گنجور

 
امامی هروی

تازه و خرم است چون رخ یار

صحن گیتی ز رنگ و بوی بهار

دشت را از زمرد است بساط

کوه را پُرزبرجد است کنار

گشت گویی ز بیخ مینارنگ

هست گویی ز شاخ مرجان‌بار

آب و خاک چمن کز او خجل‌اند

آب حیوان و درّ دریابار

کانِ یاقوت آفتاب‌فروغ

گهر بحر ناپدیدکنار

تا ز عکس سمن در آب روان

تافتند انجم و فلک سیار

چتر بیجاده منبع لؤلؤست

تخت پیروزه معدن دینار

شاخ گوهرفشان چو بر سر کشت

گوهر شاهوار کرد نثار

کرده بر جویبار کبک و تذرو

همچو نسرین بر مجرّه گذار

جنبش باد و ساحت چمن است

طرهٔ چین غیرت فرخار

برگ نسرین و شاخ شمشادند

رخ زیبا و طرهٔ دلدار

سرو در حالت است از آنکه نواخت

صوت موسیچه ساز موسیقار

زین سپس عقل را کند سرمست

بعد از این مست را کند هشیار

لحن قمری و بلبل از بستان

صوت دراج و تیهو از کهسار

نال را راست اعتدال چو بَست

فارغ‌البال بر میان زنار

لاله و سوسن اندر این سخن‌اند

ده‌دل و صدزبان چو توش و هزار

سرخ بید ار تشبهی می‌کرد

به بداندیش خواجه بی‌هنجار

چون رگش برکشید چرخ از پوست

در پی‌اش خون فسرده شد ناچار

دی ز دست چنار فاخته‌ای

بلبلی را که بود همدم خار

گفت در بزم لعبتان چمن

که سمن‌ساعدند و لاله‌عذار

ساغر غنچه نارسیده‌هنوز

چشم نرگس چراست مست خمار؟

گوش بلبل چو نام غنچه شنید

کرد در آن میانه نالهٔ زار

گفت دست چنار بالا بود

در چمن تا بُده‌ست در همه کار

لیک از این سان که بید تیغ کشید

باد باشد کنون به دست چنار

گرچه بی روی دلبر از دل و جان

گشته‌ام سیر و بوده‌ام بیزار

بر سریر چمن چو؛ سایه فکند

گهر تاج غنچه دیگربار

زین سپس دست ما و دامن دوست

پس از این گوش ما و حلقهٔ یار

باد گوهرفشان و عنبرسای

که چمن راست کاروان‌سالار

باز بیّاع درّ و گوهر و مشک

در هوا می‌کند قطار قطار

گویی از نوک کلک صدر جهان

اثری یافتند باد و بهار

کآستین صبا و دست سحاب

عنبرافشان شده‌ست و گوهربار

معنی احتشام جنبش چرخ

صورت اهتمام ایزدِ بار

صاحب اعظم، آصف ایام

داور ملک و دادبخش دیار

صدر دنیا جمال دین یحیی

سبب دور گنبد داور

آن سپهر سخا و عالم فضل

آن زمین ثبات و کوه وقار

آن در جاهش آسمان‌تعظیم

و آن در جودش آفتاب‌عیار

هست در صدر ملک مسند حکم

زاختیار مسببین مختار

درگهش مأمن اولوالالباب

حضرتش کعبهٔ اوالوالابصار

ای فلک را به حکمت استحکام

وی جهان را به عدلت استظهار

حکم تو علم و عقل را قانون

عدل تو دین و ملک را معمار

آسمانی است آسمان‌ترکیب

آسمانی است آفتاب‌شعار

صدرت از رفعت و درت زاحسان

لفظت از حکمت و دلت زانوار

با یسار و یمین و معدن و بحر

دهر نشناخته یمین و یسار

به یسار تو کرده یاد یمین

به یمین تو کسب کرده یسار

الحق آب دوات عالی توست

که ز آب حیاتش آید عار

انتظام قواعد احکام

امتزاج نتایج افکار

چمن منصب وزارت را

شبنمی زو و عالمی ازهار

شجر جویبار دولت را

زو نسیمی و یک جهان انوار

گنج گوهر شود ز فضلهٔ او

سطح اوراق و گردش طومار

آب کوثر بریزد از اثرش

سیر آن ابر آسمان‌کردار

در نهان‌خانهٔ ازل دل توست

مخزن راز وحی بی‌اغیار

گرچه ارواح در مدارج قدس

دائماً صائم‌اند در اخبار

روح قدسی به ترک لفظ تو کرد

همچو عیسی به ترک روح افطار

ابر دستت چو گوهر افشاند

سیر آن دین‌پناه و دنیادار

خرد پیر نفس ناطقه را

گوید ای موجب مسیر و مدار

 
 
گنج: برنامهٔ اندرویدی مبتنی بر گنجور ساختهٔ آقای امین اکبری
رودکی

بر رُخَش زلف عاشق است چو من

لاجرم همچو منش نیست قرار

من و زلفین او نگونساریم

او چرا بر گل است و من بر خار؟

همچو چشمم توانگر است لبم

[...]

مشاهدهٔ ۱ مورد هم آهنگ دیگر از رودکی
دقیقی

زان مرکّب که کالبد از نور

لیکن او را روان و جان ازنار

زان ستاره که مغربش دهنست

مشرق او را همیشه بر رخسار

عنصری

بارگی خواست شاد بهر شکار

بر نشست و بشد بدیدن شار

فرخی سیستانی

ای دل نا شکیب مژده بیار

کامد آن شمسه بتان تتار

آمد آن سرو جلوه کرده به ناز

آمد آن گلبن خمیده ز بار

آمد آن بلبل چمیده به باغ

[...]

منوچهری

هست ایام عید و فصل بهار

جشن جمشید و گردش گلزار

ای نگار بدیع وقت صبوح

زود برخیز و راح روح بیار

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه