هزار شکر که تقدیر شد زمانه نواز
زمانه را به صلاح خلل نماند باز
نماند آنکه زند مقصد از تعلل دم
نماند آنکه کند کام بر توقع باز
گذشت دامن اقبال را کف حرمان
بسیل نیل امانی نشست آتش آز
گذشت آنکه گشاید زمان زمان ز حیل
هزار شعبده را در سپهر شعبده باز
چنان نگشت در انقلاب مستحکم
که با کلید تقاضای دور گردد باز
چنان نبست سر حلقه حیل را چرخ
که با مبالغه حادثه گشاید باز
غبار فتنه ز آیینه جهان برخاست
در فساد بروی زمانه گشت فراز
بدان رسید که پوشد لباس خلد جنان
بدان رسید که یابد بقای دهر جواز
سوال صورت حال از زمانه کردم دوش
برفع شبهه گشودم گره ز رشته راز
که ای زمانه ترا پیش ازین نبود رواج
نداشت نای نظام تو نغمه این ساز
نظام دور بدین دور مشکل است بسی
بفیض کیست رجوع ظهور این اعجاز
ز نور رای که دارد چراغ عدل فروغ
ز نقش عدل که دارد بساط ملک طراز
جواب داد که این مقتضای عدل کسیست
که هست از همه در هر فضیلتی ممتاز
خدا وجود شریف ایاس پاشا را
بقا دهد که جهان پرورست خلق نواز
جمال دولت او داده ملک را رونق
چنانکه دولت محمود را جمال ایاز
بلند قدر جنابی که خاکبوس درش
نموده راه اقامت بره روان حجاز
عبارتیست زمین آستانه او
که هست نامی آن مستحل ترک نماز
مزین است گریبان درگه قدرش
بتکمهای روش بر اهالی اعزاز
منزه است بیان حقیقت حالش
ز رایهای پریشان سالکان مجاز
کفیل رزق چنان گشت لطف او که نماند
ز بهر کسب کسی را بدست خویش نیاز
مگر ز بهر دعا صبح و شام بر دارند
برای او طلبند از خدای عمر دراز
زهی ملازم عزم تو فتح بی انجام
زهی موافق حکم تو لطف بی آغاز
تویی که دیده دل خصم ز آتش همت
درون سینه چو در بوته نقد قلب گداز
شکسته حالی دشمن ز چین جوشن تست
خط هلاک تذروست نقش سینه باز
بهر دیار که رایت کشیده رایت عزم
زمانه کرده ز ملک مخالفش افراز
سپهر کیست که کرده معارض مضمون
مثال حکم تو بر هر چه می شود ایراز
تو بر سمند سفر زین عزم بربستی
فلک رساند بمجموع دشمنان آواز
که ای گروه سراسیمه هر کجا هستید
بکام دل چو وحوش و طیور در تک و تاز
نهان شوید که سیمرغ می گشاید بال
حذر کنید که شهباز می کند پرواز
عدوس مرغ پراکنده بال سوخته پر
تو شاه باز شکار افکنی و صید انداز
بلند منزلتا آن فضولی زارم
که در ثنای توام روز و شب سخن پرداز
غم نهان مرا نیست احتیاج بیان
بس است اشک بمضمون حال من غماز
دریغ نیست ز من شفقت تو لیک چه سود
مراست بخت پریشان و طالع ناساز
امید هست که تا ارتباط لیل و نهار
بقطع رشته ایام عمر گردد کاز
بود ز صبح کمال تو دور شام زوال
بقای عمر تو با دولت ابد دمساز



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده در ستایش ایاس پاشا سروده شده است. شاعر نخست از آرامش و سامان روزگار، پایان فتنهها و برآورده شدن آرزوها سخن میگوید. سپس در گفتوگویی با زمانه میپرسد که این نظم از برکت کیست و پاسخ میشنود که از عدل ایاس پاشاست. پس از آن عدالت و بخشش و دلاوری او را میستاید و دشمنانش را به پرندگان پرسوخته در برابر شاهباز تشبیه میکند. در پایان از بخت ناساز خود گله میکند و برای ممدوح عمر و دولت جاودان آرزو میکند.
هوش مصنوعی: هزار بار خدا را شکر که تقدیر با مردم روزگار مهربان شد و دیگر هیچ خللی در سامان و صلاح زمانه باقی نماند.
هوش مصنوعی: دیگر کسی نمانده که از تأخیر رسیدن به مقصودش شکایت کند، و کسی نمانده که از سر انتظار و خواهش دهان بگشاید؛ یعنی آرزوی همه برآورده شده است.
هوش مصنوعی: دست محرومیت دامن بخت را رها کرد، و با سیلاب رود نیلِ آرزوهای برآورده، آتش حرص فرونشست.
هوش مصنوعی: گذشت آن زمانی که روزگار هر لحظه با نیرنگ، هزار در شعبده و فریب را در آسمانِ حقهباز میگشود.
هوش مصنوعی: در آشوب و دگرگونی چنان محکم بسته شده که با کلید خواهش و فشار گردش فلک هم باز نمیشود.
هوش مصنوعی: فلک گره حلقهٔ نیرنگها را چنان بسته است که حوادث، هر قدر هم بکوشند، نمیتوانند آن را بگشایند.
هوش مصنوعی: غبار فتنه از آینهٔ جهان زدوده شد و در فساد به روی روزگار بسته شد.
هوش مصنوعی: کار جهان به جایی رسید که گویی جامهٔ بهشت جاودان پوشیده و دوام و ماندگاریاش روا گشته است.
هوش مصنوعی: دیشب از روزگار دربارهٔ چگونگی این حال پرسیدم و برای رفع تردید، گره از رشتهٔ راز گشودم.
هوش مصنوعی: گفتم: ای روزگار، تو پیش از این چنین رونقی نداشتی و نای سامان تو چنین نغمهای نمینواخت.
هوش مصنوعی: برقراری نظم در این دوران بسیار دشوار است؛ پیدایش این معجزه به لطف چه کسی بازمیگردد؟
هوش مصنوعی: چراغ عدالت از نور اندیشهٔ چه کسی روشن است و فرش مملکت از نقش عدل چه کسی آراسته شده است؟
هوش مصنوعی: روزگار پاسخ داد که این نتیجهٔ عدالت کسی است که در هر فضیلتی از همگان برتر است.
هوش مصنوعی: خداوند به وجود شریف ایاس پاشا که پرورندهٔ جهان و نوازندهٔ مردم است، عمر و پایداری دهد.
هوش مصنوعی: زیبایی دولت او به مملکت رونق داده، همانگونه که زیبایی ایاز به دولت سلطان محمود رونق میداد؛ شاعر میان نام ایاس و ایاز بازی کرده است.
هوش مصنوعی: بزرگواری بلندمرتبه که بوسیدن خاک درگاهش، رهروان حج را به ماندن در آنجا واداشته است؛ یعنی درگاهش چون کعبه زیارتگاه است.
هوش مصنوعی: خاک آستانهٔ او چنان مقدس است که نامش گویی ترک نماز را روا میسازد؛ یعنی سجده بر آن خاک جای عبادت را میگیرد.
هوش مصنوعی: گریبان درگاه بلندپایهٔ او با بزرگان و ارجمندان، که چون دکمههای درخشان بر آن نشستهاند، آراسته است.
هوش مصنوعی: شرح حقیقت حال او از پندارهای پراکندهٔ ظاهربینان و اهل مجاز پاک است.
هوش مصنوعی: لطف او چنان ضامن روزی مردم شده که دیگر هیچکس نیاز ندارد با دست خود کسب روزی کند.
هوش مصنوعی: مگر آنکه صبح و شام دست به دعا بردارند و از خدا برای او عمر دراز بخواهند.
هوش مصنوعی: آفرین بر تو که پیروزی بیپایان همراه ارادهات است و لطف بیآغاز الهی با فرمانت همراه است.
هوش مصنوعی: تو کسی هستی که آتش همتت چشم و دل دشمن را در سینهاش میگدازد، چنان که سکهٔ قلب در بوته ذوب میشود.
هوش مصنوعی: درهمشکستگی دشمن از چینهای زره توست، همانگونه که نقش سینهٔ باز نشانهٔ مرگ قرقاول است.
هوش مصنوعی: به هر سرزمینی که پرچم ارادهات برافراشته شده، روزگار آن را از قلمرو مخالفت جدا کرده است.
هوش مصنوعی: آسمان کیست که با مضمون فرمان تو در هر آنچه صادر میشود مخالفت کند؟
هوش مصنوعی: چون زین اراده را بر اسب سفر بستی، فلک به همهٔ دشمنان بانگ زد:
هوش مصنوعی: «ای گروه سرگشته، هر جا که هستید و مانند جانوران و پرندگان به دلخواه در تاختوتاز هستید،
هوش مصنوعی: پنهان شوید که سیمرغ بال میگشاید، و برحذر باشید که شاهباز به پرواز درآمده است.»
هوش مصنوعی: دشمن مانند پرندهای با بال پریشان و پر سوخته است و تو شاهبازی شکارگر و صیدافکن.
هوش مصنوعی: ای بلندمرتبه، من همان فضولی دردمندم که شب و روز در ستایش تو سخن میگویم.
هوش مصنوعی: غم پنهان من نیازی به گفتن ندارد؛ اشکم برای فاش کردن حال من کافی است.
هوش مصنوعی: مهربانی تو از من دریغ نیست، اما چه سود که بختم پریشان و طالعم ناسازگار است.
هوش مصنوعی: امید است تا وقتی شب و روز به هم پیوستهاند و قیچی روزگار رشتهٔ عمرها را میبُرد،
هوش مصنوعی: شام زوال از صبح کمال تو دور باشد و عمر تو با دولتی جاودان همراه بماند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
زمانه اسب و تو رایض، به رای خویشت تاز
زمانه گوی و تو چوگان به رای خویشت باز
اگرچه چنگ نوازان لطیف دست بوند
فدای دست قلم باد دست چنگ نواز
تویی، که جور و بخیلی به تو گرفت نشیب
[...]
اگر چه دیده افعی بخاصیت بجهد
بدانگهی که زمرد بدو بری بفراز
من این ندیدم، دیدم که خواجه دست بداشت
برابر دل من بترکید چشم نیاز
اگر دو دیده افعی بهخاصیت بکند
بدانگهی که زمرد بدو برند فراز،
من این ندیدم و دیدم که میر دست بداشت
برابر دل من بترکید چشم نیاز.
بهشتوار شد از نوبهار گیتی باز
در بهشت بر او کرد چرخ گوئی باز
درم درم شده روی زمین چو پشت پلنگ
شکن شکن شده آب شَمَر چو سینه باز
سرشگ ابر کند هر فراز را چو نشیب
[...]
چو عزم کاری کردم مرا که دارد باز
رسد به فرجام آن کار کش کنم آغاز
شبی که آز برآرد کنم به همت روز
دری که چرخ ببندد کنم به دانش باز
اگر ندارم گردون نگویدم که بدار
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.