گنجور

بخش ۱

 
ابوالقاسم فردوسی
فردوسی » شاهنامه » داستان سیاوش
 

کنون ای سخن گوی بیدار مغز

یکی داستانی بیرای نغز

سخن چون برابر شود با خرد

روان سراینده رامش برد

کسی را که اندیشه ناخوش بود

بدان ناخوشی رای اوگش بود

همی خویشتن را چلیپا کند

به پیش خردمند رسوا کند

ولیکن نبیند کس آهوی خویش

ترا روشن آید همه خوی خویش

اگر داد باید که ماند بجای

بیرای ازین پس بدانا نمای

چو دانا پسندد پسندیده گشت

به جوی تو در آب چون دیده گشت

زگفتار دهقان کنون داستان

تو برخوان و برگوی با راستان

کهن گشته این داستانها ز من

همی نو شود بر سر انجمن

اگر زندگانی بود دیریاز

برین وین خرم بمانم دراز

یکی میوه‌داری بماند ز من

که نازد همی بار او بر چمن

ازان پس که بنمود پنچاه و هشت

بسر بر فراوان شگفتی گذشت

همی آز کمتر نگردد بسال

همی روز جوید بتقویم و فال

چه گفتست آن موبد پیش رو

که هرگز نگردد کهن گشته نو

تو چندان که گویی سخن گوی باش

خردمند باش و جهانجوی باش

چو رفتی سر و کار با ایزدست

اگر نیک باشدت جای ار بدست

نگر تا چه کاری همان بدروی

سخن هرچه گویی همان بشنوی

درشتی ز کس نشنود نرم گوی

به جز نیکویی در زمانه مجوی

به گفتار دهقان کنون بازگرد

نگر تا چه گوید سراینده مرد

🖰 با دو بار کلیک روی واژه‌ها یا انتخاب متن و کلیک روی آنها می‌توانید آنها را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

🖐 حذف شماره‌ها | وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

🎜 معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است ...

تصاویر مرتبط در گنجینهٔ گنجور

شاهنامهٔ فردوسی - چاپ مسکو » تصویر 595

📷 پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی، 📖 راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 شما حاشیه بگذارید ...

الهام در ‫۱۱ سال و ۶ ماه قبل، یک شنبه ۱۵ فروردین ۱۳۸۹، ساعت ۱۰:۱۵ نوشته:

سلام
سپاس فراوان از گردآوری چنین مجموعه ارزشمندی
یک جسارت خدمت شما عرض کنم. در بیت نخست
کنون ای سخن گوی بیدار مغز
یکی داستانی بیرای نغز
احتمالا باید باشه: یکی داستان بیارای نغز
جسارت مرا ببخشایید شاید خودم در اشتباه باشم
باز هم سپاس فراوان
---
پاسخ: پیشنهادتان از نظر وزنی مشکل دارد. اگر اشتباه نکنم این بیت از نمونه‌های استثنائات یا قواعد خاص دستوری است که در دستور زبانها نیز به عنوان نمونه آورده می‌شود.

 

پیروز ایرانی در ‫۱۰ سال و ۱۱ ماه قبل، یک شنبه ۱۶ آبان ۱۳۸۹، ساعت ۱۸:۵۱ نوشته:

درود
در بیت نخست به نظرم باید اینگونه نوشته شود:
کنون ای سخن گوی بیدار مغز
یکی داستانی "بیارای" نغز
یا میتواند به جای واژه بیارای, "بپیرای" هم باشد.
با سپاس فراوان از زحمات شما.
پاینده ایران

 

مجید یوسفیان در ‫۹ سال و ۹ ماه قبل، چهار شنبه ۳۰ آذر ۱۳۹۰، ساعت ۱۵:۵۷ نوشته:

با سلام
من هم احساس می کنم کلمه ی درست، "بیارای" باشه. ولی از آنجا که استاد این فن نیستم، از شما خواهش می کنم این درستی واژه را بررسی کنید.
سپاس

 

مریم در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، جمعه ۱۹ آبان ۱۳۹۱، ساعت ۱۹:۵۹ نوشته:

با سلام و خسته نباشید لطفا معنی کامل ابیات را هم در زیر ابیات بیاورید

 

محمد در ‫۸ سال و ۱۰ ماه قبل، شنبه ۴ آذر ۱۳۹۱، ساعت ۱۲:۳۹ نوشته:

بیت اول بیرای درسته که با بیدتر هم وزنه .و لابته اگه شعر معنی بشه مفهومش رو از دست می ده.به جای معنی کردن شعر بار دستوری و ادبی ادبیات خودمون رو گسترش بدیم.ممنون

 

بهرام مشهور در ‫۶ سال و ۵ ماه قبل، جمعه ۲۱ فروردین ۱۳۹۴، ساعت ۰۰:۴۲ نوشته:

خواهشمندم مصرع دوّم بیت نخست را تصحیح بفرمائید همانگونه که خود بهتر از من می دانید یکی داستانی غلط است زیرا ی مختومه که ناظر بر تعداد باشد ( در اینجا همان یک ) هرگز برای توصیفِ دو بارِ یک بکار نمی رود و بعنوان مثال همین فردوسی در جایی می فرماید یکی کوه بُد نامش البرز کوه به خورشید نزدیک و دور از گروه که گمان دارم شما خود در بخش داستان زایش زال به همین گونه آن را آورده باشید یعنی یک کوهی بود نام آن البرز کوه بود و فردوسی هرگز نفرموده یکی کوهی بود ... پس در اینجا یکی داستانی کاملاً غلط است و درست آن : یکی داستان می باشد یعنی یک داستانی . پس تا اینجا که تصحیح فرمودید حال می رسیم به تذکر دو نفر از خوانندگان محترمتان که گفته اند بیرای غلط است و درست هم گفته اند و اصلاً نیازی نبوده که شاعر برای تنظیم وزن شعرِ خود کلمه را خراب کند پس سرانجام درست این مصرع چنین می شود :
یکی داستان بیارای نغز ملاحظه می نمائید که وزن آن نیز کاملاً درست است

 

بهرام مشهور در ‫۶ سال و ۵ ماه قبل، جمعه ۲۱ فروردین ۱۳۹۴، ساعت ۰۰:۴۷ نوشته:

مصرع اوّل بیت نخست نیز باید چنین درستی پذیرد :
کنون ای سخنگوی بیدارمغز
یعنی سخنگو سرِهم است زیرا در غیر این صورت یعنی سخن گوی می تواند به غلط سخنِ گوی خوانده شود

 

الهام در ‫۵ سال و ۱۰ ماه قبل، چهار شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۴، ساعت ۱۷:۱۱ نوشته:

باسلام برای آنکه مصرع دوم هم از نظر وزنی وهم دستوری درس شود بهتراست بعد از واژه ی داستان حرف(ر) آورده شود. یکی داستان را بیارای نغز. باتشکر

 

احمد رحمت بر در ‫۵ سال و ۶ ماه قبل، یک شنبه ۲ اسفند ۱۳۹۴، ساعت ۱۰:۵۴ نوشته:

بیت چهارم:
«- چلیپا کردن خویشتن را ؛ ظاهراً کنایه از خم کردن و منحنی کردن خویشتن در مقام تعظیم و تکریم کسی و اظهار کوچکی کردن»
واژه‌نامه دهخدا.

 

احمد رحمت بر در ‫۵ سال و ۶ ماه قبل، یک شنبه ۲ اسفند ۱۳۹۴، ساعت ۱۱:۲۵ نوشته:

بیت 10 و 11:
اگر زندگانی بود دیریاز
برین وین خرم بمانم دراز/
یکی میوه‌داری بماند ز من
که نازد همی بار او بر چمن.
این دو بیت موقوف المعانی‌اند. بیت اول نقش بند وابسته‌ی جمله شرطی را دارد و بیت بعد بند پایه است.
برای توضیحات بیشتر در مورد بیت اول و تصحیح‌های مختلف آن مراجعه کنید به:
آفتابی در میان سایه ای: جشن نامه استاد دکتر بهمن سرکاراتی، به کوشش علیرضا مظفری و سجاد آیدنلو،تهران، قطره، 1387، ص129-137.

 

محمد در ‫۲ سال و ۷ ماه قبل، جمعه ۱۲ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۵۳ نوشته:

با سلام.
درباره داستان سیاوش چند سوال ذهن من رو مشغول کرده. امیدوارم که جواب بدید. اول اینکه آیا سیاوش ولیعهد و جانشین کی کاووس بود؟ اگر جواب مثبته باید بپرسم که چرا؟ یعنی با وجود فریبرز که ظاهرا از سیاوش هم بزرگتر بوده، آیا سیاوش ویژگی خاصی داشته که به این جایگاه رسیده؟
دوم اینکه در ماجرای سودابه و سیاوش، از دختر سودابه یاد میشه. سوال من ابنجاست که پدر این دختر که سودابه ظاهرا سعی داره اون رو به عنوان همسر سیاوش انتخاب کیه؟ ممنون میشم جواب بدید.

 

a.p در ‫۱ سال و ۱۰ ماه قبل، جمعه ۱۲ مهر ۱۳۹۸، ساعت ۲۳:۱۷ نوشته:

اگر زندگانی بود دیر یاز
بر این وین خرم بمانم دراز
وین خرم کنایه از شاد خواری و شادکامی است و این که شاعر باور دارد که اگر عمری دراز یابد همه آن را به شادی و خرمی اسپری کند..

 

علی در ‫۱ سال قبل، شنبه ۱ شهریور ۱۳۹۹، ساعت ۰۰:۰۳ نوشته:

اطفا تصحیح شود:
بیرای ازین پس بدانا نمای
به
بیآرای ازین پس بدانا نمای

 

افشین در ‫۱ ماه قبل، جمعه ۱ مرداد ۱۴۰۰، ساعت ۱۲:۴۰ نوشته:

کهن گشته این داستانها ز من

کنون نو کند روزگار کهن

اگر زندگانی بود دیر باز

بدین دین خرم بمانم دراز

چرا اینهمه تحــــــــــــــریف؟!!!!

 

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور ثبت نام کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.