کار خرد ساختهست کام هنر حاصل است
هیچ بهانه نماند شاه جهان طغرل است
نیست زمانه ز نقص خشکلب و ترمژه
زآنکه تر و خشک او ملک شه کامل است
خاک نجنبد ز باد ملک جهان ثابت است
آب نکاهد ز نار شاه جهان عادل است
خسرو گردونرکاب طغرل عرشآستان
کز تپش خصم او نوش چو سم قاتل است
مدحت او را چه حد کز شرف قدر او
عقل و شریعت پذیر صیقل آب و گل است
کار فلک یکدلی است در صف پیمان او
روز به آن مذهب است از پی آن یکدل است
چرخ نهادش مدان گرچه خور از دست اوست
زآنکه یقینم که چرخ سوی بلا مایل است
تا رقم ملک او یافت گل تیرهرنگ
سنگ چو بهْ بنگری جانوری عاقل است
گنج و سپاهش بسی است نز قبَل روز عجز
زوست تمامی او گنج و سپه فاضل است
آنکه به درگاه او بندهٔ بندش نبود
آرزوی تخت شاه در دل او چون سل است
حجت خسرو بر او تیغ بکوبد بدانک
حق که نه با حجت است مشتبه و باطل است
درگه او فضلهای است گر هوس ملک خواست
مایهٔ آن فضل را گرز گران مسهل است
گرچه برون اوفتاد چرخ ز پرگار عقل
در خط فرمان شاه خارج او داخل است
رای متینش بدان گر بتوانی شناخت
کآنکه در این دولت است تا به چه حد مقبل است
عفو در این مملکت باز پذیرد ز جرم
زآنکه دل شهریار با کرم شامل است
ظلم سیهآستین دست بینداختهست
نیست پدیدار از آنک خنجر او حائل است
چرخ حوادثسگال در ستدوداد خویش
بر سر کوی قضا از کف او سائل است
بحر نماند به او زآنکه به بحر کفش
گنبد اخضر چو کف در طلب ساحل است
تا ز سر خصم ساخت آتش تیغش سپند
چشم بد روزگار از بد آن زایل است
خسرو کسریغلام داند کز شرق و غرب
بنده عمادی به شعر خوبترین قائل است
شعر بلند آورد لیک در این بارگاه
عذر صعود شه است زآن سخنش نازل است
سرخی مغرب خبر داد به هنگام شام
کز سر شمشیر شاه حلق زحل بسمل است
ناگذران شد جهان چون به در او رسید
آنکه ز بس نام و بانگ رهگذرش مشکل است
زادهٔ چرخَش مدان دادهٔ او دان خرد
تا شنوند از تو آنک فعل کم از فاعل است
مدحت شاه جهان هست فزون زین ولیک
در ره وهم این سخن بازپسینمنزل است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده مدحی است در ستایش سلطان طغرل که با پادشاهی او کار خرد و هنر سامان یافته است. شاعر دادگری، کرم، پایداری ملک و هیبت شمشیر او را میستاید و آسمان و دریا را فروتر از او و نیازمند بخشش او مینماید. در پایان عمادی خود را بهترین شاعر شرق و غرب میخواند، اما میگوید در برابر بلندی مقام شاه سخنش فروتر است و ستایش او از حد اندیشه بیرون است.
هوش مصنوعی: کار خرد سامان یافته و آرزوی هنر برآورده شده است؛ دیگر هیچ بهانهای نمانده، زیرا پادشاه جهان طغرل است.
هوش مصنوعی: روزگار دیگر از کمبود و ناکامی لبخشک و چشمگریان نیست، چون همهٔ خشک و تر جهان در قلمرو پادشاهی کامل است.
هوش مصنوعی: همانگونه که خاک با باد از جای نمیجنبد، پادشاهی جهان پایدار است؛ و همانگونه که آب از آتش کاسته نمیشود، شاه جهان دادگر است و ستم بر او چیره نمیشود.
هوش مصنوعی: خسروی که آسمان رکابدار اوست و آستانش چون عرش بلند است، طغرل، که از هیبت او نوشِ دشمنش مانند زهر کشنده میشود.
هوش مصنوعی: ستایش او را چه اندازهای است؟ چرا که از شرف مقام اوست که خرد و شریعت به وجود خاکی آدمی صفا و جلا میبخشند.
هوش مصنوعی: آسمان در صف پیمانداران او یکدل و وفادار است، و روز نیز بر همین آیین است و از این رو یکرنگ و یکدل است.
هوش مصنوعی: گرچه خورشید از دست او روشنی میگیرد، سرشت او را از آسمان مدان، زیرا یقین دارم که آسمان به بلا و آزار گرایش دارد و او چنین نیست.
هوش مصنوعی: از آن هنگام که گِل تیره نشان پادشاهی او را یافت، اگر نیک بنگری سنگ هم چون جانوری خردمند شده است.
هوش مصنوعی: گنج و سپاه بسیار دارد، اما نه برای روز درماندگی؛ کمال او از خود اوست و گنج و سپاه برایش زیادی و افزون است.
هوش مصنوعی: هر که در درگاه او بندهٔ فرمانبردارش نباشد، آرزوی تخت شاهی در دلش مانند بیماری سل جانش را میفرساید.
هوش مصنوعی: برهان خسرو با شمشیر بر سر او کوبیده میشود، تا بداند که حقی که با برهان همراه نباشد مشکوک و باطل است.
هوش مصنوعی: اگر کسی در درگاه او هوس پادشاهی کند، آن هوس چون فضلهای زائد است و گرز سنگین شاه داروی مسهلِ دفع آن است.
هوش مصنوعی: اگرچه آسمان از دایرهٔ خرد بیرون افتاده و نابخردانه میگردد، در قلمرو فرمان شاه آن بیرونرفته هم درون فرمان او قرار دارد.
هوش مصنوعی: اگر بتوانی رای استوار او را بشناسی، درمییابی که هر که در دولت او باشد تا چه اندازه نیکبخت است.
هوش مصنوعی: در این کشور گناه با بخشش پذیرفته میشود، زیرا دل پادشاه سرشار از کرم فراگیر است.
هوش مصنوعی: ستمِ سیهکار دست از کار کشیده و ناپدید شده است، چون خنجر شاه میان ستم و مردم حائل شده است.
هوش مصنوعی: آسمانِ حادثهاندیش در داد و ستد خود، بر سر کوی تقدیر، گدای دست بخشندهٔ اوست.
هوش مصنوعی: دریا به او شبیه نیست، زیرا در دریای دست بخشندهٔ او گنبد سبز آسمان مانند کفِ موج در جستوجوی ساحل است.
هوش مصنوعی: از وقتی آتش شمشیرش سر دشمن را مانند اسپند سوزاند، چشم بد روزگار و آسیب آن از میان رفته است.
هوش مصنوعی: خسروی که کسری غلام اوست میداند که در شرق و غرب، بندهاش عمادی بهترین گویندهٔ شعر است.
هوش مصنوعی: شاعر شعر بلند میسراید، اما در این بارگاه، به سبب بلندی مقام شاه، سخنش فروتر مینماید و این عذر اوست.
هوش مصنوعی: سرخی افق مغرب هنگام شام خبر میدهد که گلوی زحل با شمشیر شاه بریده شده است.
هوش مصنوعی: آنکه از بسیاری نام و آوازه گذر از راهش دشوار بود، چون به درگاه شاه رسید جهان بر او بسته شد و راه پیشرفتن نیافت.
هوش مصنوعی: خرد را زاییدهٔ آسمان مدان، بلکه بخشیدهٔ شاه بدان، تا از تو بشنوند که کار همواره فروتر از کنندهاش است.
هوش مصنوعی: ستایش شاه جهان بیش از این است، اما این سخن آخرین منزلی است که اندیشه میتواند به آن برسد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.