اشک ز بیداد عشق پردهگشا میشود
فهم معماکنید آبله وا میشود
ذوق طلب عالمیست وقف حضور دوام
پر به اجابت مکوش ختم دعا میشود
گاه وداع بقاست زور نفس در امل
چون بهگسستن رسید رشته رسا میشود
جوهر اهل صفا سهل نباید شمرد
آینه گر قطرهایست بحر نما میشود
حرص به صد عزوجاه در همه صورت گداست
گر به قناعت رسی فقر غنا میشود
آنطرف احتیاج انجمن کبریاست
چون ز طلب درگذشت بنده خدا میشود
چند خورد آرزو عشوه برخاستن
غیرت امداد غیر نیز عصا میشود
عذر ضعیفی دمی کاینه گیرد به دست
آبله در پای سعی ناز حنا میشود
از کف بیمایگان کارگشایی مخواه
دست چو کوتاه شد ناخن پا میشود
غیر وداع طرب گرمی این بزم چیست
تا سحر از روی شمع رنگ جدا میشود
خاک به سر میکند زندگی از طبع دون
پستی این خانهها تنگ هوا میشود
بگذر از ابرام طبع کز هوس هرزهدو
حرص خجل نیست لیک کار حیا میشود
بیدل ازین دشت و در گرد هوس رفتهگیر
قافله هر سو رود بانگ درا میشود



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل دربارهٔ ستایش طلب و قناعت و نکوهش حرص و نیاز است. بیدل لذت جستوجو را برتر از رسیدن به خواسته میداند و قناعت را راه توانگری و گذشتن از طلب را راه رسیدن به بینیازی معرفی میکند. با تصویرهایی چون آینه، شمع، رشته و کاروان، ناپایداری دنیا و بیهودگی هوس را نشان میدهد و در پایان میگوید از این هستی جز گرد و بانگی نمیماند.
هوش مصنوعی: اشک از ستم عشق راز درون را آشکار میکند. این معما را دریابید: همانگونه که تاول میترکد و آبش بیرون میریزد، اشک نیز از دل دردمند گشوده میشود و پرده از راز برمیدارد.
هوش مصنوعی: لذت جستوجو خود جهانی است که همیشه با حضور همراه است. چندان در پی برآورده شدن خواسته مباش، زیرا با اجابت، دعا و طلب به پایان میرسد و آن ذوق از دست میرود.
هوش مصنوعی: نیروی نفس در آرزوهای دراز، در واقع هنگام وداع با زندگی است. رشته نیز وقتی تا آخرین حد کشیده شود و به گسستن نزدیک گردد، بلندتر به نظر میآید؛ آرزوی دراز نشانهٔ نزدیکی مرگ است.
هوش مصنوعی: گوهر وجود اهل صفا را نباید کوچک شمرد. آینه اگرچه به اندازهٔ قطرهای باشد، دریایی را در خود نشان میدهد.
هوش مصنوعی: آدم حریص با صدها عزت و مقام، در هر حال گدا است. اما اگر به قناعت برسی، فقر برایت توانگری میشود.
هوش مصنوعی: آن سوی نیازمندی، جایگاه بزرگی و کبریاست. وقتی بنده از خواستن بگذرد، به مقام الهی و بینیازی میرسد.
هوش مصنوعی: آرزو تا کی فریب برخاستن را بخورد؟ برای کسی که غیرت دارد، یاری گرفتن از دیگران نیز تنها عصایی است که از ناتوانی او خبر میدهد، پس بهتر است به یاری دیگران تکیه نکند.
هوش مصنوعی: ناتوانی اگر لحظهای آینه به دست گیرد و خود را ببیند، عذرش پذیرفته است. آبلهای که در پای کوشش نشسته، مانند حنا زیور و مایهٔ ناز میشود.
هوش مصنوعی: از مردم بیمایه انتظار گرهگشایی نداشته باش. وقتی دست کوتاه شود، به ناخن پا شبیه میشود که کاری از آن برنمیآید.
هوش مصنوعی: گرمی این بزم جهان چیزی جز وداع با شادی نیست. شمع تا سحر میسوزد و رنگ از چهرهاش میرود؛ هر گرمیای نشانهٔ رفتن و فنا است.
هوش مصنوعی: زندگی از طبع پست و فرومایه خاک بر سر میریزد و سوگوار است. پستی این خانهها هوا را تنگ و نفس را دشوار میکند.
هوش مصنوعی: از اصرار و پافشاری طبع بگذر که از هوس بیهوده به هر سو میدود. حرص خودش شرم نمیکند، ولی کار را به شرمساری میکشاند.
هوش مصنوعی: بیدل، گمان کن که گرد هوس از این دشت و در برخاسته و رفته است. کاروان به هر سو برود، تنها بانگ زنگ آن بر جا میماند؛ از این هستی گذرا جز آوازهای نمیماند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.