زبان خوشست که توحید حق کند به بیان
اگر چنان نبود در دهان مباد زبان
زهی مکون کامل که هست در کونین
رقم کشیدهٔ او نقش کایناً ما کان
کمال صنع قدیمش خجسته دهقانیست
که در حدیقه تن کرده جاری آب روان
فضای قدرت بیعلتش چو دریاییست
که چشم عقل در او زورقیست سرگردان
هزار تحفه صلوات بر روان کسی
که برگزیدهٔ آن حضرتست از انسان
نبی امی مکی محمد قرشی
ملاذ نوع بشر مقتدای خلق جهان
بس است در صفت ذات او همین تعریف
که هست به نعم او حضرت شه مردان
ولیّ والی والا علیّ عادل دل
نظام دور فلک ناظم زمین و زمان
شه سریر سلونی امام انس و ملک
که وصف او چو صفات خداست بی برهان
کنون روایتی از معجزات او بشنو
که تازه میشود از استماع او دل و جان
روایتست که چون آن امام کافی رای
شد از مدینه برون کوفه را گرفت مکان
ز هر دیار نهادند روی جانب او
به درد خویش ازو یافتند همه درمان
میان مردم بصره در آن زمان بودند
محب و معتقد شاه اولیا دل و جان
دو نورسید کامل دو نطفهٔ طاهر
دو مخلص متشرع دو طالب ایمان
به اصل هردو برادر دو گوهر از یک بحر
به فصل هردو برآورده گل ز یک بستان
به عزم دولت پابوس آن سر آمد دهر
شدند جانب کوفه ز شهر بصره روان
قضا رسید در اثنای ره ز رنج سفر
تن برادر مه را نماند تاب و توان
بدان رسید که جان از تن فسرده او
برون رود چو خدنگی که بگذرد کمان
گشود لب به برادر وصیتی فرمود
که ای مراد دل و کام دیده نگران
دو غنچه بودیم از گلبن وفا زده سر
امید بود که خواهیم شد گل خندان
تو بهر تحفه درگاه شاه باقی باش
که ناشکوفه بهار مرا رسیده خزان
دو لعل بودیم در رنگ خود به مرتبه
سوی خزانه شاهی نهاده روی از کان
ز سنگ حادثه بر من چنین شکست رسید
تو بهر هدیه آن گنج مستدام بمان
ولی وصیتم اینست بر تو ای همزاد
که چون رسی تو به درگاه خواجهٔ سلمان
مرا ز گوشه خاطر بسی فرو مگذار
نیاز من بگذار و سلام من برسان
مشو ز لوح دل خویش نقش نام مرا
حکایت من گمگشته پیش او برخوان
بگو که ای شه فرخندهرای فرخرخ
به خاک آروزی درگه تو برد فلان
به یاد خاک درت داد زندگی بر باد
چنانکه بود به یاد تو زنده مرده بان
بمرد و آرزوی دیدن تو در جانش
برفت و جان و دلش سوی وصل تو نگران
هنوز درد دل خود نکرده بود تمام
که کرد مرغ روانش ز دام تن طیران
همای اوج وفا بود کرد پروازی
ز دشت محنت غم سوی روضه رضوان
چو شد برادر مهتر اسیر دام اجل
دل برادر کهتر بسوخت در هجران
بسی ز گردش ایام برفشاند سرشک
بسی ز بی کسی هجر برکشیده فغان
ز هول غربت و رنج ره و مهابت مرگ
جوان سوخته مانده بود بس خیران
که شرط دفن برادر چه سان به جای آرد
چگونه گنج جهان را کند به خاک نهان
که ناگه از طرفی طرفه راکبی چون خضر
رسید تیزتر از آب چشمه حیوان
خجسته ناقهسواری که پای ناقه او
به قطع بادیه فیض داشت طی مکان
هزار صالح و ویس قرن نهاده جبین
ز پای ناقه او هرکجا که مانده نشان
نقاب بسته به رخ لیک از مهابت او
در آسمان شده خورشید ذرهسان لرزان
زبان گشوده به او از خوبی لفظ فصیح
چه گفت گفت ای رنج دیده دوران
مرو مرو ز خود از غایت غم و اندوه
بیا بیا ز من این لوح پاک را بستان
دمی بدار به پیش دماغ مردهٔ خود
که از روایح آن مرده تو یابد جان
جوان به موجب فرموده لوح را بستد
بداشت پیش دماغ جوان مرده روان
جوان مرده ازان لوح یافت فیض حیات
ز جای جست به نوعی که کس ز خواب گران
چو در برادر مهتر برادر کهتر
حیات دید بشد غرق بحر ذوق چنان
که رفت از سر او هوش و بیخبر افتاد
به روی خاک به سان سرشک خود غلتان
غریب واقعه دست داده در یکدم
که مرد زنده و از مرگ یافت مرده امان
چو هردو چشم گشودند بعد از آن احوال
ز لوح و ناقه و ناقه نشین نبود نشان
جوان حقیقت احوال با برادر گفت
ز مردن از اثر لوح و شخص فیض رسان
دمی به حیرت آن واقعه فرو رفتند
که این نتیجه خوابست یا خیال گمان
زدند بار تحیر کنان قدم در ره
به شهر کوفه رسیدند خرم و خندان
قدم به مسجد کوفه نهاده با صد ذوق
به روی شاه گشودند چشم اشکفشان
خوشا کسی که پی آرزوی بی غایت
خوشا کسی که بس از اشتیاق بی پایان
به روی دوست گشاید به کام دل دیده
کند مطالعه صفحه رخ جانان
امام انس و ملایک علی بو طالب
پس از نمودن رسم نوازش و احسان
خبر ز کیفیت سرگذشت ره پرسید
غرض که راه نهان را کند به خلق عیان
رموز مردن و آن لوح و شخص ناقهنشین
حدیث یافتن درد و دیدن درمان
چو از برادر کهتر همه به عرض رسید
امیر جمله مردان علی عالیشان
میان خلق بدان نوجوان چنین فرمود
که ای نموده خدا مشکل ترا آسان
گرت فتد به همان چشم بار دگر
شناختی بتوانی ز غایت عرفان
جواب داد که بالله تصور آن لوح
مراست نقش پذیرفته بر صحیفه جان
بگو چسان نشناسم خجسته لوحی را
که داده است مرا از غم زمانه امان
روان ز جیب همان لوح را برون آورد
امین تخت نجف سرو سایه سبحان
جوان چو دید همان طرفه لوح را بشناخت
به خاک پای شه افتاد اضطرابکنان
که یا امام زمان اعتقاد ماست درست
تویی که هست صفات تو برتر از امکان
بجز تو کیست که هم حاضرست و هم غایب
بجز تو کیست که هم سرورست هم سلطان
تویی که روح رسول الهی سر خدا
تویی که اصل حدیثی و معنی قرآن
معاون دم جانبخش عیسی مریم
مقوی ید بیضای موسی عمران
خداست مظهر علم تو و تو مظهر او
ترا چگونه جدا از خدا کند نادان
روایت است که بسیار کس به آن معجز
ز جام صدق کشیدند شربت ایمان
علیست آن که جهان را همه مسلمان ساخت
به ضرب تیغ و به تأثیر حجت برهان
علیست آن که دل دیدهٔ محبانش
منزه است ز خبث و شرارت شیطان
دلا ز سر بگذر در ره وفای علی
که مردنست درین ره حیات جاویدان
هزار شکر که از جان و دل فضولی زار
همیشه هست علی را کمین مناقب خوان
نهاده روی به درگاه آل پیغمبر
گرفته خوی به نفرین آل بومروان
امید هست که تا هست گردش گردون
امید هست که تا هست گنبد گردان
همیشه از کرم مرتضی شود ممدود
ظلال سلطنت و جاه پادشاه زمان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در ستایش و وصف پیامبر اسلام، حضرت محمد و امام علی است. شاعر ابتدا به نقش زبان در بیان توحید و زیبایی خداوند اشاره میکند و سپس فضایل و مقام عالی پیامبر و علی را تحسین میکند. بعد از آن داستانی را نقل میکند از دو برادر که در سفر به کوفه، یکی از آنها به دلیل خستگی جان میبازد و پس از وصیت برادرش، با واسطهای از جانب امام، به زندگی بازمیگردد. در ادامه به معجزات علی و اهمیت او در ایجاد ایمان و وفاداری به خدا اشاره میشود و شعر با دعوت به اعتقاد و پیروی از علی به پایان میرسد.
هوش مصنوعی: زبان آنگاه نیکوست که یگانگی خدا را بیان کند؛ اگر چنین نکند، بهتر است در دهان زبانی نباشد.
هوش مصنوعی: آفرین بر آفرینندهٔ کاملی که نقش هرچه بوده و هست در دو جهان را او رقم زده است.
هوش مصنوعی: کمال آفرینش ازلی خدا مانند کشاورزی خجسته است که در باغ تن آدمی آب روان (جان و خون) جاری کرده است.
هوش مصنوعی: گسترهٔ قدرت خدا که به هیچ علتی وابسته نیست مانند دریایی است که چشم عقل در آن چون قایقی سرگردان مانده است.
هوش مصنوعی: هزاران درود و صلوات هدیه بر جان کسی باد که برگزیدهٔ خداوند از میان آدمیان است.
هوش مصنوعی: او پیامبر درسناخوانده، مکی، محمد از قبیلهٔ قریش است؛ پناه همهٔ آدمیان و پیشوای مردم جهان.
هوش مصنوعی: در وصف شأن او همین بس که حضرت علی، شاه مردان، از بخشش و نعمت او بهرهمند است.
هوش مصنوعی: علی ولی خدا و فرمانروای بلندمرتبه و دادگر است؛ ساماندهندهٔ گردش آسمان و نظمبخش زمین و زمان.
هوش مصنوعی: او شاه تخت «سلونی» (از من بپرسید) و پیشوای آدمیان و فرشتگان است که صفت او مانند صفات خدا بینیاز از دلیل است.
هوش مصنوعی: اکنون حکایتی از معجزههای او بشنو که از شنیدنش دل و جان تازه میشود.
هوش مصنوعی: روایت است که وقتی آن امام صاحباندیشه از مدینه بیرون آمد، کوفه را جایگاه خود ساخت.
هوش مصنوعی: از هر سرزمینی مردم به سوی او روی آوردند و همه درمان درد خود را از او یافتند.
هوش مصنوعی: در آن روزگار در میان مردم بصره کسانی بودند که از دل و جان دوستدار و معتقد شاه اولیا بودند.
هوش مصنوعی: دو جوان نورسیدهٔ کامل و پاکنژاد، مخلص و پایبند شریعت و خواهان ایمان.
هوش مصنوعی: این دو برادر از نظر اصل و نژاد مانند دو گوهر از یک دریا بودند و از نظر خصلت مانند دو گل از یک باغ.
هوش مصنوعی: به قصد سعادت بوسیدن پای آن سرور روزگار، از بصره به سوی کوفه راه افتادند.
هوش مصنوعی: از قضا در میانهٔ راه، بر اثر رنج سفر، برادر بزرگتر تاب و توان خود را از دست داد.
هوش مصنوعی: کار به جایی رسید که جان از تن بیرمقش بیرون میرفت، همچون تیری که از کمان بگذرد.
هوش مصنوعی: لب گشود و به برادرش وصیت کرد و گفت: ای آرزوی دل و مایهٔ روشنی چشم نگران من.
هوش مصنوعی: ما دو غنچه بودیم که از بوتهٔ وفا سر زده بودیم و امید داشتیم گلهایی شکفته و خندان شویم.
هوش مصنوعی: تو زنده بمان تا هدیهای برای درگاه شاه باشی، زیرا بهار من پیش از شکفتن به خزان رسید.
هوش مصنوعی: ما دو لعل همرنگ و همپایه بودیم که از کان به سوی خزانهٔ شاه روانه شده بودیم.
هوش مصنوعی: از سنگ حادثه چنین شکستی به من رسید؛ تو بمان تا هدیهای برای آن گنج همیشگی باشی.
هوش مصنوعی: اما ای همزاد، وصیت من به تو این است که وقتی به درگاه سرور سلمان (علی) رسیدی...
هوش مصنوعی: مرا از یاد خود بیرون مکن؛ نیاز و ارادت مرا عرضه کن و سلامم را به او برسان.
هوش مصنوعی: نقش نام مرا از لوح دلت پاک مکن و داستان من گمگشته را نزد او بازگو.
هوش مصنوعی: به خواجه بگو: ای پادشاه نیکاندیش و خوشسیما، فلانی آرزوی رسیدن به درگاه تو را با خود به گور برد.
هوش مصنوعی: او در شوق خاک درگاه تو جان داد. همانگونه که با یاد تو زنده بود، با یاد تو هم مُرد.
هوش مصنوعی: در حالی مُرد که آرزوی دیدار تو در جانش بود، و رفت در حالی که جان و دلش همچنان چشمانتظار وصال تو بود.
هوش مصنوعی: هنوز شرح درد دلش را به پایان نرسانده بود که پرندهٔ روحش از دام تن پرواز کرد.
هوش مصنوعی: او مانند همای بلندپرواز وفاداری بود و از بیابان رنج و غم به سوی باغ بهشت پر کشید.
هوش مصنوعی: وقتی برادر بزرگتر گرفتار دام مرگ شد، دل برادر کوچکتر در فراق او سوخت.
هوش مصنوعی: برادر کوچکتر از گردش روزگار بسیار اشک ریخت و از تنهایی و فراق بسیار فریاد و ناله سر داد.
هوش مصنوعی: آن جوانِ دلسوخته از ترس غربت و رنج راه و هیبت مرگ سخت حیران مانده بود.
هوش مصنوعی: نمیدانست آیین به خاک سپردن برادر را چگونه به جا آورد و چگونه آن گنج گرانبها را در خاک پنهان کند.
هوش مصنوعی: ناگهان از گوشهای سواری شگفت، مانند خضر، تندتر از آب چشمهٔ زندگانی از راه رسید.
هوش مصنوعی: شترسواری فرخنده بود که پای شترش در پیمودن بیابان از موهبت طیالارض برخوردار بود و راه دراز را در دمی میپیمود.
هوش مصنوعی: هر جا ردّ پای شتر او مانده بود، هزاران بزرگ مانند صالح و اویس قرنی پیشانی بر آن نهاده بودند.
هوش مصنوعی: نقاب بر چهره داشت، اما از هیبت او خورشید در آسمان مانند ذرهای میلرزید.
هوش مصنوعی: با سخنی شیوا و فصیح زبان گشود و به جوان گفت: ای رنجدیدهٔ روزگار!
هوش مصنوعی: از شدت غم و اندوه از خود بیخود مشو. پیش بیا و این لوح پاک را از من بگیر.
هوش مصنوعی: آن را لحظهای جلوی بینی مردهٔ خود نگه دار تا از بوی خوش آن، مردهات جان بگیرد.
هوش مصنوعی: جوان به فرمان او لوح را گرفت و بیدرنگ جلوی بینی برادرِ مرده نگه داشت.
هوش مصنوعی: برادر مرده از آن لوح زندگی دوباره یافت و مانند کسی که از خوابی سنگین بیدار شود، از جا برخاست.
هوش مصنوعی: وقتی برادر کوچکتر نشانهٔ زندگی را در برادر بزرگتر دید، چنان غرق دریای شادی شد...
هوش مصنوعی: ...که از هوش رفت و بیخبر، مانند اشک خودش، روی خاک غلتید و افتاد.
هوش مصنوعی: در یک لحظه واقعهای شگفت روی داد: برادرِ زنده بیهوش شد و مانند مرده افتاد، و برادرِ مرده از مرگ رهایی یافت.
هوش مصنوعی: پس از آن ماجرا وقتی هر دو چشم گشودند، از لوح و شتر و شترسوار هیچ نشانی نبود.
هوش مصنوعی: برادر جوان حقیقت ماجرا را برای برادرش گفت: از مردنِ او تا زنده شدنش به اثر لوح و آن شخصِ بخشندهٔ فیض.
هوش مصنوعی: هر دو لحظهای در حیرت آن ماجرا فرو رفتند که آیا این خواب بوده است یا خیال و پندار.
هوش مصنوعی: با حیرت بار سفر بستند و به راه افتادند و شاد و خندان به شهر کوفه رسیدند.
هوش مصنوعی: دو برادر با شوق فراوان وارد مسجد کوفه شدند و با چشمانی اشکریزان به چهرهٔ شاه (حضرت علی) نگریستند.
هوش مصنوعی: خوشا به حال کسی که در پی آرزویی بینهایت و پس از اشتیاقی بیپایان باشد؛ این بیت مقدمهٔ بیت بعد است.
هوش مصنوعی: و آنگاه به کام دل چشم به روی دوست بگشاید و چهرهٔ محبوب را چون صفحهای تماشا و مطالعه کند.
هوش مصنوعی: حضرت علی بن ابیطالب، پیشوای آدمیان و فرشتگان، پس از آنکه با آنان مهربانی و نیکی کرد،
هوش مصنوعی: از چگونگی ماجرای سفرشان پرسید؛ مقصودش این بود که راز پنهان را برای مردم آشکار کند.
هوش مصنوعی: یعنی رازهای مردن جوان و آن لوح و آن شخص شترسوار، و ماجرای گرفتار شدن به درد و یافتن درمان.
هوش مصنوعی: چون برادر کوچکتر همهٔ ماجرا را به عرض رساند، امیر همهٔ مردان، علی والامقام،
هوش مصنوعی: در میان مردم به آن نوجوان چنین گفت: ای کسی که خدا دشواریات را آسان کرد،
هوش مصنوعی: اگر بار دیگر چشمت به همان لوح بیفتد، آیا با شناختی که داری میتوانی آن را بازشناسی؟
هوش مصنوعی: جوان پاسخ داد: به خدا سوگند، تصویر آن لوح بر صفحهٔ جانم نقش بسته است.
هوش مصنوعی: بگو چگونه ممکن است لوح مبارکی را که مرا از غم روزگار نجات داده است نشناسم؟
هوش مصنوعی: آنگاه حضرت علی، امین تخت نجف و سایهٔ خداوند، بیدرنگ همان لوح را از گریبان خود بیرون آورد.
هوش مصنوعی: جوان چون آن لوح شگفت را دید، آن را شناخت و با بیقراری به خاک پای شاه افتاد.
هوش مصنوعی: و گفت: ای امام زمان، اعتقاد ما درست است؛ تو کسی هستی که صفاتش برتر از حد امکان و توان بشری است.
هوش مصنوعی: جز تو کیست که هم حاضر باشد و هم غایب، و جز تو کیست که هم سرور باشد و هم پادشاه؟
هوش مصنوعی: تو جان پیامبر خدا و راز خدایی؛ تو اصل حدیث و معنای قرآنی.
هوش مصنوعی: تو یاریدهندهٔ دم زندهکنندهٔ عیسی بن مریم و نیرو بخشِ دست درخشان موسی بن عمرانی.
هوش مصنوعی: خدا نمایانگر علم توست و تو نمایانگر خدایی؛ پس نادان چگونه تو را از خدا جدا میپندارد؟
هوش مصنوعی: روایت شده است که بسیاری از مردم با دیدن آن معجزه از جام راستی شربت ایمان نوشیدند و مؤمن شدند.
هوش مصنوعی: علی است که با ضربت شمشیر و با اثر دلیل و برهان، همهٔ جهان را مسلمان کرد.
هوش مصنوعی: علی است که دل و چشم دوستدارانش از پلیدی و شرارت شیطان پاک است.
هوش مصنوعی: ای دل، در راه وفاداری به علی از جان بگذر، زیرا مردن در این راه زندگی جاودان است.
هوش مصنوعی: هزار شکر که فضولیِ نزار همیشه از جان و دل، کمترین ستایشگر فضائل علی است.
هوش مصنوعی: او روی به درگاه خاندان پیامبر آورده و به نفرین کردن خاندان مروان (امویان) خو گرفته است.
هوش مصنوعی: امید است که تا گردش آسمان و گنبد گردون برقرار است،
هوش مصنوعی: به لطف و کرم علی مرتضی، سایهٔ سلطنت و جاه پادشاه زمان همواره گسترده و پایدار بماند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
توانگری و بزرگی و کام دل بجهان
نکرد حاصل کس جز بخدمت سلطان
یمین دولت کایام ازو شود میمون
امین ملت کایمان ازو شود تابان
همه عنایت یزدان بجمله بهرۀ اوست
[...]
بزرگی و شرف و قدر و جاه و بخت جوان
نیابد ایچکسی جز بمدحت سلطان
یمین دولت ابوالقاسم آفتاب ملکوک
امین ملت محمود پادشاه جهان
خدایگانی کاندر جهان بدین و بداد
[...]
بهار تازه ز سر تازه کرد لاله ستان
برنگ لاله می از یار لاله روی ستان
جهان جوان شد و ما همچنو جوانانیم
می جوان بجوان ده درین بهار جوان
بشادکامی امروز داد خویش بده
[...]
اگر نجست زمانه بلای خلق جهان
چرا ز خلق جهان روی او بکرد نهان
اگر نخواست دلم زار و مستمند چنین
چرا نگاشت رخش خوب و دلفریب چنان
اگر نگشت دل من تنور آتش عشق
[...]
شب دراز و ره دور و غربت و احزان
چگونه ماند تن یا چگونه ماند جان
بسان مردم بی هوش گشته زار و نزار
دلم ز درد غریبی تن از غم بهتان
مرا دو دیده به سیر ستارگان مانده
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.