بخش ۱۹ - بزم نیمروز نزد اسفندیار، پند آشتی رستم و پیمان نبرد فردا
چنین پاسخ آوردش اسفندیار
که گفتار بیشی نیاید به کار
شکم گرسنه روز نیمی گذشت
ز گفتار پیکار بسیار گشت
بیارید چیزی که دارید خوان
کسی را که بسیار گوید مخوان
چو بنهاد رستم به خوردن گرفت
بماند اندر آن خوردن اندر شگفت
یل اسفندیار و گوان یکسره
ز هر سو نهادند پیشش بره
بفرمود مهتر که جام آورید
به جای می پخته خام آورید
ببینیم تا رستم اکنون ز می
چه گوید چه آرد ز کاوس کی
بیاورد یک جام می میگسار
که کشتی بکردی بروبر گذار
به یاد شهنشاه رستم بخورد
برآورد ازان چشمهٔ زرد گرد
همان جام را کودک میگسار
بیاورد پر بادهٔ شاهوار
چنین گفت پس با پشوتن به راز
که بر می نیاید به آبت نیاز
چرا آب بر جام می بفگنی
که تیزی نبید کهن بشکنی
پشوتن چنین گفت با میگسار
که بیآب جامی می افگن بیار
می آورد و رامشگران را بخواند
ز رستم همی در شگفتی بماند
چو هنگامهٔ رفتن آمد فراز
ز می لعل شد رستم سرفراز
چنین گفت با او یل اسفندیار
که شادان بدی تا بود روزگار
می و هرچ خوردی ترا نوش باد
روان دلاور پر از توش باد
بدو گفت رستم که ای نامدار
همیشه خرد بادت آموزگار
هران می که با تو خورم نوش گشت
روان خردمند را توش گشت
گر این کینه از مغز بیرون کنی
بزرگی و دانش برافزون کنی
ز دشت اندرآیی سوی خان من
بوی شاد یک چند مهمان من
سخن هرچ گفتم بجای آورم
خرد پیش تو رهنمای آورم
بیاسای چندی و با بد مکوش
سوی مردمی یاز و بازآر هوش
چنین گفت با او یل اسفندیار
که تخمی که هرگز نروید مکار
تو فردا ببینی ز مردان هنر
چو من تاختن را ببندم کمر
تن خویش را نیز مستای هیچ
به ایوان شو و کار فردا بسیچ
ببینی که من در صف کارزار
چنانم چو با باده و میگسار
چو از شهر زاول به ایران شوم
به نزدیک شاه و دلیران شوم
هنر بیش بینی ز گفتار من
مجوی اندرین کار تیمار من
دل رستم از غم پراندیشه شد
جهان پیش او چون یکی بیشه شد
که گر من دهم دست بند ورا
وگر سر فرازم گزند ورا
دو کارست هر دو به نفرین و بد
گزاینده رسمی نو آیین و بد
هم از بند او بد شود نام من
بد آید ز گشتاسپ انجام من
به گرد جهان هرک راند سخن
نکوهیدن من نگردد کهن
که رستم ز دست جوانی بخست
به زاول شد و دست او را ببست
همان نام من بازگردد به ننگ
نماند ز من در جهان بوی و رنگ
وگر کشته آید به دشت نبرد
شود نزد شاهان مرا روی زرد
که او شهریاری جوان را بکشت
بدان کو سخن گفت با او درشت
برین بر پس از مرگ نفرین بود
همان نام من نیز بیدین بود
وگر من شوم کشته بر دست اوی
نماند به زاولستان رنگ و بوی
شکسته شود نام دستان سام
ز زابل نگیرد کسی نیز نام
ولیکن همی خوب گفتار من
ازین پس بگویند بر انجمن
چنین گفت پس با سرافراز مرد
که اندیشه روی مرا زرد کرد
که چندین بگویی تو از کار بند
مرا بند و رای تو آید گزند
مگر کاسمانی سخن دیگرست
که چرخ روان از گمان برترست
همه پند دیوان پذیری همی
ز دانش سخن برنگیری همی
ترا سال برنامد از روزگار
ندانی فریب بد شهریار
تو یکتادلی و ندیدهجهان
جهانبان به مرگ تو کوشد نهان
گر ایدونک گشتاسپ از روی بخت
نیابد همی سیری از تاج و تخت
به گرد جهان بر دواند ترا
بهر سختئی پروراند ترا
به روی زمین یکسر اندیشه کرد
خرد چون تبر هوش چون تیشه کرد
که تا کیست اندر جهان نامدار
کجا سر نپیچاند از کارزار
کزان نامور بر تو آید گزند
بماند بدو تاج و تخت بلند
که شاید که بر تاج نفرین کنیم
وزین داستان خاک بالین کنیم
همی جان من در نکوهش کنی
چرا دل نه اندر پژوهش کنی
به تن رنج کاری تو بر دست خویش
جز از بدگمانی نیایدت پیش
مکن شهریارا جوانی مکن
چنین بر بلا کامرانی مکن
دل ما مکن شهریارا نژند
میاور به جان خود و من گزند
ز یزدان و از روی من شرمدار
مخور بر تن خویشتن زینهار
ترا بینیازیست از جنگ من
وزین کوشش و کردن آهنگ من
زمانه همی تاختت با سپاه
که بر دست من گشت خواهی تباه
بماند به گیتی ز من نام بد
به گشتاسپ بادا سرانجام بد
چو بشنید گردنکش اسفندیار
بدو گفت کای رستم نامدار
به دانای پیشی نگر تا چه گفت
بدانگه که جان با خرد کرد جفت
که پیر فریبنده کانا بود
وگر چند پیروز و دانا بود
تو چندین همی بر من افسون کنی
که تا چنبر از یال بیرون کنی
تو خواهی که هرکس که این بشنود
بدین خوب گفتار تو بگرود
مرا پاک خوانند ناپاک رای
ترا مرد هشیار نیکیفزای
بگویند کو با خرام و نوید
بیامد ورا کرد چندی امید
سپهبد ز گفتار او سر بتافت
ازان پس که جز جنگ کاری نیافت
همی خواهش او همه خوار داشت
زبانی پر از تلخ گفتار داشت
بدانی که من سر ز فرمان شاه
نتابم نه از بهر تخت و کلاه
بدو یابم اندر جهان خوب و زشت
بدویست دوزخ بدو هم بهشت
ترا هرچ خوردی فزاینده باد
بداندیشگان را گزاینده باد
تو اکنون به خوبی به ایوان بپوی
سخن هرچ دیدی به دستان بگوی
سلیحت همه جنگ را ساز کن
ازین پس مپیمای با من سخن
پگاه آی در جنگ من چارهساز
مکن زین سپس کار بر خود دراز
تو فردا ببینی به آوردگاه
که گیتی شود پیش چشمت سیاه
بدانی که پیکار مردان مرد
چگونه بود روز جنگ و نبرد
بدو گفت رستم که ای شیرخوی
ترا گر چنین آمدست آرزوی
ترا بر تگ رخش مهمان کنم
سرت را به گوپال درمان کنم
تو در پهلوی خویش بشنیدهای
به گفتار ایشان بگرویدهای
که تیغ دلیران بر اسفندیار
به آوردگه بر، نیاید به کار
ببینی تو فردا سنان مرا
همان گرد کرده عنان مرا
که سازیم با نامداران مرد
به خوبی به آوردگه بر، نبرد
لب مرد برنا پر از خنده شد
همی گوهر آن خنده را بنده شد
به رستم چنین گفت کای نامجوی
چرا تیز گشتی بدین گفت و گوی
چو فردا بیایی به دشت نبرد
ببینی تو آورد مردان مرد
نه من کوهم و زیرم اسپی چوکوه
یگانه یکی مردمم چون گروه
گر از گرز من باد یابد سرت
بگرید به درد جگر مادرت
وگر کشته آیی به آوردگاه
ببندمت بر زین برم نزد شاه
بدان تا دگر بنده با شهریار
نجوید به آوردگه کارزار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
اسفندیار رستم کیکاووس پشوتن گشتاسپ زال سام (اشاره)
هوش مصنوعی: در این بخش از داستان، اسفندیار به رستم پاسخ میدهد که سخن گفتن بیفایده است و باید به مهمانی و خوردن بپردازند. آنها در بزم مینوشند و رستم از دعوا و کینه صحبت میکند و بر اهمیت خرد تأکید میکند. وی به اسفندیار پیشنهاد میدهد که قبل از نبرد، مدتی بیاساید و از بدیها دوری کند. اما اسفندیار بر عزم خود برای نبرد تأکید دارد و به رستم میگوید که فردا در میدان جنگ او را خواهد دید و به خوبی هنرش را به نمایش خواهد گذاشت. در نهایت، رستم و اسفندیار دربارهی آثار نبرد و سرنوشتشان گفتگو میکنند و به دوستی و شجاعت یکدیگر احترام میگذارند، در عین حال آمادهی جنگ میشوند.
هوش مصنوعی: اسفندیار در پاسخ رستم گفت که سخن بیشتر گفتن سودی ندارد.
هوش مصنوعی: نیمی از روز با شکم گرسنه گذشت و از گفتوگوی جنگ و ستیز بسیار سخن رفت.
هوش مصنوعی: هر خوراکی که دارید بر سفره بیاورید و کسی را که پرحرفی میکند به این بزم نخوانید.
هوش مصنوعی: چون سفره را نهادند، رستم به خوردن پرداخت و همه از اندازهٔ خوردن او در شگفت ماندند.
هوش مصنوعی: اسفندیار و همهٔ پهلوانان از هر سو برّههای بریان پیش رستم نهادند.
هوش مصنوعی: اسفندیار فرمان داد جام بیاورند و بهجای شراب آمیخته و ملایم، شراب ناب و تند بیاورند.
هوش مصنوعی: تا ببینیم رستم اکنون در مستی چه میگوید و از کاووس شاه چه یاد میکند.
هوش مصنوعی: ساقی جام شرابی چنان بزرگ آورد که گویی کشتی میتوانست در آن روان شود.
هوش مصنوعی: رستم آن جام را به یاد شاهنشاه نوشید و از آن چشمهٔ شراب زرد گرد برآورد، یعنی آن را یکسره خالی کرد.
هوش مصنوعی: ساقی جوان همان جام را دوباره از شراب شاهانه پر کرد و آورد.
هوش مصنوعی: آنگاه رستم پنهانی به پشوتن گفت که شراب نیازی به آب تو ندارد.
هوش مصنوعی: چرا در جام شراب آب میریزی و تندی شراب کهنه را میشکنی؟
هوش مصنوعی: پشوتن به ساقی گفت جامی شراب بیآب و ناب بریز و بیاور.
هوش مصنوعی: ساقی شراب آورد و نوازندگان را فراخواندند، و همه از بادهنوشی رستم در شگفت ماندند.
هوش مصنوعی: چون هنگام رفتن رستم فرا رسید، او از شراب سرخروی و سرافراز و شادمان شده بود.
هوش مصنوعی: اسفندیار به او گفت: تا روزگار برجاست شاد باشی.
هوش مصنوعی: شراب و هرچه خوردی بر تو گوارا باد و جان دلیرت پر از نیرو باشد.
هوش مصنوعی: رستم به او گفت: ای نامور، همواره خرد راهنما و آموزگار تو باشد.
هوش مصنوعی: هر شرابی که با تو نوشیدم گوارا شد و برای جان خردمند نیرو و توشه گشت.
هوش مصنوعی: اگر این کینه را از سر بیرون کنی، بر بزرگی و دانش خود افزودهای.
هوش مصنوعی: از دشت به خانهٔ من بیا و چندی شادمان مهمان من باش.
هوش مصنوعی: هر سخنی که گفتم و هر پیمانی که دادم به جا میآورم و در کار با تو خرد را راهنما قرار میدهم.
هوش مصنوعی: چندی بیاسای و در راه بدی و ستیز مکوش، به جوانمردی و انسانیت روی آور و به خرد و هوش بازگرد.
هوش مصنوعی: اسفندیار در پاسخ به رستم گفت: بذری را که هرگز سبز نمیشود نکار؛ یعنی امید به آشتی و مهمانی من بیهوده است.
هوش مصنوعی: فردا که من برای تاختن و جنگ کمر ببندم، هنر مردان را خواهی دید.
هوش مصنوعی: از خودت هم اینقدر ستایش نکن؛ به کاخ خود برو و برای کار فردا آماده شو.
هوش مصنوعی: خواهی دید که من در میدان جنگ همانقدر آسوده و شادم که در بزم با باده و همدمان میگسار.
هوش مصنوعی: آنگاه که از شهر زابل به ایران و نزد شاه و دلیران بازگردم،
هوش مصنوعی: خواهی دید که کردارم از گفتارم بیشتر است؛ در این کار دلسوزی و غمخواری برای من مکن.
هوش مصنوعی: دل رستم از غم پر از اندیشه شد و جهان در برابرش مانند بیشهای تاریک و پرپیچ شد.
هوش مصنوعی: رستم با خود اندیشید: اگر دستم را به بند او بدهم یا اگر سرکشی کنم و به او آسیب برسانم،
هوش مصنوعی: هر دو کار نکوهیده و مایهٔ نفرین است؛ رسمی تازه و زیانآور و بد.
هوش مصنوعی: اگر بند او را بپذیرم نامم بد میشود و از گشتاسپ هم سرانجام بدی به من میرسد.
هوش مصنوعی: هر کس در سراسر جهان سخن بگوید، سرزنش من هرگز کهنه و فراموش نمیشود.
هوش مصنوعی: خواهند گفت که رستم از دست جوانی زخم خورد و آن جوان به زابل آمد و دست او را بست.
هوش مصنوعی: در این صورت نامم به ننگ آلوده میشود و از من در جهان نشان و آبرویی نمیماند.
هوش مصنوعی: و اگر اسفندیار در میدان جنگ کشته شود، نزد شاهان شرمسار و روسیاه میشوم.
هوش مصنوعی: خواهند گفت او شاهزادهٔ جوانی را تنها به این سبب که با او سخن درشت گفته بود کشت.
هوش مصنوعی: برای این کار پس از مرگم نیز بر من نفرین میکنند و مرا بیدین میخوانند.
هوش مصنوعی: و اگر من به دست او کشته شوم، از زابلستان رونق و آبرویی نمیماند.
هوش مصنوعی: نام زال پسر سام شکسته میشود و دیگر کسی از زابل به نیکی و نامآوری یاد نمیکند.
هوش مصنوعی: با این همه، از این پس سخنان نیک و خیرخواهانهٔ مرا در انجمنها بازگو خواهند کرد.
هوش مصنوعی: آنگاه رستم به اسفندیار سرافراز گفت: این اندیشه رنگ از رویم برده و مرا نگران کرده است.
هوش مصنوعی: که تو اینقدر از بستن من سخن میگویی؛ از بند تو و از رای تو به من گزند خواهد رسید.
هوش مصنوعی: مگر آنکه خواست آسمان و تقدیر چیز دیگری باشد، زیرا گردش روزگار از گمان آدمی برتر است.
هوش مصنوعی: تو همهٔ پندهای دیوان را میپذیری و از سخن دانش و خرد چیزی نمیآموزی.
هوش مصنوعی: رستم به اسفندیار میگوید: تو هنوز سالهای بسیاری از عمرت نگذشته و جهان را نیازمودهای، برای همین نیرنگ شاه بدخواه را نمیشناسی.
هوش مصنوعی: تو سادهدل و یکرنگ و بیتجربهای، اما پادشاه جهان (گشتاسپ) پنهانی در پی مرگ توست.
هوش مصنوعی: اگر گشتاسپ با این بخت بلند هنوز از تاج و تخت سیر نمیشود و آن را به تو واگذار نمیکند،
هوش مصنوعی: تو را به گرد جهان میدواند و برای هر کار سخت و خطرناکی آماده و پرورده میکند.
هوش مصنوعی: او همهٔ روی زمین را از نظر گذراند و خرد و هوشش را مانند تبر و تیشه به کار گرفت تا چارهای بیندیشد.
هوش مصنوعی: تا ببیند کدام پهلوان نامدار در جهان هست که از جنگ روی برنمیگرداند.
هوش مصنوعی: تا از دست آن پهلوان نامدار به تو آسیب برسد و تاج و تخت بلند برای خود او بماند.
هوش مصنوعی: چنین تاجی سزاوار نفرین است و از این ماجرا باید از اندوه خاک بر سر کنیم و خاک را بالین سازیم.
هوش مصنوعی: تو پیوسته جان و رفتار مرا سرزنش میکنی؛ چرا دلت را به جستوجو و بررسی حقیقت وانمیداری؟
هوش مصنوعی: تو با دست خودت رنج و دشواری برای خویش میکاری و از این کار جز بدگمانی و بدی چیزی نصیبت نمیشود.
هوش مصنوعی: ای شاهزاده، جوانی و خامی مکن و اینگونه با شادی و خودکامگی به سوی بلا نرو.
هوش مصنوعی: ای شاهزاده، دل ما را اندوهگین مکن و به جان خودت و به من آسیب نرسان.
هوش مصنوعی: از خدا شرم کن و حرمت مرا نگه دار و جان خود را به خطر مینداز و امان خویش را از میان مبر.
هوش مصنوعی: تو هیچ نیازی به جنگیدن با من و به این تلاش و آهنگ نبرد با من نداری.
هوش مصنوعی: روزگار تو را با سپاهت به اینجا تاخته است، گویی که سرنوشت چنین است که به دست من نابود شوی.
هوش مصنوعی: در آن صورت از من در جهان نام بد باقی میماند؛ سرانجام بد بهرهٔ گشتاسپ باد.
هوش مصنوعی: اسفندیار سرکش چون این سخنان را شنید به او گفت: ای رستم نامدار،
هوش مصنوعی: ببین آن دانای پیشین چه گفته است، در آن هنگام که جان را با خرد همراه کرده بود.
هوش مصنوعی: او گفته است که پیر نیرنگباز نادان و فرومایه است، هرچند پیروز و دانا باشد.
هوش مصنوعی: تو اینهمه بر من افسون و نیرنگ میخوانی تا گردنت را از حلقهٔ بند بیرون بکشی.
هوش مصنوعی: تو میخواهی هر کس این سخنان را بشنود، به گفتار زیبای تو بگرود و آن را باور کند.
هوش مصنوعی: و مرا با آنکه پاکم، بداندیش بخوانند و تو را مردی هوشیار و نیکوکار بشمارند.
هوش مصنوعی: بگویند که رستم با نرمی و وعدهٔ خوش نزد او آمد و به او امید بسیار داد (ولی اسفندیار نپذیرفت).
هوش مصنوعی: اسفندیار (سپهبد) از سخن رستم روی برگرداند، چون دید که جز جنگ راهی نمانده است.
هوش مصنوعی: درخواست رستم را یکسره خوار شمرد و با زبانی تلخ و درشت با او سخن گفت.
هوش مصنوعی: اسفندیار گفت: بدان که من از فرمان شاه سر نمیپیچم، و این کار را برای تخت و تاج نمیکنم.
هوش مصنوعی: نیک و بد من در جهان از شاه است؛ دوزخ و بهشت من نیز به فرمانبرداری از او بسته است.
هوش مصنوعی: هرچه نزد من خوردی برایت مایهٔ نیرو و فزونی باشد و برای بدخواهانت زهر و گزند.
هوش مصنوعی: اکنون به خوشی به کاخ خود برو و هرچه دیدی و شنیدی را برای دستان (زال) بازگو.
هوش مصنوعی: همهٔ سلاحهایت را برای جنگ آماده کن و از این پس با من گفتوگو مکن.
هوش مصنوعی: صبح زود آماده و با تدبیر به جنگ من بیا و کار را بیش از این بر خود طولانی مکن.
هوش مصنوعی: فردا در میدان نبرد خواهی دید که جهان پیش چشمت تیره و سیاه میشود.
هوش مصنوعی: آنگاه خواهی دانست که پیکار مردان دلاور در روز جنگ چگونه است.
هوش مصنوعی: رستم به او گفت: ای شیرخو، اگر آرزوی تو چنین است و جنگ میخواهی،
هوش مصنوعی: تو را مهمان تاخت رخش میکنم و سرت را با گرز درمان میکنم؛ یعنی غرورت را با ضربهٔ گرز از سرت بیرون میکنم.
هوش مصنوعی: تو از نزدیکان و همراهانت شنیدهای و سخن آنان را باور کردهای،
هوش مصنوعی: که شمشیر دلاوران در میدان جنگ بر اسفندیار کارگر نیست؛ اشاره به رویینتنی او.
هوش مصنوعی: فردا نیزهٔ مرا خواهی دید و نیز عنان مرا که برای تاختن به سویت گرداندهام.
که با مردان نامدار در میدان ، نبرد خوبی برپا کنیم .
هوش مصنوعی: لب اسفندیار جوان پر از خنده شد و خندهای چنان زیبا زد که گویی گوهر در برابرش بنده بود (دندانهایش چون مروارید نمایان شد).
هوش مصنوعی: اسفندیار به رستم گفت: ای نامجوی، چرا از این گفتوگو چنین تند و خشمگین شدی؟
هوش مصنوعی: فردا که به دشت نبرد بیایی، جنگیدن مردان دلاور را خواهی دید.
هوش مصنوعی: آیا من چون کوه نیستم و اسبی کوهپیکر زیر ران ندارم؟ من یک تنم اما به اندازهٔ گروهی مرد نیرو دارم.
هوش مصنوعی: اگر سرت از گرز من حتی باد ضربهاش را حس کند، مادرت از درد جگر بر تو خواهد گریست.
هوش مصنوعی: و اگر در میدان کشته نشوی، تو را دستبسته بر زین میبندم و نزد شاه میبرم.
هوش مصنوعی: تا دیگر هیچ بندهای در برابر شاه در میدان جنگ به ستیز برنخیزد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.