دوستان افسرد دل چندی به آهش خون کنید
کم تلاشی نیست گر این سکته را موزون کنید
زندگی را صفحهٔ انشای قدرت کرده اند
تا نفس پر میزند تفسیرکاف و نونکنید
هر چه دارد عالم اخلاق بیایثار نیست
دست بسیار است اگر از آستین بیرونکنید
منعمان تا چند باید زر به زیر خاک برد
حیف همتها که صرف خدمت قارون کنید
قید گردون ننگ داناییست گر فهمد کسی
خویش را زین خم برون آرید و افلاطون کنید
عالم از رشک قناعت مشربان خون میخورد
از معاش قطرگی جا تنگ بر جیحون کنید
طبع سرکش را به همواری رساندن کار کیست
سر نمیگردد جبینگرکوه را هامونکنید
میکشان گر باده پیماییست منظور دوام
دور برمیگردد آخرکاسهها واژون کنید
زندگی سهل است پاس شرم باید داشتن
جز عرق زین چشمه هر آبی که جوشد خون کنید
کاش سودایی به داغ هرزه فکریها رسد
بیدماغ فطرتم بنگی در این معجونکنید
سوخت داغ بیکسی درآفتاب محشرم
سایهای بر فرقم از موی سر مجنونکنید
هستی من نیست قانع با حساب نیستی
جز عدم یک صفر دیگر بر سرم افزون کنید
میهمان چرخ مفلس بودن ازانصاف نیست
بیفضولی نیستم زین خانهام بیرون کنید
در شهیدان وفا تا آبرو پیداکنم
خون ندارم اندکی رخت مراگلگونکنید
دوش درمحفل به رنگ رفته شمعی میگریست
قدردانان یاد بیدل هم به این قانون کنید



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل خطابهایی پیاپی به دوستان، توانگران، بادهنوشان و قدرشناسان است و آنان را به گرمی دل، ایثار، رهایی از بند فلک، قناعت و پاس شرم فرامیخواند. در نیمهٔ دوم، شاعر از خود و فقر هستیاش سخن میگوید و پناه جنون، افزودن صفری بر نیستیاش و بیرون رفتن از خانهٔ آسمان را میخواهد. در بیت پایانی، شمعی را که در مجلس میگریست نمونه میآورد و از قدرشناسان میخواهد بیدل را نیز چنین با سوز و اشک یاد کنند.
هوش مصنوعی: ای دوستان، دلِ افسرده و منجمد را مدتی با آه گرم به خون بدل کنید و به جوش آورید؛ اگر این سکون و وقفه را (مانند سکته در شعر) به وزن و روانی برسانید، کار کمی نکردهاید.
هوش مصنوعی: زندگی را صفحهای برای نوشتن و نمایش قدرت الهی ساختهاند؛ پس تا نفس میآید و میرود، رمز «کن» (فرمان آفرینش، کاف و نون) را شرح دهید و بفهمید.
هوش مصنوعی: هرچه در جهان اخلاق هست بر پایهٔ ایثار و بخشش است؛ اگر دست را از آستین بیرون آورید و ببخشید، دست بخشنده بسیار خواهید یافت و کار بسیار میتوانید کرد.
هوش مصنوعی: ای توانگران، تا کی باید زر را زیر خاک پنهان کنید؛ دریغ از همتهایی که در خدمت گنجاندوزی مانند قارون صرف میکنید.
هوش مصنوعی: اگر کسی بفهمد، گرفتار ماندن در بند فلک مایهٔ ننگ داناست؛ خود را از این خمِ آسمان بیرون آورید و مانند افلاطون که در خم نشست، حکیم و آزاد شوید.
هوش مصنوعی: جهان از حسرت قانعان خون میخورد؛ شما نیز با زندگی قانعانه مانند قطره، جا را بر رود جیحون تنگ کنید، یعنی با کمخواهی از پرخواهان برتر شوید.
هوش مصنوعی: رام و هموار کردن طبع سرکش کار هر کسی نیست؛ اگر پیشانیِ سخت چون کوه را هم صاف و دشت کنید، باز سرِ سرکش رام نمیشود و نمیگردد.
هوش مصنوعی: ای بادهنوشان، اگر هدفتان بادهپیمایی پیوسته است، بدانید که دور روزگار سرانجام برمیگردد؛ پس پیش از آن کاسهها را خود واژگون کنید و از می دست بکشید.
هوش مصنوعی: زندگی کردن آسان است، اما حفظ شرم و آبرو لازم است؛ از این چشمهٔ وجود جز عرق شرم هر آبی بجوشد آن را خون شمارید و نپذیرید.
هوش مصنوعی: کاش شوریدگی و جنون به داغ اندیشههای بیهودهام برسد و آن را بسوزاند؛ سرشتم بیحال و بیدماغ است، اندکی بنگ در این معجون بریزید تا به وجد آیم.
هوش مصنوعی: داغ بیکسی در آفتاب سوزان روز قیامت مرا سوزاند؛ از موی سر مجنون سایهای بر سرم بیفکنید، یعنی پناه عشق و جنون را برایم فراهم کنید.
هوش مصنوعی: هستی من حتی به اندازهٔ نیستی هم قانع نیست و کمتر از آن است؛ افزون بر عدم، یک صفر دیگر هم بر سرم بگذارید تا هیچتر شوم.
هوش مصنوعی: مهمان آسمان تهیدست ماندن از انصاف دور است؛ من بیآنکه فضولی کنم، میگویم مرا از این خانه بیرون کنید.
هوش مصنوعی: برای اینکه در میان شهیدان راه وفا آبرویی پیدا کنم و خونی در تن ندارم، اندکی جامهام را سرخرنگ کنید.
هوش مصنوعی: دیشب در مجلس شمعی با رنگ پریده گریه میکرد؛ ای قدرشناسان، بیدل را نیز به همین شیوه، با اشک و سوز، یاد کنید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
نکته سنجان! صفحه را از وصف می گلگون کنید
مصرعی در پای هر سرو چمن موزون کنید
شورش ایشان ز مستی نیست، از دیوانگیست
بلبلان را از چمن با چوب گل بیرون کنید
در مزاج هرکسی باشد شرابی سازگار
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.