دلی که بسته بند بلا تواند بود
ز آب و آتش و خاک و هوا تواند بود
ایا مرکب از این آب و خاک لاف مزن
که این حدیث نه در خورد ما تواند بود
در آن دیار که سکه به نام عشق کنند
طراز سکه به نام جفا تواند بود
نگشت آتش غم خاک باد بیهوده چیست
که آب عشق مرا و تو را تواند بود
چرا ز دست درافتیم و باز نشناسیم
که مایه من و تو تا کجا تواند بود
محققان هوا را گذر به دل نکنند
که در زمانه نشان وفا تواند بود
کلید گنج بقا در سرای پرده عشق
نهفته در سر تیغ فنا تواند بود
کسی که بر سر کوی فراق دوست بود
خجسته طالع و فرخ لقا تواند بود
سموم بادیه عشق را پس از تسلیم
دوا نسیم کف پادشاه تواند بود
عماد دولت عالی که گرد موکب او
برای دیده جان توتیا تواند بود
نه با خلافش جاه و جلال شاید گفت
که با وفاقش مجد و علا تواند بود
ایا شها که جهان را به خشم و خشنودی
در تو منزل خوف و رجا تواند بود
زمانه گوش نهاده است تا کند دوران
چنان که رای تو را اقتضا تواند بود
به آن زمان که به بازار عشق گوهر جان
به من یزید خری خری بیبها تواند بود
ز شربت شکر مصلحت دهان جهان
در آشتیطلبی ناشتا تواند بود
به دشمنی قناعت زمانه کینخواه
عروق عالم را امتلا تواند بود
نهنگوار به دریای معرکه گردون
ز خون گردان در آشنا تواند بود
سر زمانه سبکمغز گشته چون گشنیز
ز هول خنجر چون گندنا تواند بود
نه از غبار قدر را گذر تواند کرد
نه از خروش قضا را فضا تواند بود
اگر حجاب شود پیش ضربت تو قضا
ز لوح هستی محو قضا تواند بود
عدو که نیزه چون مار تو بدید او را
به زهرخند اجل در قفا تواند بود
نطاق طارم فیروزه راه کاهکشان
ز بیم تیغ تو چون کهربا تواند بود
خدایگانا خصمان تو بر آن بودند
که کین تو ز سعادت عطا تواند بود
نبودشن خبر آن که هر یکی زایشان
به دام کرده خود مبتلا تواند بود
نه هر که صعد بیاید گیا تواند تواند بود
هر آن که سعد بیاید کیا تواند بود
ز عذرشان آگاهی به عذرشان مگرو
که آن نتایج رو و ریا تواند بود
ز کرده منکر گشتن در آن مقام چه سود
که عضوهای تو بر تو گوا تواند بود
چو من نگردد فارغ ز لعنت ایشان
کسی که حافظ این ماجرا تواند بود
سپهر چوگانا هر دم از سیاست تو
دل عدوی تو گوی عنا تواند بود
ز دشمنی که پلنگان کینه را هوس است
کریم طبع تو رنجه چرا تواند بود
که از نهیب پر جبرئیل هیبت تو
حصار حرمت او چون صبا تواند بود
تو کوه حلمی و خصم از تو گفته میشنود
بلی ز کوه ادای صدا تواند بود
در آفتاب قیامت نسوخت کس که پدید
به سایه علم مرتضی تواند بود
شگرف کردارا آگهی که گفته من
به باغ مدح تو نخل بقا تواند بود
به هر کجا رسد این شعر اگر نباشد فاش
که این لطافت خاطر که را تواند بود
چو نقش نام تو بینند بیگمان گردند
که این قصیده غرا مرا تواند بود
چو از محل دعا برتری به صد درجه
مدان که از پی مدحت دعا تواند بود
نعم جواب تو بادا ز بخت تا آن گه
که عقد گردن توحید لا تواند بود



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیده با تأملی عاشقانه و عرفانی دربارهٔ دل خاکی، جفای عشق و رسیدن به بقا از راه فنا آغاز میشود و از بیت نهم، با یاد «نسیم دست پادشاه» که درمان سوز بیابان عشق است، به مدح ممدوحی با لقب «عماد دولت» میرسد. شاعر هیبت او را در میدان جنگ با تصویرهای اغراقآمیز میستاید و دشمنانش را دورو و گرفتار دام خود میخواند. پایان قصیده فخر شاعر به سخن خویش و دعای جاودانگی اقبال ممدوح است.
هوش مصنوعی: دلی که در بند بلا گرفتار میشود، از همین عناصر چهارگانهٔ آب و آتش و خاک و باد ساخته شده است؛ یعنی دل آدمی خاکی است و بلاپذیر.
هوش مصنوعی: ای کسی که از آب و خاک ساخته شدهای، لاف بزرگی مزن؛ چنین ادعایی شایستهٔ ما خاکیان نیست.
هوش مصنوعی: در سرزمینی که سکه به نام عشق میزنند، نقش و نشان آن سکه جفا و ستم است؛ یعنی عشق با جفا همراه است.
هوش مصنوعی: آتش غم ما را خاک نکرد؛ پس این همه باد و هوای بیهوده برای چیست، وقتی آب عشق برای من و تو هست؟
هوش مصنوعی: چرا از پا درافتیم و ندانیم که سرمایه و قدر من و تو تا کجاست؟
هوش مصنوعی: اهل تحقیق هوس را به دل راه نمیدهند تا در روزگار نشانی از وفا باقی بماند.
هوش مصنوعی: کلید گنج جاودانگی در سراپردهٔ عشق، بر لبهٔ تیغ فنا پنهان است؛ یعنی بقا از راه فنا شدن در عشق به دست میآید.
هوش مصنوعی: کسی که در کوی دوری از دوست به سر میبرد، باز هم میتواند خوشبخت و نیکچهره باشد.
هوش مصنوعی: درمان باد سوزان بیابان عشق، پس از تسلیم شدن، نسیم دست بخشندهٔ پادشاه است؛ از اینجا شاعر به مدح میرسد.
هوش مصنوعی: آن پادشاه، ستون دولت بلند است و گرد سپاه و همراهانش برای چشم جان مانند سرمه روشنیبخش است.
هوش مصنوعی: با مخالفت او نمیتوان از جاه و شکوه سخن گفت، و بزرگی و بلندی تنها با موافقت او به دست میآید.
هوش مصنوعی: ای شاه، درگاه تو برای جهان، به سبب خشم و خشنودیات، جای ترس و امید است.
هوش مصنوعی: روزگار گوش به فرمان تو دارد تا گردش خود را چنان کند که رأی تو اقتضا میکند.
هوش مصنوعی: در روزگاری که در بازار عشق، گوهر جان را در مزایده به بهایی ناچیز میخرند،
هوش مصنوعی: و دهان جهان در طلب آشتی از شربت شیرین مصلحت ناشتا و بیبهره میماند،
هوش مصنوعی: و روزگار کینهجو به دشمنی قانع نمیشود و رگهای جهان از خون و فتنه پر میشود؛ یعنی در هنگامهٔ جنگ و آشوب،
هوش مصنوعی: آسمان در دریای میدان جنگ مانند نهنگی در خون پهلوانان شنا میکند.
هوش مصنوعی: از هراس خنجری که سبز و باریک چون تره است، سر روزگار مانند گشنیز سبک و بیمغز میشود.
هوش مصنوعی: در آن هنگامه، از انبوهی گرد و غبار، تقدیر راه گذر نمییابد و از شدت خروش، قضا جایی برای جولان ندارد.
هوش مصنوعی: اگر قضا هم سپری در برابر ضربهٔ تو شود، خود قضا از لوح هستی پاک میشود.
هوش مصنوعی: دشمنی که نیزهٔ مارمانند تو را ببیند، مرگ با لبخندی زهرآگین در پی او خواهد بود.
هوش مصنوعی: کمربند آسمان فیروزهای، یعنی راه کهکشان، از ترس تیغ تو مانند کهربا زرد و لرزان میشود.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، دشمنانت گمان میکردند که کینهورزی با تو مایهٔ سعادت و بهرهمندیشان خواهد شد.
هوش مصنوعی: خبر نداشتند که هر یک از آنان در دامی که خود نهاده گرفتار خواهد شد.
هوش مصنوعی: هر که به بلندی برسد سرور نمیشود، اما هر که بخت نیک بیابد میتواند بزرگ و فرمانروا شود.
هوش مصنوعی: عذر آنان را باور مکن و به آن دل مبند، زیرا حاصل دورویی و ریاست.
هوش مصنوعی: انکار کردار در آن جایگاه (روز داوری) سودی ندارد، چون اعضای خود آدمی بر او گواهی میدهند.
هوش مصنوعی: هر کس از این ماجرا آگاه باشد، مانند من از نفرین کردن آنان دست برنمیدارد.
هوش مصنوعی: ای کسی که آسمان چوگان توست، از سیاست و هیبت تو دل دشمنت هر دم گوی رنج و سختی است.
هوش مصنوعی: از دشمنی که همچون پلنگ هوس کینه دارد، طبع بزرگوار تو چرا باید آزرده شود؟
هوش مصنوعی: زیرا هیبت تو که همچون بال جبرئیل است، چنان میکوبد که حصار حرمت دشمن مانند باد صبا ناپایدار و پراکنده میشود.
هوش مصنوعی: تو کوه بردباری هستی و دشمن سخن خود را از تو بازمیشنود، چنانکه کوه صدا را بازمیگرداند.
هوش مصنوعی: در گرمای سوزان روز قیامت کسی که در سایهٔ پرچم علی مرتضی باشد نمیسوزد.
هوش مصنوعی: ای شگفتکردار، آگاه باش که سخن من در باغ ستایش تو درخت خرمای جاودانه است.
هوش مصنوعی: این شعر به هر جا برسد، اگر هم آشکار نباشد که این لطافت اندیشه از کیست،
هوش مصنوعی: چون نام تو را در آن ببینند، یقین میکنند که این قصیدهٔ درخشان از من است.
هوش مصنوعی: چون تو صد درجه از مقام دعا برتری، گمان مکن که پس از ستایشت جای دعا باشد.
هوش مصنوعی: تا آن زمان که «لا» گره و گردنبند کلمهٔ توحید است، یعنی تا همیشه، پاسخ بخت به تو «آری» باد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.