بخش ۴ - آشتی پشنگ و کیقباد و بازگشت تورانیان از جنگ و خلعت دادن کیقباد به زال و پهلوانان
سپهدار ترکان دو دیده پرآب
شگفتی فرو ماند ز افراسیاب
یکی مرد با هوش را برگزید
فرسته به ایران چنان چون سزید
یکی نامه بنوشت ارتنگوار
برو کرده صد گونه رنگ و نگار
به نام خداوند خورشید و ماه
که او داد بر آفرین دستگاه
وزو بر روان فریدون درود
کزو دارد این تخم ما تار و پود
گر از تور بر ایرج نیکبخت
بد آمد پدید از پی تاج و تخت
بران بر همی راند باید سخن
بباید که پیوند ماند به بن
گر این کینه از ایرج آمد پدید
منوچهر سرتاسر آن کین کشید
بران هم که کرد آفریدون نخست
کجا راستی را به بخشش بجست
سزد گر برانیم دل هم بران
نگردیم از آیین و راه سران
ز جیحون و تا ماورالنهر بر
که جیحون میانچیست اندر گذر
بر و بوم ما بود هنگام شاه
نکردی بران مرز ایرج نگاه
همان بخش ایرج ز ایران زمین
بداد آفریدون و کرد آفرین
ازان گر بگردیم و جنگ آوریم
جهان بر دل خویش تنگ آوریم
بود زخم شمشیر و خشم خدای
نیابیم بهره به هر دو سرای
و گر همچنان چون فریدون گرد
به تور و به سلم و به ایرج سپرد
ببخشیم و زان پس نجوییم کین
که چندین بلا خود نیرزد زمین
سراینده از سال چون برف گشت
ز خون کیان خاک شنگرف گشت
سرانجام هم جز به بالای خویش
نیابد کسی بهره از جای خویش
بمانیم روز پسین زیر خاک
سراپای کرباس و جای مغاک
و گر آزمندیست و اندوه و رنج
شدن تنگدل در سرای سپنج
مگر رام گردد برین کیقباد
سر مرد بخرد نگردد ز داد
کس از ما نبینند جیحون بخواب
وز ایران نیایند ازین روی آب
مگر با درود و سلام و پیام
دو کشور شود زین سخن شادکام
چو نامه به مهر اندر آورد شاه
فرستاد نزدیک ایران سپاه
ببردند نامه بر کیقباد
سخن نیز ازین گونه کردند یاد
چنین داد پاسخ که دانی درست
که از ما نبد پیشدستی نخست
ز تور اندر آمد نخستین ستم
که شاهی چو ایرج شد از تخت کم
بدین روزگار اندر افراسیاب
بیامد به تیزی و بگذاشت آب
شنیدی که با شاه نوذر چه کرد
دل دام و دد شد پر از داغ و درد
ز کینه به اغریرث پرخرد
نه آن کرد کز مردمی در خورد
ز کردار بد گر پشیمان شوید
بنوی ز سر باز پیمان شوید
مرا نیست از کینه و آز رنج
بسیچیدهام در سرای سپنج
شما را سپردم ازان روی آب
مگر یابد آرامش افراسیاب
بنوی یکی باز پیمان نوشت
به باغ بزرگی درختی بکشت
فرستاده آمد بسان پلنگ
رسانید نامه به نزد پشنگ
بنه برنهاد و سپه را براند
همی گرد بر آسمان برفشاند
ز جیحون گذر کرد مانند باد
وزان آگهی شد بر کیقباد
که دشمن شد از پیش بیکارزار
بدان گشت شادان دل شهریار
بدو گفت رستم که ای شهریار
مجو آشتی درگه کارزار
نبد پیشتر آشتی را نشان
بدین روز گرز من آوردشان
چنین گفت با نامور کیقباد
که چیزی ندیدم نکوتر ز داد
نبیره فریدون فرخ پشنگ
به سیری همی سر بپیچد ز جنگ
سزد گر هر آنکس که دارد خرد
بکژی و ناراستی ننگرد
ز زاولستان تا بدریای سند
نوشتیم عهدی ترا بر پرند
سر تخت با افسر نیمروز
بدار و همی باش گیتی فروز
وزین روی کابل به مهراب ده
سراسر سنانت به زهر آب ده
کجا پادشاهیست بیجنگ نیست
وگر چند روی زمین تنگ نیست
سرش را بیاراست با تاج زر
همان گردگاهش به زرین کمر
ز یک روی گیتی مرو را سپرد
ببوسید روی زمین مرد گرد
ازان پس چنین گفت فرخ قباد
که بیزال تخت بزرگی مباد
به یک موی دستان نیرزد جهان
که او ماندمان یادگار از مهان
یکی جامهٔ شهریاری به زر
ز یاقوت و پیروزه تاج و کمر
نهادند مهد از بر پنج پیل
ز پیروزه رخشان بکردار نیل
بگسترد زر بفت بر مهد بر
یکی گنج کش کس ندانست مر
فرستاد نزدیک دستان سام
که خلعت مرا زین فزون بود کام
اگر باشدم زندگانی دراز
ترا دارم اندر جهان بینیاز
همان قارن نیو و کشواد را
چو برزین و خراد پولاد را
برافگند خلعت چنان چون سزید
کسی را که خلعت سزاوار دید
درم داد و دینار و تیغ و سپر
کرا در خور آمد کلاه و کمر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
افراسیاب پشنگ فریدون (اشاره) تور (اشاره) ایرج (اشاره) منوچهر (اشاره) سلم (اشاره) کیقباد نوذر (اشاره) اغریرث (اشاره) رستم مهراب زال سام (اشاره) قارن کاوگان کشواد برزین خراد پولاد
هوش مصنوعی: در این بخش از داستان شاهنامه، آشتی بین کیقباد و پشنگ برقرار میشود و تورانیان پس از جنگ به خانه بازمیگردند. پشنگ برای کیقباد نامهای مینویسد و دربارهٔ پیوندهای گذشته و لزوم صلح سخن میگوید. کیقباد از این پیشنهاد استقبال میکند و میفهمد که جنگ، فقط موجب ویرانی و درد است. سپس به زال و دیگر پهلوانان خلعتهایی میدهد و به آنان احترامی بسیار میگذارد. کیقباد همچنین برای برقراری صلح و خوشبختی دو سرزمین، عهدی مینویسد و در ادامه به جشن و شادی میپردازد.
هوش مصنوعی: سپهدار (فرمانده) ترکها، که چشمانش پر از اشک است، از دیدن افراسیاب (پادشاه توران) در وضعیتش شگفتزده مانده است.
هوش مصنوعی: یک مرد باهوش را انتخاب کرد و به ایران فرستاد، بهگونهای که شایسته بود.
هوش مصنوعی: مردی نامهای نوشت که مانند ارتنگ (یک نوع پارچه گرانقیمت و زینتی) بود و در آن از انواع طرحها و رنگها استفاده کرده بود.
هوش مصنوعی: خداوندی که خورشید و ماه را آفرید، نام او را به زبان میآوریم، زیرا او به ما توانایی خلق و آفرینش داده است.
هوش مصنوعی: با درود بر روح فریدون، که ما از او نسلداریم و بنیانگذار ماست.
هوش مصنوعی: اگر از طرف تور (قوم تورانی) بر ایرج، که دختر فریدون و شخصی خوشاقبال و خوشنهادی است، چیزی بد (مثلاً تهدید یا آسیب) پیش آمد، این به خاطر جاهطلبی و تاج و تخت است.
هوش مصنوعی: سخن باید بهگونهای برانگیخته شود که پیوند و رابطهها همچنان پابرجا بماند.
هوش مصنوعی: اگر این کینه (کینهی موجود) به خاطر ایرج به وجود آمده است، منوچهر (شاه ایران) تمام آن کینه را به دوش خواهد کشید و عواقب آن را متحمل خواهد شد.
هوش مصنوعی: آفریدون، که یکی از شخصیتهای اسطورهای ایران است، در ابتدا به بخشش و عدالت روی آورد و در پی حقیقت و راستی بود.
هوش مصنوعی: سزاوار است که اگر دل ما را برانیم، به هیچ وجه از سنت و روش بزرگان منحرف نشویم.
هوش مصنوعی: از جیحون (رودی در آسیای میانه) تا ماورالنهر (منطقهای در شرق ایران) کسی که به جیحون میرسد، در میان آن رود در حال عبور است.
هوش مصنوعی: در زمان شاه، بر سرزمین ما باید مرز ایرج را نگاه میکردی و از آن دفاع مینمودی.
هوش مصنوعی: ایرج، که یکی از شخصیتهای بزرگ داستانهای ایرانی است، بخشی از سرزمین ایران را از سوی آفریدون دریافت کرد و آفریدون به او احترام و ارادت زیادی نشان داد.
هوش مصنوعی: اگر بخواهیم دور شویم و جنگ کنیم، زندگی را بر خودمان سخت و دشوار میسازیم.
هوش مصنوعی: ضرر و آسیب جنگ و همچنین خشم خدا در نتیجه این نبردها وجود دارد و ما هیچ بهرهای از این دو جهان (دنیا و آخرت) نخواهیم داشت.
هوش مصنوعی: اگر کیقباد نیز مانند فریدون به فرزندانش، یعنی تور و سلم و ایرج، سپرد، باید توجه کند که هر یک از آنها مسئولیت خاصی دارند. این اشاره به فریدون و نحوه تقسیم حکومتش میان فرزندانش است.
هوش مصنوعی: باید ببخشیم و به دنبال کینه و دشمنی نرویم، چرا که این همه مصیبت و بلاهایی که دچارش شدیم، ارزش زمین را ندارد.
هوش مصنوعی: زمانی که سراینده از سالها گذشت، مانند برف بر زمین افتاد و بهدنبال خون بنیکیان، خاک رنگی مانند شنگرف (رنگ سرخ) پیدا کرد. این اشاره به نابودی و ویرانی سرزمین دارد که به خاطر خونریزیها پیش آمده است.
هوش مصنوعی: در نهایت، هیچکس جز خود انسان نمیتواند از مقام و جایگاه خود بهرهمند شود.
هوش مصنوعی: ما باید در روز قیامت زیر خاک بمانیم، در حالی که بدنمان از پارچه کرباس پوشیده شده و تنها جایی برای دفن ما به عنوان قبر وجود دارد.
هوش مصنوعی: اگر کسی با آز و طمع و غم و درد زندگی کند، قلبش در خانهای تاریک و پر از اندوه خواهد شد.
هوش مصنوعی: کیقباد، پادشاه عادل، آرامش پیدا کند، اما مرد دانا (پهلوان بزرگ و خردمند) از دادن و انصاف دست نخواهد کشید.
هوش مصنوعی: هیچکسی از ما نیست که در خواب جیحون را ببیند و از سوی ایران به خاطر این آب به ما نیاید.
هوش مصنوعی: به این امید که با سلام و درود و ارسال پیام بین دو کشور، شادکامی و خوشحالی حاصل شود.
هوش مصنوعی: زمانی که شاه نامه را با مهر و امضا به عنوان نشانهای از اعتبار و رسمی بودن آن آماده کرد، سپاهی را به سوی ایران فرستاد.
هوش مصنوعی: نامهای را نزد کیقباد بردند و در آن به همین شکل دربارهٔ موضوع صحبت کردند.
هوش مصنوعی: کیقباد در پاسخ گفته است که میدانی که نخستین کار پیشدستی از ما نبوده است.
هوش مصنوعی: آغاز ستم و ظلم به انسانها از روزی بود که ایرج، پسر کیقباد، به جایگاه شاهی نشست و بر تخت سلطنت قرار گرفت.
هوش مصنوعی: در این زمان، افراسیاب (شاه تورانیان) با شدت و سرعتی (به تیزی) وارد شد و آب را کنار گذاشت (بهعکس، در لحظات نبرد و سختی، به تیرباران متمرکز شد).
هوش مصنوعی: در این بیت گفته میشود که نارضایتی و ناراحتی دلداستانها، یعنی انسانها و حیوانات، از کارهایی است که شاه نوذر انجام داده و این اقدامها سبب به وجود آمدن داغ و درد در دلها شده است.
هوش مصنوعی: از روی کینهای که نسبت به اغریرث (پسر پشنگ) داشت، چیزی نکرد که شایستهٔ انسانیت و بزرگمنشی باشد.
هوش مصنوعی: اگر از کردار بد خود پشیمان شوید، دیگر از سر پیمان شکنی و عهدشکنی دست بردارید و به آن بازنگردید.
هوش مصنوعی: من نه از کینه و نه از حسادت رنجی ندارم و در خانهای سرد و تاریک، افکار و اندیشههایم را جمع کردهام.
هوش مصنوعی: من شما را به آب سپردم تا آبی که در آن هستید، آرامش افراسیاب (پادشاه تورانی) را به دست آورد.
هوش مصنوعی: او (کیقباد) نامهای را نوشت و در یک باغ بزرگ درختی را کاشت.
هوش مصنوعی: فرستادهای مانند پلنگ به نزد پشنگ آمد و نامهای را برای او آورد.
هوش مصنوعی: سپر را بر دوش گذاشت و سپاه را به حرکت درآورد و همزمان برف را مانند گرد و غبار بر آسمان پراکنده کرد.
هوش مصنوعی: کس به نام «جیحون»، که در اینجا به معنای یک رود بزرگ است، مانند باد به سرعت عبور کرد و خبرهایی را به کیقباد رسانید.
هوش مصنوعی: کیقباد از این که دشمن بدون جنگ و درگیری از پیش رفت، شاد و خوشحال شد.
هوش مصنوعی: رستم به کیقباد میگوید که ای پادشاه، درِ جنگ و نبرد را جای آشتی ندان و به آرامش فکر نکن.
هوش مصنوعی: کیقباد میگوید که امروز پیش از این، آشتی نشانهای نداشت، و تنها چیزی که امروز از من دیدند، گرزی است که برای جنگ آوردهام.
هوش مصنوعی: کیقباد، پادشاه معروف، گفت که هیچ چیز را بهتر از عدالت و دادگری نمیبیند.
هوش مصنوعی: نبیره فریدون، یعنی نوه یا نسل بعدی فریدون که همان پشنگ است، به طور مداوم از جنگ فاصله میگیرد و به آرامی در حال حرکت است.
هوش مصنوعی: هر کسی که دارای عقل و خرد باشد، شایسته است که به درستی و انصاف نگاه کند و بر کژی و نادرستی متمرکز نشود.
هوش مصنوعی: از زاولستان (منطقهای در افغانستان) تا دریای سند (دریایی در پاکستان)، عهد و پیمانی برای تو (کیقباد) نوشتیم که بر پرندگان (پیغامآوران) ارسال شود.
هوش مصنوعی: بر بالای تخت، با تاج نیمروز (که نماد نور و روشنایی است) بنشین و همیشه درخشان و مشعشع باش.
هوش مصنوعی: از این سو، کابل را به مهراب بسپار و تمام سرزمینت را با آب زهرآلود آبیاری کن.
هوش مصنوعی: پادشاهی وجود ندارد که بدون جنگ باشد، و اگرچه زمین کوچک به نظر میرسد، اما در واقع اینطور نیست.
هوش مصنوعی: کیقباد سرش را با تاج طلایی آراست و دور کمرش نیز نوار زرینی بسته شد.
هوش مصنوعی: از یک سوی جهان، مردی را به زمین سپردند، و او به نشانه احترام و ادب، روی زمین را بوسید.
هوش مصنوعی: پس از آن، فرخ قباد (کیقباد) چنین گفت که بدون زال، تخت بزرگ و سلطنت شایستهای نخواهد بود.
هوش مصنوعی: به خاطر یک موی زال، دنیا ارزشی ندارد، چون او یادگاری است از خاندان بزرگ و پهلوانان.
هوش مصنوعی: کیقباد به زال و پهلوانان جامهای سلطنتی میدهد که از زر و یاقوت و سنگ پیروزه ساخته شده است و نشاندهندهٔ مقام والای آنهاست.
هوش مصنوعی: مهدی که برای کیقباد آماده کردند، بر روی پنج فیل قرار داده شده است و این تخت با پارچهای آبی (به رنگ نیل) پوشیده شده که درخشان و زیباست.
هوش مصنوعی: کیقباد بر روی مهد، پارچهای زرین از ابریشم گسترد و بر آن گنجی گذاشت که هیچکس از وجود آن خبر نداشت.
هوش مصنوعی: کیقباد دستور داد تا لباس و هدایای مرا به نزد دستان سام (پدر زال) ببرند، چون این نعمتها برای من از هر چیزی بهتر و مطلوبتر است.
هوش مصنوعی: در صورتی که عمری طولانی داشته باشم، برای تو، کیقباد، در جهان چیزی نمیخواهم و بینیاز از همه چیز هستم.
هوش مصنوعی: قارن نیو و کشواد، دو شخصیت مهم و خردمند، هستند که مانند برزین و خراد، دو جنگجوی شجاع و توانمند، مورد احترام و ستایش قرار میگیرند. این بیت به وفاداری و ارادت کیقباد به این شخصیتها اشاره دارد.
هوش مصنوعی: کیقباد خلعت را به گونهای افکند که شایستهٔ کسی بود که او را لایق دریافت آن میدانست.
هوش مصنوعی: کیقباد به هر کسی که شایسته بود، درم و دینار و سلاحهایی مانند تیغ و سپر بخشید و برای او کلاه و کمربند مناسب هم فرستاد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.