و چون شغل بزرگ علی به پایان آمد و سپاهسالار غازی از پذیرهٔ بنهٔ وی بازگشت و غلامان و بنه هر چه داشت، غارت شدهبود و بیم بود که از بنهٔ اولیا و حشم و قومی که با وی میآمدند نیز غارت بسیار شدی؛ امّا سپاهسالار غازی نیک احتیاط کردهبود تا کسی را رشتهتایی زیان نشد. و قوم محمودی ازین فروگرفتن علی، نیک بشکوهیدند و دامن فرا هم گرفتند. سلطان، عبدوس را نزدیک خوارزمشاه آلتونتاش فرستاد و پیغام داد که «علی تا این غایت نه آن کرد که اندازه و پایگاه او بود. چرا به خوارزمشاه ننگریست و اقتدا بدو نکرد؟ و او را به آوردن برادرم چه کار بود؟ صبر بایست کرد تا ما هم آمدیمی و وی یکی بودی از اولیا و حشم؛ آنچه ایشان کردندی، وی نیز بکردی. و اگر برادرم را آورد، بیوفایی چرا کرد؟ و خدای را -عزَّ وَ جلّ- چرا بفروخت به سوگندان گران که بخورد؟ و وی در دل خیانت داشت و آن همه ما را مقرّر گشت تا او را نشاندهآمد که صلاح، نشاندن او بود. به جان او آسیبی نخواهد بود و جایی بنشاندهاندش و نیکو میدارند تا آنگاه که رأی ما در باب او خوب شود.
این حال با خوارزمشاه از آن گفتهآمد تا وی را صورت دیگرگونه نبندد.
و خوارزمشاه آلتونتاش جواب داد که «صلاح بندگان در آنست که خداوندان فرمایند و آنچه رای عالی بیند که بتواند دید؟ و بنده، علی را بدان نصیحت کردهبود از خوارزم، چه به نامه و چه به پیغام که آن مبالغتها نمیباید کرد. اما در میانهٔ کاری بزرگ شدهبود. نیکو بنشنود و قضا چنین بود. و مرد هم نام دارد و هم شهامت دارد و چنو زود به دست نیاید و حاسدان و دشمنان دارد و خویشاوند است؛ خداوند به گفتار بدگویان او را به باد ندهد که چنو دیگر ندارد.» و امیر جواب فرستاد که «چنین کنم و علی مرا به کار است شغلهای بزرگ را و این مالشی و دندانی بود که بدو نمودهآمد.»
از مسعدی شنودم، وکیل در، که خوارزمشاه سخت نومید گشت و به دست و پای بمرد، اما تجلّدی تمام نمود تا به جای نیارند که وی از جای بشدهاست. و پیغام داد سخت پوشیده سوی بونصر مشکان و بوالحسن عقیلی که «این احوال چنین خواهد رفت، علی چه کردهبود که بایست با وی چنین رود؟ و من به روی کار بدیدم این قوم نوخاسته نخواهند گذاشت که از پدریان یک تن بماند. تدبیر آن سازند و لطایف الحیل به کار آرند تا من زودتر بازگردم که آثار خیر و روشنائی نمیبینم.» و بوالحسن چنانکه جوابهای زفت او بودی، گفت «ای مسعدی، مرا به خویشتن بگذار که سلطان مرا هم از پدریان میداند. اما چون مقرّر است سلطان را که غرض من اندر آنچه گویم، جز صلاح نیست، این کار را میان ببستم و هم امروز گردِ آن برآیم تا مراد حاصل شود و خوارزمشاه به مراد دل دوستان بازگردد. و هر چند که این قوم نوخاسته، کار ایشان دارند، آخر این امیر در این ابواب سخن با پدریان میگوید که ایشان را به روزگار دیده و آزمودهاست.» و بونصر مشکان گفت «سپاس دارم و منّت پذیرم و سلطان مرا نیکو بنواختهاست و امیدهای نیکو کرده. و از ثقات شنودم که راه ندادهاست کسی را که به باب من سخن گوید و این همه رفتهاست و گفته. امّا هنوز با من هیچ سخن نگفتهاست در هیچ باب. اگر گوید و از مصلحتی پرسد، نخست حدیث خوارزمشاه آغاز کنم تا بر مراد بازگردد. و امّا به هیچ حال روی ندارد که با وی از حدیثِ رفتن، فرونهند و بردارند. و اگر با وی درین باب سخنی گویند، صواب آن است که گویند وی پیر شدهاست و از وی کاری نمیآید. مراد وی آن است که از لشکری توبه کند و به تربت امیر ماضی بنشیند و فرزندی از آنِ خداوند به خوارزمشاهی رود تا فرزندان من بنده و هر که دارد، پیش آن خداوندزاده بایستند که آن کاری است راست بنهاده. چون برین جمله گویند، در وی نپیچند و وی را به زودی بازگردانند؛ چه دانند که آن ثغر، جز به حشمت وی مضبوط نباشد.» خوارزمشاه آلتونتاش بدین دو جواب، خاصّه به سخن خواجه بونصر مشکان، قویدل و ساکن گشت و بیارامید و دم درکشید.



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: پس از پایان کار علی و بازگشت سپاه سالار غازی، به نظر میرسید که اموال و داراییهای علی به طرز وحشتناکی غارت شده است. عدهای از قوم محمودی به خوارزمشاه آلتونتاش پیغام فرستادند که علی در جایگاه واقعی خود عمل نکرده و کافی است صبر کنند تا به موقع خود دست به اقدامات لازم بزنند. آنها بر این باور بودند که علی خیانت کرده و نباید به او اعتماد میشد.
خوارزمشاه با احتیاط جواب داد که باید به خواست و نظر برتر خود توجه کند و علی را به خوبی نگهداری کند تا او به تدبیرهای لازم برسد. او همچنین به دیگران هشدار داد تا به او و محفل او آسیب نزنند تا او بتواند به کارهای خود ادامه دهد.
مسعدی، وکیل خوارزمشاه، عنوان کرد که خوارزمشاه به شدت ناامید است و باید اقداماتی انجام دهد تا از خطری که ممکن است متوجه او شود، جلوگیری کند. در ادامه، بونصر مشکان و دیگران در تلاش بودند تا با خوارزمشاه به توافق برسند و او را به سمت مراد و مصالحه هدایت کنند. در نهایت، خوارزمشاه با این دو راهکار به آرامش رسید و امیدوار شد که اوضاع به حالت بهتری برگردد.
هوش مصنوعی: پس از اینکه کار بزرگ علی به پایان رسید و فرمانده سپاه به نام غازی، از زندگی خود بازگشت، متوجه شد که تمام داراییها و نیروهایش به غارت رفته است و خطر این وجود داشت که افراد و نزدیکان او هم مورد سرقت قرار گرفته باشند. اما فرمانده غازی با احتیاط عمل کرده بود و کسی آسیب ندید. قوم محمودی از این تغییری که در وضعیت علی ایجاد شده بود، ناراحت شدند و به جمعآوری نیرو پرداختند. آنها سلطان عبدوس را به نزد خوارزمشاه آلتونتاش فرستادند و پیغام دادند که علی تا کنون به اندازه و مقام واقعی خود عمل نکرده است و چرا به خوارزمشاه توجهی نداشت و از او پیروی نکرد؟ آنها همچنین پرسیدند که او چه نیازی به آوردن برادرش داشت و چرا به او وفا نکرد. پیغامدهندگان عقیده داشتند که علی به خدا خیانت کرده و او را به دست دشمنان سپرده است، و این در حالی است که او در دل خود به خیانت فکر کرده است. سرانجام، تصمیم گرفته شد که او را به جایی امن منتقل کنند تا زمانی که نظر آنها درباره او درست شود و آسیبی به او نرسد.
هوش مصنوعی: با این حال، او با خوارزمشاه در مورد این موضوع صحبت کرد تا اینکه او تصمیم نگیرد به گونهای دیگر عمل کند.
هوش مصنوعی: خوارزمشاه آلتونتاش پاسخ داد که خیر بندگان در این است که فرمانبردار خداوندان باشند و آنچه را که نظری منطقی به آن میافتد، انجام دهند. او به علی نصیحت کرده بود که از خوارزم در مورد مسائل بزرگ و مبالغگوییها خودداری کند. اما در این میان، موضوعات مهمی پیش آمد که باید به دقت به آن توجه کرد. آن مرد نام و شهامت دارد و نمیتوان به سادگی به او نزدیک شد، همچنین دشمنان و حاسدان زیادی دارد. خداوند نباید به شایعات بدگویان گوش دهد زیرا فرد دیگری مانند او وجود ندارد. امیر نیز پاسخی فرستاد که با این قضایا، علی به کارهای بزرگ مشغول است و این مشکلات از قبل ایجاد شده است.
هوش مصنوعی: مسعدی گزارش داد که خوارزمشاه به شدت ناامید شده و هرچند به زانو درآمده، اما تلاش کرده تا نشان ندهد که از قدرت ساقط شده است. او پیامی به بو نصر مشکان و بو الحسن عقیلی فرستاد و از آنان خواست تا تدبیر کنند و هر چه زودتر او را به مقامش برگردانند، چراکه او آثاری از خیر و روشنی نمیبیند. بو الحسن به مسعدی گفت که او باید در این مورد خود را کنار بکشد زیرا سلطانی که او را میشناسد، میداند که هدفش فقط صلاح است. همچنین او اعلام کرد که امروز باید در این زمینه تصمیمگیری کند تا خوارزمشاه به خواسته دوستانش برگردد. بونصر مشکان نیز اظهار داشت که امیدوار است و انتظار خوبی از سلطان دارد، اگرچه هنوز با او در هیچ موردی صحبت نکرده است. او به این نکته اشاره کرد که اگر خوارزمشاه به او بگوید که چه کار کند، ابتدا درباره خوارزمشاه صحبت خواهد کرد. او همچنین تاکید کرد که نباید به او بگویند که پیر شده و از کار افتاده، چراکه او هنوز میتواند کارهایی انجام دهد. در نهایت، خوارزمشاه از این پاسخها به خوبی استقبال کرد و احساس آرامش کرد.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.