محبوب یادرآینۀ صورت روی نماید، یا در آینۀ معنی، یا ورای صورت و معنی. اگر جمال بر نظر محب در کسوت صورت جلوه دهد، محب از شهود لذت تواند یافت و از ملاحظه قوت تواند گرفت. اینجا سر: رأیت ربی فی احسن صورة با او گوید: فاینما تولوا فثم وجه الله، چه معنی دارد؟ و معنی: الله نور السموات والارض باوی در میان نهد که عاشق چرا گوید:
یاری دارم که جسم و جان صورت اوست
چه جسم و چه جان؟ جمله جهان صورت اوست
هر صورت خوب و معنی پاکیزه
کاندر نظر من آید آن صورت اوست
اگر جلال او از درون پردۀ معنی در عالم ارواح تاختن آرد، محب را از خود چنان بستاند که از اونه رسم ماند و نه اسم، اینجا محب نه لذت شهود یابد و نه ذوق وجود. اینجا فنای:من لم یکن و بقای: من لم یزل، باوی روی نماید که:
شعر
ظهرت لمن ابقیت بعد فنائه
فکان بلاکون لانک کنته
چگونه باشد؛و اگر محبوب حجاب صورت و معنی از پیش جمال و جلال برافکند، سطوت ذات اینجا با محب همه این گوید:
بیت
در شهر بگوی یا تو باشی یا من
کاشفته بود کار ولایت بدو تن
محب رخت بر بندد که: اذا جاء نهرالله بطل نهر عیسی.
پشه پیش سلیمان از باد بفریاد آمد، فرمود که: خصم خود را حاضر کند، گفت: اگر مرا طاقت مقاومت او بودی بفریاد نیامدمی.
در کدام آینه درآید او؟
خلق را روی کی نماید او؟



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این لمعه سه مرتبهٔ تجلی محبوب را شرح میدهد: تجلی در صورت که عاشق از آن لذت و نیرو میگیرد و همهٔ جهان را صورت یار میبیند؛ تجلی جلال در عالم معنی که عاشق را از خود فانی میکند؛ و تجلی ذات فراتر از صورت و معنی که هیچ جایی برای هستی عاشق نمیگذارد. عراقی این مرتبهٔ آخر را با مثل «رود خدا و جوی عیسی» و حکایت شکایت پشه از باد نزد سلیمان روشن میکند و با این پرسش به پایان میبرد که ذات حق در کدام آینه میگنجد تا به خلق روی بنماید.
هوش مصنوعی: محبوب چهرهٔ خود را به سه گونه نشان میدهد: در آینهٔ صورت، در آینهٔ معنی، یا فراتر از صورت و معنی. اگر جمالش در لباس صورت بر چشم عاشق جلوه کند، عاشق از دیدار لذت میبرد و از نگریستن نیرو میگیرد. در این مرتبه راز حدیث «پروردگارم را در زیباترین صورت دیدم» معنای آیهٔ «به هر سو رو کنید، روی خدا آنجاست» را بر او آشکار میکند، و معنای «خدا نور آسمانها و زمین است» به او میفهماند که چرا عاشق چنین میگوید:
هوش مصنوعی: یاری دارم که تن و جان جلوه و صورت اوست. اما سخن از تن و جان چیست؟ همهٔ جهان صورت و مظهر اوست.
هوش مصنوعی: هر صورت زیبا و هر معنای پاکی که در برابر چشم من قرار گیرد، جلوهای از اوست.
هوش مصنوعی: اگر جلال و هیبت او از پس پردهٔ معنی بر عالم ارواح هجوم آورد، عاشق را چنان از خودش میگیرد که نه نشانی از او میماند و نه نامی. در این مرتبه عاشق نه لذت دیدار دارد و نه ذوق هستی؛ اینجا نابودی آنچه نبوده و ماندگاری آنچه همیشه بوده بر او آشکار میشود، چنانکه گفتهاند:
هوش مصنوعی: خطاب به حق: بر کسی آشکار شدی که او را پس از فنایش باقی داشتی؛ پس او بیآنکه خود هستی داشته باشد بود، زیرا تو خود او بودی.
هوش مصنوعی: حال او چگونه خواهد بود؟ و اگر محبوب پردهٔ صورت و معنی را از برابر جمال و جلال خود بردارد، شکوه و قهر ذات در این مرتبه به عاشق تنها این را میگوید:
هوش مصنوعی: در شهر اعلام کن که یا تو باید باشی یا من؛ زیرا فرمانروایی با دو فرمانروا آشفته میشود. یعنی در حضور ذات حق، هستی عاشق جایی ندارد.
هوش مصنوعی: در این مقام عاشق بار سفر میبندد و از میان میرود؛ چنانکه مثل است: وقتی رود خدا بیاید، جوی کوچک عیسی از کار میافتد، یعنی با آمدن دریای حق، هستی محدود عاشق باطل میشود.
هوش مصنوعی: پشه از دست باد نزد سلیمان شکایت برد. سلیمان گفت دشمنت را حاضر کن. پشه گفت اگر تاب ایستادن در برابر او را داشتم، به دادخواهی نمیآمدم. یعنی عاشق ناچیز تاب رویارویی با ذات حق را ندارد.
هوش مصنوعی: او در کدام آینه میگنجد؟ و کی روی خود را به آفریدگان نشان میدهد؟ یعنی ذات حق برتر از آن است که در آینهٔ صورت یا معنی دیده شود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.