گل آمد باز گلشن فکر لطف از جنان دارد
زمین از سبزه نو حیز رنگ آسمان دارد
فکنده در چمن آب روان بر پیچ و خم راهی
چمن با آب حکم آسمان و کهکشان دارد
ز برک لاله هر دم قطره قطره می چکد شبنم
چو محبوبان گلرخ لاله لعل درفشان دارد
ربوده آب چون آیینه عکس غنچه از گلبن
چو خوبان سمنبر آب شکل دلستان دارد
نمی دانم چه می گوید صبا در گوش گل هر دم
پیامی غالبا از عندلیب ناتوان دارد
صبا پیغام بلبل می گذارد پیش گل اما
چه حاصل گوش گل را گوهر شبنم گران دارد
به گل عرض نیازی می کند بلبل نمی دانم
که با نازک مزاجان شرح درد دل زبان دارد
ز خود بر دست گلرا ذوق استغنای محبوبی
چه می داند که بلبل از چه فریاد و فغان دارد
غرور گل نگر گل راز بلبل نیک می داند
نمی داند که کم آزار عمر جاودان دارد
هوا از غنچه بر بازوی گلبن بست تعویذی
که از هر آفت آن تعویذ او را در امان دارد
ز تشریف بهار آمد خبر گویا که از غنچه
برای تهنیت هر شاخ گلبن صد دهان دارد
درون باغ سیر آب شبها نیست بیهوده
متاع حسن گل حفظ بقا زین پاسبان دارد
سوی گلشن مرو ابر نیسان غنیمت دان
که هر جوهر که می خواهد دلت این کاروان دارد
ز برق ابر آوازی مشو غافل سخن بشنو
که بهر غافلان حرف نصیحت در زبان دارد
سپر بر سر کشید از پیکر گل در چمن گلبن
خم قوس و قزح پنداشت تیری در کمان دارد
صلایی می زند هر دم صدای آب مرغان را
که بسم الله درآید هرکه ذوق بوستان دارد
بزینتهای گوناگون دل شادی که در عالم
فریدون داشت یا جمشید حالا باغبان دارد
فلک لطفی که پنهان داشت ظاهر کرد چون غنچه
به تنگ آمد ز پنهان داشتن تا که نهان دارد
به ملک آرایی و عالم فروزی فصل گل مطلق
خواص حسن تدبیر امیر کاردان دارد
زهی فرخنده رایی آسمان قدری ملک شانی
که از هر برتری بر تو علو قدر شان دارد
فرید عصر جعفر بیک بی همتا که در خلقت
شرف بر جمله افراد ابنای زمان دارد
شکوهش خاک را چون گرد باد از غایت همت
بگردون می تواند بر دگر خود را بران دارد
اقامت سنگ را در آستانش می کند گوهر
توان در آستانش یافت هر فیضی که کان دارد
ز عدلست این که در معموره ملک سلیمانی
باستقلال حشمت مسند نوشیروان دارد
ز صدقست این که شنقار شکار انداز اقبالش
چو شهبازان برج اولیا هم آشیان دارد
ایا سردار صاحب عدل صایب رای صافی دل
که دریای صفاتت موجهای بی کران دارد
زمانه لب فرو بستست از اوصاف تو یعنی
که مشهورست این معنی چه حاجت بر بیان دارد
ترا زیبد ثنا از جمله خلق جهان زیرا
تو داری از فضیلت هر چه هرکس در جهان دارد
ترا هرکس که دارد دانشی ممتاز می داند
بعقل خرده دان از هر که عقل خرده دان دارد
ملک در صورت انسان ندارد صورتی اما
یقین است این که در شان تو هرکس این گمان دارد
خداوندا فضولی روزگاری شد که دور از تو
فراغ از دانش و بینش ملال از جسم و جان دارد
همیشه بی تردد در مقامی ساکنست اما
بیاد خاک پایت متصل اشک روان دارد
نه بهر چاره جستن می برد ره سوی همدردی
نه بهر راز گفتن همزبان مهربان دارد
نه در سلک فقیران می تواند یافت تمکینی
نه پیش صاحبان مسند و منصب مکان دارد
گهی در فقر با خود نقش عزم روم می بندد
گهی از فاقه سودای ره هندوستان دارد
ره بهبود خود کردست کم حالا نمی داند
که چون بر حال خود پردازد و خود را چه سان دارد
به چندین محنت و غم باز دارد خاطر شادی
که نقش مهر تو بر صفحه جان و جنان دارد
تدارک می کند صد درد را توفیق این دولت
که گاهی دست رس بر خاکبوس آستان دارد
الهی از گل و نسرین و سنبل تا اثر باشد
الهی تا بهار اندر جهان نام و نشان دارد
چمن پیرای گلزار فرخ بخش جهان دایم
بهار دولتت را فارغ از بیم خزان دارد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده با وصف بهار آغاز میشود: گل، شبنم، آب روان، ناز گل و نالهٔ بلبل. سپس شاعر بهار را به تدبیر امیری کاردان تشبیه میکند و به ستایش جعفر بیگ، قاضی بغداد، میپردازد و عدل، صدق، فضیلت و فرشتهخویی او را برمیشمارد. در ادامه فضولی از تنگدستی، تنهایی و سرگردانی خود در دوری از ممدوح شکایت میکند و از اندیشهٔ سفر به روم و هند سخن میگوید. قصیده با دعا برای بهار همیشگی و بیخزان دولت ممدوح پایان مییابد.
هوش مصنوعی: گل دوباره آمده و گلشن گویی از بهشت لطف و زیبایی گرفته است. زمین با سبزههای تازه رنگ آسمان (سبز و نیلگون) یافته است.
هوش مصنوعی: آب روان در چمن راهی پرپیچوخم ساخته است و چمن همراه این آب به آسمانی میماند که کهکشانی در آن روان است.
هوش مصنوعی: شبنم پیوسته قطرهقطره از برگ لاله میچکد و لاله مانند معشوقان گلچهره، لبی سرخ و گوهرافشان دارد.
هوش مصنوعی: آب مانند آینه تصویر غنچه را از بوتهٔ گل گرفته است و همچون زیبارویان سپیدتن، چهرهای دلربا یافته است.
هوش مصنوعی: نمیدانم باد صبا هر لحظه در گوش گل چه میگوید. احتمالاً پیامی از بلبل ناتوان و عاشق میآورد.
هوش مصنوعی: صبا پیام بلبل را به گل میرساند، اما سودی ندارد، زیرا گوهر شبنم گوش گل را سنگین کرده و نمیشنود.
هوش مصنوعی: بلبل نزد گل اظهار نیاز میکند، اما نمیدانم آیا میتوان با نازکطبعان از درد دل سخن گفت.
هوش مصنوعی: لذت بینیازیِ معشوقی گل را از خود بیخود کرده است. او چه میداند که بلبل برای چه فریاد و ناله میکند؟
هوش مصنوعی: غرور گل را ببین؛ راز بلبل را خوب میداند، ولی نمیداند کسی که کمتر آزار برساند عمر جاودان دارد.
هوش مصنوعی: هوای بهار از غنچه بر بازوی بوتهٔ گل تعویذی بسته است که او را از هر آسیبی در امان نگه میدارد.
هوش مصنوعی: خبر آمدن بهار رسیده است؛ گویی هر شاخهٔ گل از غنچهها صد دهان دارد تا آمدنش را تبریک بگوید.
هوش مصنوعی: گردش شبانهٔ آب در باغ بیهوده نیست؛ گل برای حفظ و ماندگاری کالای زیباییاش این آب را پاسبان خود کرده است.
هوش مصنوعی: بهسوی گلشن نرو، بلکه ابر بهاری را غنیمت بدان، زیرا این کاروان هر گوهری را که دلت بخواهد با خود دارد.
هوش مصنوعی: از آواز ابر و درخشش برق غافل مشو و سخن آن را بشنو، زیرا برای غافلان پند و اندرزی بر زبان دارد.
هوش مصنوعی: بوتهٔ گل در چمن از پیکر گل سپری بر سر کشیده است، چون پنداشته که قوس و قزح کمانی است که تیری در آن نهادهاند.
هوش مصنوعی: صدای آب هر لحظه پرندگان را فرامیخواند که هر کس ذوق بوستان دارد، بفرماید و وارد شود.
هوش مصنوعی: شادیای که فریدون یا جمشید در جهان داشتند، اکنون باغبان با این آرایشهای گوناگون باغ دارد.
هوش مصنوعی: آسمان لطفی را که پنهان داشته بود، مانند غنچه آشکار کرد، چون از پنهان نگه داشتن به تنگ آمده بود؛ تا کی میتوان آن را نهان داشت؟
هوش مصنوعی: فصل گل در آراستن کشور و روشن کردن جهان، درست ویژگیهای تدبیر نیکوی امیری کاردان را دارد.
هوش مصنوعی: آفرین بر آن امیر نیکاندیش و بلندقدر و فرشتهشأن که در هر برتری، بلندی قدر و مقامش از دیگران فراتر است.
هوش مصنوعی: او یگانهٔ روزگار، جعفر بیگ بیهمتاست که در آفرینش بر همهٔ مردم زمانه شرف و برتری دارد.
هوش مصنوعی: شکوه او از فرط بلندهمتی میتواند خاک را مانند گردباد به آسمان ببرد و دیگران را نیز به آنجا برساند.
هوش مصنوعی: ماندن سنگ در آستان او، آن را به گوهر تبدیل میکند. هر فیض و بهرهای که معدن دارد، در درگاه او یافت میشود.
هوش مصنوعی: بهسبب عدالت اوست که در سرزمین آباد و سلیمانی، با شکوهی مستقل بر مسند انوشیروان عادل نشسته است.
هوش مصنوعی: بهسبب صدق و راستی اوست که شنقار شکارگر بختش، مانند شاهبازان با اولیای خدا همآشیان است.
هوش مصنوعی: ای سردار دادگر و درستاندیش و پاکدل که دریای صفات تو موجهایی بیپایان دارد.
هوش مصنوعی: زمانه از گفتن صفات تو لب فروبسته است، چون این صفات مشهورند و نیازی به بیان ندارند.
هوش مصنوعی: ستایش از میان همهٔ مردم جهان سزاوار توست، زیرا هر فضیلتی که هر کس در جهان دارد، تو داری.
هوش مصنوعی: هر دانشمندی تو را در عقل باریکبین از همهٔ صاحبان چنین عقلی برتر میداند.
هوش مصنوعی: فرشته صورت انسانی ندارد، اما یقیناً هر کس دربارهٔ تو گمان میکند که فرشتهای به صورت انسانی.
هوش مصنوعی: ای خداوندگار، روزگاری است که فضولی دور از تو، از دانش و بینش بیبهره مانده و جسم و جانش ملول است.
هوش مصنوعی: او همیشه بیآنکه رفتوآمدی کند در جایی ساکن است، اما به یاد خاک پای تو پیوسته اشک میریزد.
هوش مصنوعی: نه برای چارهجویی به سراغ همدردی میرود و نه همزبانی مهربان دارد که رازش را با او بگوید.
هوش مصنوعی: نه در میان درویشان آرامش و وقاری مییابد و نه نزد صاحبان مسند و منصب جایگاهی دارد.
هوش مصنوعی: گاهی از فقر نقشهٔ سفر به روم را در سر میپروراند و گاهی از گرسنگی هوای رفتن به هندوستان دارد.
هوش مصنوعی: اکنون راه بهبود حال خود را گم کرده است و نمیداند چگونه به کار خود رسیدگی کند و خود را چگونه نگه دارد.
هوش مصنوعی: با این همه رنج و غم، باز دلش شاد است، زیرا نقش مهر تو بر صفحهٔ جان و دلش نشسته است.
هوش مصنوعی: توفیق این سعادت که گاهی بتواند خاک آستان تو را ببوسد، صد درد او را درمان میکند.
هوش مصنوعی: خدایا، تا وقتی از گل و نسرین و سنبل اثری هست و تا وقتی بهار در جهان نام و نشانی دارد،
هوش مصنوعی: آن آرایندهٔ چمن که گلزار جهان را خرم میکند، همیشه بهار دولت تو را از ترس خزان در امان نگه دارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
اگر موری سخن گوید، و گر مویی روان دارد
من آن مور سخن گویم، من آن مویم که جان دارد
تنم چون سایه مویست و دل چون دیده موران
ز هجر غالیه مویی، که چون موران میان دارد
اگر مر آب و آتش را مکان ممکن بوَد مویی
[...]
اگر ذاتی تواند بود کز هستی توان دارد
من آن ذاتم که او از نیستی جان و روان دارد
وگر هستی بود ممکن که کم از نیستی باشد
من آن هستم که آن از بینشانیها نشان دارد
وگر با نقطهای وهمم کسی همبر بود او را
[...]
غلام آن سبکروحم که با من سر گران دارد
جوابش تلخ و پنداری شکر زیر زبان دارد
مرا گر دوستی با او به دوزخ میبرد شاید
به نقد اندر بهشتست آن که یاری مهربان دارد
کسی را کاختیاری هست و محبوبی و مشروبی
[...]
هوای بوستان خوش گشت و باده لطف جان دارد
کنون هر کس که جان دارد، هوای بوستان دارد
سحرگه بکر غنچه ها باده ها خورده ست در پرده
همه سرخی رو بدهد گواهی، گر نهان دارد
کنون دل بستگی غنچه با گل، کی نهان ماند؟
[...]
نگارا دل همیخواهد که عشقت را نهان دارد
ولیکن اشک را نطق است و رنگ رو زبان دارد
اگر چه آتش مجمر ندارد شعلهٔ پیدا
ولیکن عود نتواند که دود خود نهان دارد
کسی کز درد عشق تو ندارد زندگیِّ دل
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.