ای باد خوش نفس گذری کن ز راه لطف
بر خاک در گهی ز فلک جسته برتری
یعنی جناب حضرت شاهی که زیبدش
بر سروران عرصه آفاق سروری
سلطان نظام دولت و دین آنکه چون خلیل
آورد زیر پا سر بتهای آذری
موسی صفت بمعجز آیات بینات
بر هم شکست قاعده سحر سامری
آن سایه خدای که بگرفت دولتش
عالم بزخم تیغ چو خورشید خاوری
هنگام کارزار گرش برگ نی بدست
باشد کند بقوت بازوش خنجری
تدبیر مملکت چو خضر کرد از آن شدست
یأجوج فتنه بسته سد سکندری
ای باد خوش نفس چو کند بخت فرخت
سوی جناب حضرت میمونش رهبری
اول ببوس خاک همایون جناب او
تقدیم کرده واجب آداب چاکری
وانگاه عرضه دار که ابن یمین کنون
از محنتی که میکشد از چرخ چنبری
شعر از هوای مدح تواش گفته میشود
ورنه کجاستش سر سودای شاعری
حالش فقیر گشته و وقتش قلندرست
بار عیال میکشد و وام بر سری
از تاب آفتاب غم از پا در آمدست
وقتست اگر بسایه لطفش در آوری
خواهی که حال تیره او با صفا شود
محمود را شنو که چه گفتهست عنصری
یکروز روزه دار و بمن بخش قوت خویش
تا تو بهشت یابی و چاکر توانگری
مقصود گفتم ار چه که دانم نهفته نیست
بر رای شاه قاعده بند پروری



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر باد را پیک خود میکند تا به درگاه سلطانی به نام «نظام دولت و دین» برود. نخست او را با تشبیه به ابراهیم، موسی، خضر و اسکندر در دینداری، دلیری و کشورداری میستاید. سپس از زبان باد تنگدستی، بارِ خرجِ خانواده و وام خود را بازمیگوید و با آوردنِ سخن عنصری به سلطان محمود، که خوراکِ یک روزِ روزه را برای شاعر بخواهد، با ظرافت از شاه بخشش میطلبد.
هوش مصنوعی: ای باد خوشبو، از سر مهربانی گذری کن بر خاکِ درگاهی که از آسمان هم برتر است.
هوش مصنوعی: مقصودم درگاه پادشاهی است که سزاوار است بر همهٔ بزرگانِ جهان سروری کند.
هوش مصنوعی: او سلطان نظام دولت و دین است که مانند ابراهیم خلیل، سرِ بتهایی را که آزر میساخت زیر پا انداخت؛ یعنی باطل و گمراهی را از میان برد.
هوش مصنوعی: مانند موسی با معجزه و نشانههای روشن، بنیادِ جادوی سامری را درهم شکست.
هوش مصنوعی: او سایهٔ خداست که دولتش با ضربِ شمشیر، مانند خورشید که از خاور برمیآید و همه جا را میگیرد، جهان را فرا گرفت.
هوش مصنوعی: در هنگام جنگ، اگر برگِ نی در دستش باشد، با نیروی بازویش آن را به خنجری برّنده بدل میکند.
هوش مصنوعی: او مانند خضر کشور را با تدبیر اداره کرد و از این رو فتنهها، چون قوم یأجوج، پشتِ سدی مانند سدّ اسکندر گرفتار و بسته شدهاند.
هوش مصنوعی: ای باد خوشبو، هنگامی که بختِ نیکت تو را به سوی درگاه فرخندهٔ او راهنمایی کرد،
هوش مصنوعی: نخست خاکِ درگاه همایون او را ببوس و آدابِ لازمِ بندگی را به جا آور.
هوش مصنوعی: سپس به او عرض کن که ابن یمین اکنون، با رنجی که از آسمانِ کجرفتار میکشد،
هوش مصنوعی: تنها به هوای ستایشِ تو شعر میگوید؛ وگرنه دیگر دل و شوقی برای شاعری ندارد.
هوش مصنوعی: حالش به تنگدستی افتاده و روزگارش چون قلندران بیچیز است؛ بارِ خرجِ خانواده را میکشد و افزون بر آن وام هم بر گردن دارد.
هوش مصنوعی: از گرمای خورشیدِ غم از پا افتاده است؛ اکنون وقت آن است که او را به سایهٔ لطف خود درآوری.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی حالِ تیرهٔ او روشن و خوش شود، سخنی را بشنو که عنصری به سلطان محمود گفته است؛ در «محمود» به نام خود شاعر نیز اشاره است.
هوش مصنوعی: سخن عنصری این است: یک روز روزه بگیر و خوراکِ آن روزت را به من ببخش، تا تو بهشت را به دست آوری و بندهات توانگر شود.
هوش مصنوعی: خواستهٔ خود را گفتم، هرچند میدانم که رسمِ بندهپروری بر اندیشهٔ شاه پوشیده نیست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
زلفین برشکسته و قد صنوبری
زیر دو زلف جعدش دو خط عنبری
دو لب عقیق و زیر عقیقش دو رسته در
نرگس دو چشم و زیر دو نرگس گل طری
چشم و دو زلف و دو رخ، جمله مشعبدند
[...]
ای اَبر بهمنی که به چشم من اندری
تن زن زمانکی و بیاسای و کم گری
این روز و شب گریستن زاروار چیست
نه چون منی غریب و غم عشق برسری
بر حال من گری که بباید گریستن
[...]
برگ گل سپید به مانند عبقری
برگ گل دو رنگ به کردار جعفری
برگ گل مُوَرَّدِ بشکفتهٔ طری
چون روی دلربای من، آن ماه سعتری
پوشیده مشگ ز ابر سیه چرخ چنبری
کافور بر گرفت ز که باد عنبری
از گل زمین شده چو تذروان هندوی
وز ابر آسمان چو پلنگان بربری
از سنگ خاره گشت گلاب و عرق روان
[...]
ای فال گیر کودک فالم ز روی تو
با روشنایی مه و با سعد مشتری
هستت زنخ، بلور گُویّ و در آن بلور
پیدا خیال حسن لطیفی و دلبری
دارند صورت پری اندر بلور و تو
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.