گنجور

 
عماد خراسانی

بنگر که میان تودهٔ ابر

آن گوشهٔ آسمان چه زیبا است

یک گوشه اگرچه ز آسمان است

از دیدهٔ شعر آسمان‌ها است

یک بیضی مات نامرتب

پیداست به رنگ‌های درهم

همچون رخ یار در شب هجر

گه روشن و گاه تار و مبهم

ماه است در آن و یک ستاره

با حالت و جلوه‌ای غم‌انگیز

همچون ره عشق و رنج هستی

شیرین و غم‌آور و هوس‌خیز

افسوس که عمر جلوه‌هاشان

کوتاه‌تر از شب وصال است

در نقطه‌ای از سپهر تاریک

تنها دو سه لحظه‌شان مجال است

گویند به جبر لحظه‌ای بعد

تا شام دگر، خدا نگهدار

گردند نهان به پردهٔ راز

پوشند به ابر تیره رخسار

پس در پس ابرهای تاریک

ره می‌سپرد نرم و هموار

در راه شگفت و دور و مبهم

با اخترکان شوخ و سیّار

شاید که دوباره نیمه‌ٔ شب

سیمرغ به در نگشته از قاف

سر نازده مهر عالم‌آرا

یک گوشهٔ آسمان شود صاف

لیکن دگر اینچنین و این شکل

تا هست جهان پیر، شاید

این پردهٔ آب و رنگ و خوش‌طرح

وین منظره در نظر نیاید

اما سخنی که هست این است

هرچند به گوش‌ها گران است

هرچند فسانه‌ای است بس تلخ

هرچند که حسرتی در آن است

کاین‌ها چو روند، بار دیگر

آیند و دوباره رخ نمایند

یا جلوه‌گری و رخشش و نور

وز عشوه‌گری دلی ربایند

ما را نبود ولی مسلم

ای دوست که بار دیگر آییم

در خاک دوباره خود بیابیم

وز گور سری بدر نماییم

افسوس که ماه عمر ما کرد

آن دم که افول ناگهانی

در پردهٔ راز مرگ ما را

ابر سیهی است جاودانی

بسیار دمند بامدادان

کز ما به جهان اثر نباشد

اینان بدمند باز و ما را

جز یک شب بی‌سحر نباشد

بسیار به باغ گل زند تخت

کز ما نه لطفی نه نوشخندی است

این رشته سر دراز دارد

کوتاه کنم، زمانه پندی است

تلخ است و سیاه زندگانی

افسانهٔ پیری و جوانی

خود را بفریب تا توانی

کاین است اساس شادمانی

پیری است چه درد بی‌دوائی

وان گور سیه چه بدسرائی

بگذاشتن آرزو و رفتن

آن هم به کجا به ناکجائی

برخیز و در این دو روز مهلت

خود را بفریب و شادمان باش

با باده غبار غم فرو شوی

می‌نوش و کنار گلرخان باش

گفتند در این زمینه بسیار

تکرار مکررات خوش نیست

هرچند سخن دراز گردید

یک حرف دگر هنوز باقی است

تا ظن نبری که چون چنین است

باید زد و کشت و خانمان سوخت

با قیمت خون خلق مِی خورد

با روغنشان چراغ افروخت

نی نی که در این دو روز فانی

حیف است دلی ز ما در آزار

دستی ز خطای ما بر افلاک

چشمی ز شکنجه‌مان گهربار

بشنو که کم است مهلت ما

ای گل که تو را سری گران است

مغرور مشو به نوبهاران

تا چشم به هم زنی خزان است

بد نیست در این دو روز کوتاه

وین تیره شب سیاه و دلگیر

این خانه پر شکست ویران

وین ظلمت جهل و فقر و تزویر

ما نیز چو این مه و ستاره

در این دو سه لحظه مهلت خویش

هرچند که هیچ و پوچ باشد

گیریم حجاب ظلمت از پیش

ما نیز چو این مه و ستاره

پرتو فکنیم بر ستم‌ها

شاید که به همدلی نماییم

کم‌رنگ عذاب رنج و غم‌ها

 
 
بیت‌یاب