امیری کو سزای گاه باشد
محمد بیک ارغونشاه باشد
جهانداری که از اورنگ شاهی
چو بر گردون گردان ماه باشد
قبا گر ز اطلس گردونش دوزند
بقد همتش کوتاه باشد
عروس مملکت در عقد غیری
اگر روزی بصد اکراه باشد
ز دامادی او چون یادش آید
حدیثش جمله واشوقاه باشد
نه چون فیض کفش بخشد عطا ابر
که این پیوسته آن گه گاه باشد
بجنب حلم او کوه گران سنگ
سبکسرتر بسی از کاه باشد
چو می الطاف عذبش از لطافت
نشاط افزای و انده کاه باشد
عدو در بوته قهرش گدازان
بکردار زر اندرگاه باشد
بروز رزم اگر شیر آیدش پیش
بسی عاجز تر از روباه باشد
از آن بگرفت زنگ آئینه ماه
که آن گویا نه دولتخواه باشد
بشرق و غرب صیت مکرماتش
زبان کردار در افواه باشد
خرد هر چند میگوید محال است
که شاهی مثل او برگاه باشد
ولی آئینه شبهش می نماید
خدایست آنکه بی اشباه باشد
جوان بختا توئی آنکس که رأیت
ز راز چرخ پیر آگاه باشد
سپهر ملک را ماهی که او را
ز منزلها یکی خرگاه باشد
نه ماهی بلکه خورشید سپهری
اگر خورشید ظل الله باشد
ترا میزیبد این دیهیم و اورنگ
که کم شاهی چو تو با جاه باشد
نه هر شاهی سزای تاج و تختست
بشطرنج اندرون هم شاه باشد
محمد سیر تا ابن یمین را
بعالی درگهت گر راه باشد
ندارد آرزوی دل بجز آنک
بجان حسان این درگاه باشد
همیشه تا کنند افلاک دوری
که هر سی روز او یک ماه باشد
ز دورانت مسلم باد شاهی
که اوج ماه تا از چاه باشد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده در ستایش محمد بیک ارغونشاه است و او را تنها شایستهٔ تخت شاهی میشمارد، چنانکه حتی عروس پادشاهی در کنار دیگری حسرت او را دارد. شاعر بخشش، بردباری، دلیری و شهرت او را با اغراق میستاید و میگوید جز تصویرش در آینه همانندی ندارد. در پایان ابن یمین آرزو میکند حسانِ درگاه این ممدوحِ محمدسیرت باشد و برای پایداری همیشگی پادشاهی او دعا میکند.
هوش مصنوعی: امیری که شایستهٔ تخت پادشاهی است، محمد بیک ارغونشاه است.
هوش مصنوعی: او فرمانروایی است که بر تخت شاهی چنان میدرخشد که ماه بر آسمانِ گردان.
هوش مصنوعی: اگر از اطلسِ آسمان برای او قبایی بدوزند، آن قبا برای قامت بلند همت او کوتاه خواهد بود.
هوش مصنوعی: اگر عروسِ پادشاهی روزی با اکراه فراوان به همسری دیگری درآید،
هوش مصنوعی: هر بار که روزگار دامادیِ او را به یاد آورد، سراسر سخنش «آه که چه مشتاقم» خواهد بود؛ یعنی پادشاهی تنها شایستهٔ اوست و به او دلبسته است.
هوش مصنوعی: ابر مانند دست بخشندهٔ او عطا نمیدهد، زیرا بخشش او همیشگی است و بارش ابر گاهگاهی.
هوش مصنوعی: در برابر بردباری و وقار او، کوهِ سنگین بسیار سبکتر از کاه است.
هوش مصنوعی: مهربانیهای گوارای او از شدت لطافت مانند شراب، شادی را میافزاید و غم را میکاهد.
هوش مصنوعی: دشمن در بوتهٔ خشم او مانند طلا در آتشِ بوته ذوب میشود.
هوش مصنوعی: در روز جنگ اگر شیر در برابرش بیاید، از روباه هم ناتوانتر خواهد بود.
هوش مصنوعی: آینهٔ ماه از آن رو زنگار گرفت و لکهدار شد که گویی خیرخواه او نبوده است.
هوش مصنوعی: آوازهٔ بزرگواریها و بخششهایش در شرق و غرب عالم بر سر زبانها و در دهان مردم است.
هوش مصنوعی: خرد هرچند میگوید محال است که پادشاهی همانند او بر تخت باشد،
هوش مصنوعی: اما آینه همانندی برای او نشان میدهد، یعنی تنها تصویر خودش در آینه به او میماند؛ زیرا تنها خداست که هیچ همانندی ندارد.
هوش مصنوعی: ای پادشاه جوانبخت، تو کسی هستی که اندیشه و تدبیرت از رازهای آسمانِ کهن آگاه است.
هوش مصنوعی: تو ماهِ آسمانِ پادشاهی هستی که یکی از منزلهای ماه برایش حکم خیمه و سراپرده را دارد.
هوش مصنوعی: نه، ماه نیستی بلکه خورشید آسمانی، اگر خورشید را سایهٔ خدا بدانیم؛ چنانکه پادشاه سایهٔ خداست.
هوش مصنوعی: این تاج و تخت شایستهٔ توست، زیرا کمتر پادشاهی به شکوه و جاه تو یافت میشود.
هوش مصنوعی: هر کسی که نام شاه دارد سزاوار تاج و تخت نیست؛ در بازی شطرنج هم مهرهای به نام شاه هست.
هوش مصنوعی: ای کسی که سیرت محمد پیامبر را داری، تا وقتی ابن یمین به درگاه بلند تو راه داشته باشد،
هوش مصنوعی: آرزویی جز این ندارد که با جان و دل، حسانِ این درگاه باشد؛ یعنی مانند حسان بن ثابت که ستایشگر پیامبر بود، مدیحهسرای تو باشد.
هوش مصنوعی: تا همیشه که آسمانها گردش میکنند، چنانکه هر سی روزِ آن یک ماه میشود،
هوش مصنوعی: پادشاهی از گردش روزگار برای تو پایدار باد، تا زمانی که میان اوج ماه و ژرفای چاه فاصله باشد؛ یعنی برای همیشه.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
همی دانست کاین آن گاه باشد
که ارکانش فرود ماه باشد
کسی را کآن چنان دلخواه باشد
همه جایی تماشاگاه باشد
اگر فرزند من آگاه باشد
مرا فردا شفاعت خواه باشد
مرا اسبیست الحق این چنین اسب
زیان مال و نقص جاه باشد
همه تن استخوان چون اسب عاجست
که در شطرنج جفت شاه باشد
چو دیواریست بر روی بلندی
[...]
بداند، هر که او آگاه باشد
که دلها را به دلها راه باشد
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.