گنجور

 
عمادی شهریاری

کار خرد ساخته‌ست کام هنر حاصل است

هیچ بهانه نماند شاه جهان طغرل است

نیست زمانه ز نقص خشک‌لب و ترمژه

زآنکه تر و خشک او ملک شه کامل است

خاک نجنبد ز باد ملک جهان ثابت است

آب نکاهد ز نار شاه جهان عادل است

خسرو گردون‌رکاب طغرل عرش‌آستان

کز تپش خصم او نوش چو سم قاتل است

مدحت او را چه حد کز شرف قدر او

عقل و شریعت پذیر صیقل آب و گل است

کار فلک یک‌دلی ا‌ست در صف پیمان او

روز به آن مذهب است از پی آن یک‌دل است

چرخ نهادش مدان گرچه خور از دست اوست

زآنکه یقینم که چرخ سوی بلا مایل است

تا رقم ملک او یافت گل تیره‌رنگ

سنگ چو بهْ بنگری جانوری عاقل است

گنج و سپاهش بسی‌ است نز قبَل روز عجز

زوست تمامی او گنج و سپه فاضل است

آن‌که به درگاه او بندهٔ بندش نبود

آرزوی تخت شاه در دل او چون سل است

حجت خسرو بر او تیغ بکوبد بدانک

حق که نه با حجت است مشتبه و باطل است

درگه او فضله‌ای است گر هوس ملک خواست

مایهٔ آن فضل را گرز گران مسهل است

گرچه برون اوفتاد چرخ ز پرگار عقل

در خط فرمان شاه خارج او داخل است

رای متینش بدان گر بتوانی شناخت

کآن‌که در این دولت است تا به چه حد مقبل است

عفو در این مملکت باز پذیرد ز جرم

زآنکه دل شهریار با کرم شامل است

ظلم سیه‌آستین دست بینداخته‌ست

نیست پدیدار از آنک خنجر او حائل است

چرخ حوادث‌سگال در ستدوداد خویش

بر سر کوی قضا از کف او سائل است

بحر نماند به او زآنکه به بحر کفش

گنبد اخضر چو کف در طلب ساحل است

تا ز سر خصم ساخت آتش تیغش سپند

چشم بد روزگار از بد آن زایل است

خسرو کسری‌غلام داند کز شرق و غرب

بنده عمادی به شعر خوب‌ترین قائل است

شعر بلند آورد لیک در این بارگاه

عذر صعود شه است زآن سخنش نازل است

سرخی مغرب خبر داد به هنگام شام

کز سر شمشیر شاه حلق زحل بسمل است

ناگذران شد جهان چون به در او رسید

آن‌که ز بس نام و بانگ ره‌گذرش مشکل است

زادهٔ چرخَش مدان دادهٔ او دان خرد

تا شنوند از تو آنک فعل کم از فاعل است

مدحت شاه جهان هست فزون زین ولیک

در ره وهم این سخن بازپسین‌منزل است

 
 
قاف | آرشیو ادبیات پارسی