیب فراق
که در فراق بود شادی از امید وصال
ز بسکه مویم گشتم بسان تافته موی
ز بسکه نالم گشتم بسان سوخته نال
مرا همه کس گویند خیر خیر مموی
مرا همه کس گویند خیر خیر منال
نه آگهند که من چون همیگذارم روز
نه آگهند که من چون همی گذارم سال
رفیق رفته و دل با هواش گشته رفیق
همال رفته و تن با بلاش گشته همال
نه روی اینجا بودن نه پای رفتن بر
نه رای بر یکروی و نه کار بر یک حال
برفتن اندر دلرا نهیب دوری دوست
به بودن اندر تنرا عذاب تنگی بال
بدوست باشد دل را همیشه صبر و شکیب
بمال باشد تن را همیشه جاه و جلال
هر آنزمان که من آهنگ راه خواهم کرد
بسوی من دود آن ماه روی مشگین خال
گشاده شکر شنگرف رنگرا بعتاب
نهاده نرگس نیرنگ ساز را بجدال
گهیش لاله عیان کرده در میان عقیق
گهی عقیق نهان کرده در میان لآل
ستاره پوش مه از سیل قیرگون بادام
بنفشه رنگ گل از زخم سیمگون چنگال
مرا بخوشی گوید که تا کی این رفتار
مرا بکشی گوید که تا کی این احوال
دلت خلاف زبان و زبان خلاف دلت
بدان امید پذیر و بدین فریب سگال
روا بود ز پس دوستی و نزدیکی
ز دوستان و رفیقان ترا گرفته ملال
اگرچه آب زلالست زندگانی خلق
بسی چو ماند چون زهر گردد آب زلال
وگر ز تنگی مالست رفتن تو مرو
که من ترا برسانم بگونه گون اموال
همت بچهره توانگر کنم بزر عیار
همت بدیده توانگر کنم بسیم حلال
دلم بسوزد و گویم بآن بهشتی روی
که در نگار تذرو است و در خرام غزال
که شاد کن دل خرسند و خوار و زار مکن
بر این نهادم گوش و از آن کشیدم یال
مرا بکار نه مال آید و نه سیم و نه زر
بد آنکه هست فزون زر و سیم وافر مال
گمان بری تو که بی مال باشد آنکه کند
همیشه خدمت استاد راد اعداد مال
چراغ دانش خورشید دین ابوالیسر آنکه
بدست هست درافشان بکلک در اقبال
اگر کنند بصدر اندرش سئوال بعلم
وگر کنند ببزم اندرش سئوال بمال
دهد بسائل پرسنده ز آن هزار جواب
دهد بسائل خواهنده زین هزار جوال
بنوک تیر فرود آورد ز کوه پلنگ
بنوک نیزه برون آورد ز دریا بال
ز بسکه خواسته ناخواسته همی بخشد
کسی نبیند اندر زبان خلق سئوال
اگر علی بگه جنگ همچو او بوده است
بهیچ روی نکوهیده نیست مذهب غال
دو کف اوست گه بزم مایه امید
سرای اوست گه بار قبله اقبال
ببحر مردی در تیغ او فشانده گهر
بباغ رادی در کف او نشانده نهال
سنان روشن او در دل سیاه عدو
بود چو آتش افروخته میان زگال
ایا سخای تو داده بمهر فضل فروغ
ایا عطای تو داده بتیغ علم صقال
اگر بدیدی حاتم ترا بروز سخا
وگر بدیدی رستم ترا بروز قتال
ز جود نام نبردی هگر ز حاتم طی
ز حرب نام نجستی هگر ز رستم زال
اگر بدست تو آید چو مال آب بحار
وگر بروی تو آید چو خصم سنگ جبال
نه زین بماند با بخشش تو یکقطره
نه ز آن بماند با کوشش تو یک مثقال
بود ثنای تو گفتن نشان فرخ روز
بود رضای تو جستن نشان فرخ فال
همیشه بادت ملک و همیشه بادت عز
دلت عدیل نشاط و کفت قرین نوال



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این مدح، ابوالیسر را به عنوان شخصیتی برجسته و با فضیلت تجلیل میکند. او از سختیها و عذابهای خود در فراق دوستان سخن میگوید و به تمایز بین وصال و فراق اشاره میکند که هر یک شادیها و اندوههای خود را دارند. شاعر ویژگیهای ابوالیسر را میستاید و او را به عنوان منبع دانش و قدرت معرفی میکند و صفات اخلاقی برجستهای را به او نسبت میدهد. همچنین، شاعر تواناییهای او را در بخشش و مهارتهای جنگی مورد تأکید قرار میدهد و بر این نکته تأکید دارد که ابوالیسر به نوعی نماد سخاوت و فضیلت است. در پایان، شاعر برای او آرزوی عزت و شرف میکند.
هوش مصنوعی: اندیشهٔ شب جدایی از زیبارویان، حتی در روز وصال، مرا از غم مانند ماه نو لاغر و گداخته نگه میدارد.
هوش مصنوعی: از ترس آن جدایی خواب از چشمم رفته و از رنج این اندیشه آرام و قراری در تنم نمانده است.
هوش مصنوعی: از ترس گرفتن ماه، روشنی آن را نمیبینم و از ترس فرو رفتن خورشید، از پرتو آن بهره نمیبرم. یعنی از بیم از دست دادن، از زیبایی و وصال هم لذت نمیبرم.
هوش مصنوعی: جدایی را که ناروا بود بر خود روا کردم و وصال را که روا بود بر خود حرام کردم.
هوش مصنوعی: چون در وصال، ترس جدایی مایهٔ اندوه است و در جدایی، امید وصال مایهٔ شادی است.
هوش مصنوعی: از بس سوگواری کردم مانند مویی تابیده باریک شدم و از بس ناله کردم مانند نی سوخته نزار شدم.
هوش مصنوعی: همه به من میگویند بیهوده سوگواری و ناله مکن.
هوش مصنوعی: آنان خبر ندارند که من روزها و سالها را چگونه سپری میکنم.
هوش مصنوعی: یار رفته و دل همدم آرزوی او شده است؛ همدم رفته و تن همنشین رنج دوری او شده است.
هوش مصنوعی: نه راهی برای ماندن در اینجا دارم و نه توانی برای رفتن؛ نه رأیم بر یک سو استوار است و نه کارم بر یک حال.
هوش مصنوعی: اگر بروم، دلم از دوری دوست در هراس است و اگر بمانم، تنم از تنگدستی در رنج است.
هوش مصنوعی: صبر و آرام دل همیشه به بودن دوست است و آبرو و شکوه تن همیشه به داشتن مال.
هوش مصنوعی: هرگاه قصد سفر میکنم، آن یار ماهرو و خالمشکین به سوی من میدود.
هوش مصنوعی: لبهای شیرین و سرخش را به سرزنش میگشاید و چشمان فریبندهاش را به ستیز وامیدارد.
هوش مصنوعی: گاه هنگام سخن، سرخی دهانش از میان لبهای عقیقگونش پیدا میشود و گاه لب عقیقگون را میان دندانهای مرواریدگونش پنهان میکند و میگزد.
هوش مصنوعی: چهرهٔ ماهمانندش از سیل اشک سیاهشده از سرمهٔ چشمانش ستارهپوش شده و گونهٔ گلگونش از خراشیدن با ناخنهای سپیدش کبود شده است.
هوش مصنوعی: گاه با نرمی و گاه با ناز به من میگوید: تا کی این رفتار و این حال؟
هوش مصنوعی: دلت با زبانت ناسازگار است؛ با زبان امید میدهی و در دل نیرنگ رفتن میاندیشی.
هوش مصنوعی: آیا رواست که پس از آنهمه دوستی و نزدیکی، از دوستان و یاران خود ملول شده باشی؟
هوش مصنوعی: هرچند زندگی مردم مانند آب زلال است، اما آب زلال اگر بسیار بماند مانند زهر تلخ و تباه میشود؛ یعنی ماندن دراز مایهٔ ملال است.
هوش مصنوعی: و اگر رفتنت از تنگدستی است، مرو، زیرا من مالهای گوناگون به تو میرسانم.
هوش مصنوعی: شاعر به معشوقی که قصد رفتن دارد وعده میدهد: تو را با زر ناب و سیم حلال بینیاز و توانگر میکنم، چنانکه چهره و چشمت از آن بهرهمند شود.
هوش مصنوعی: دلم میسوزد و به آن یار بهشتیروی که در زیبایی و نقشونگار مانند تذرو و در خرامیدن مانند آهوست، چنین میگویم:
هوش مصنوعی: «دل قانع مرا شاد کن و آن را خوار و پریشان مکن.» بر این سخن گوش سپردم و از آن دیگر روی برتافتم.
هوش مصنوعی: من به مال و سیم و زر نیازی ندارم، زیرا به کسی وابستهام که زر و سیم و مالش بسیار و فراوان است.
هوش مصنوعی: آیا گمان میکنی کسی که همیشه در خدمت استاد بخشنده و فراهمآورندهٔ مال است، تهیدست میماند؟
هوش مصنوعی: آن استاد، ابوالیسر است که چراغ دانش و خورشید دین است؛ با دستش مروارید میافشاند و با قلمش گوهر اقبال میپراکند.
هوش مصنوعی: اگر در مجلس رسمیاش از دانش پرسشی کنند، یا در بزمش از او مال بخواهند،
هوش مصنوعی: به پرسندهٔ دانش هزار پاسخ میدهد و به خواهندهٔ مال هزار کیسه و جوال زر میبخشد.
هوش مصنوعی: با نوک تیر، پلنگ را از کوه فرو میافکند و با نوک نیزه، نهنگ را از دریا بیرون میکشد.
هوش مصنوعی: چون بیآنکه از او بخواهند پیوسته میبخشد، دیگر بر زبان مردم درخواستی دیده نمیشود.
هوش مصنوعی: اگر علی در هنگام نبرد مانند او بوده، پس عقیدهٔ غالیان که علی را بیش از اندازه بزرگ میدارند، هیچ نکوهیده نیست.
هوش مصنوعی: در هنگام بزم، دو دست او سرمایهٔ امید مردم است و در هنگام بار دادن، سرای او قبلهٔ بخت و اقبال است.
هوش مصنوعی: در دریای مردانگی، شمشیرش گوهر افشانده و در باغ بخشندگی، دستش نهال کاشته است.
هوش مصنوعی: سرنیزهٔ درخشان او در دل سیاه دشمن مانند آتشی است که در میان زغال افروخته شده باشد.
هوش مصنوعی: ای کسی که بخشندگیات به خورشید فضل روشنی داده و عطایت شمشیر دانش را صیقل داده است.
هوش مصنوعی: اگر حاتم تو را در روز بخشش میدید و اگر رستم تو را در روز جنگ میدید،
هوش مصنوعی: هرگز کسی از حاتم طایی به بخشندگی نام نمیبرد و هرگز از رستم زال در جنگاوری یاد نمیکرد.
هوش مصنوعی: اگر آب دریاها مانند مال به دستت بیاید و اگر سنگ کوهها مانند دشمن در برابرت قرار گیرد،
هوش مصنوعی: با بخشش تو قطرهای از آن آب باقی نمیماند و با کوشش تو مثقالی از آن سنگ برجا نمیماند.
هوش مصنوعی: ستایش تو نشانهٔ روز خجسته است و جستن خشنودی تو نشانهٔ فال نیک.
هوش مصنوعی: دعا میکند که فرمانروایی و عزت تو همیشگی باشد، دلت همراه شادی و دستت همواره با بخشش باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
کسان که تلخی زهر طلب نمیدانند
ترش شوند و بتابند رو ز اهل سؤال
تو را که میشنوی طاقت شنیدن نیست
مرا که میطلبم خود چگونه باشد حال؟
شکفت لاله تو زیغال بشکفان که همی
[...]
به سیصد و چهل و یک رسید نوبتِ سال
چهارشنبه و سه روز باقی از شوّال
بیامدم به جهان تا چه گویم و چه کنم
سرود گویم و شادی کنم به نعمت و مال
ستوروار بدینسان گذاشتم همه عمر
[...]
اگر کمال بجاه اندر است و جاه بمال
مرا ببین که ببینی کمال را بکمال
من آن کسم که بمن تا بحشر فخر کند
هر آنکه بر سر یک بیت من نویسد قال
همه کس از قبل نیستی فغان دارند
[...]
همیشه گفتمی اندر جهان به حسن و جمال
چو یار من نبود وین حدیث بود محال
من آنچه دعوی کردم محال بود و نبود
از آنکه چشم من او را ندیده بود همال
ز نیکویی که به چشم من آمدی همه وقت
[...]
ز نور قبۀ زرین آینه تمثال
زمین تفته فرو پوشد آتشین سر بال
فروغ چتر سپهری بیک درخشیدن
بسنگ زلزله اندر زند بگاه زوال
درر چو لاله شود لعل در دهان صدف
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.