به نام برازندهٔ نامها
کز آغازها داند انجامها
خداوند عرش و خداوند فرش
گرایندهٔ هر دو گیتی به عرش
فروزندهٔ عقل و جان و سخن
برازندهٔ این جهان کهن
ز دور اندربن پهنهٔ بیکران
چو بینی بر این تافته اختران
تو گویی که آنان به یکجا درند
همه زآسمان بر زمین بنگرند
همی دان که هر اختری بی گمان
زمین است و آن دیگران آسمان
ز هر اختری به آسمان بنگری
همین پهنهٔ بیکران بنگری
درین حقه هر اختری مهرهایست
ز بازی به هر مهرهای بهرهایست
درون یکی حقهٔ لاجورد
شتابان بسی مهرهٔ گِرد گرد
ز چاکی پنجهٔ مهرهباز
یکی در نشیب و یکی در فراز
در این پهنه آشوب ما و تو چیست
که ما و تویی اندرین پهنه نیست
بسیط زمین با همه آب و تاب
بود جزئی از پیکر آفتاب
همو هست از ذرهای پستتر
بر پیکر آفتابی دگر
همان آفتاب دگر بیگمان
بود جزئی از پیکر آسمان
بود آسمان پرتوی بیقرار
ز اندیشهٔ ذات پروردگار
به گیتی درون ما و تو چیستیم
اگر هستی اینست ما نیستیم
زمانه کز اومان سراسر گله است
وز اخترش در هر دلی ولوله است
فروزندهٔ مهر و ماه است و بس
کمین بندهٔ پادشاهست و بس
من و تو چو کرمیم و همچون گیاه
به بستانسرای یکی پادشاه
اگر این گیا مرد و آن کرم زیست
به بستانسرای ملک جرم نیست
بکوش ای گیا تا درختی شوی
به باغ امل نیکبختی شوی
که بر تو بسوزد دل باغبان
به چشم اندر آییش روز و شبان
نگر تا چه گفته است استاد طوس
بدانجاکه از مرگش آید فسوس
«یکی مرغ بر کوه بنشست و خاست»
«نهافزود برکوه و نز وی بکاست»
«من آن مرغم و این جهان کوه من»
«چو مردم جهان را چه اندوه من»
سخن کرده کوته وگرنه جهان
نه کوهست و مردم نه مرغی بر آن
به کوهی کهخورشیدازآندرهایست
بسیط زمین کمتر از ذرهایست
من و تو برین ذره باری کهایم
درین کبریا و منی بر چهایم
بزرگی چنانست و خردی چنین
بزرگست ذات جهانآفرین
برو سعی کن تا چو گل در بهار
بخندی به رخسارهٔ روزگار
مشو بیبها ژاژ و بیبرگ خس
که در بوستانها نیایی به کس
میاموز آیین ناپاک خار
که جز سوختن را نیایی به کار
بدینخردی ای کودک پویپوی
چه خیزی که ناگه درافتی بهروی
بیندیش و آهنگ بیشی مکن
جوانی بباید تو پیشی مکن
ز بیشی و پیشی دلت خون شود
دو چشمانت مانند جیحون شود
طلایه کند پیشرو را سراغ
خورد میوهٔ پیشرس را کلاغ



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: بهار پس از ستایش خدا، با نگاهی برگرفته از دانش نو دربارهٔ ستارگان، نشان میدهد که هر ستاره خود زمینی است و زمین در برابر خورشید و خورشید در برابر خورشیدهای بزرگتر و آسمان، ذرهای ناچیز است. او با یادکرد سخن فردوسی دربارهٔ پرنده و کوه، بر ناچیزی انسان تأکید میکند و خودبینی را بیپایه میشمارد. سپس به اندرز روی میآورد: انسان باید بکوشد مانند گل و درخت سودمند باشد نه خار بیارزش، و از زیادهخواهی و شتاب پیش از وقت بپرهیزد، چون میوهٔ زودرس را کلاغ میخورد.
هوش مصنوعی: سخن را با نام خدایی آغاز میکنم که شایستهٔ همهٔ نامهاست و از همان آغاز، پایان هر کار را میداند.
هوش مصنوعی: او پروردگار آسمان برین و زمین است و هر دو جهان را به سوی عرش و بالا میکشاند.
هوش مصنوعی: اوست که خرد و جان و سخن را روشن میکند و این جهان کهن را آراسته است.
هوش مصنوعی: هنگامی که از دور در این پهنهٔ بیپایان به ستارگان درخشان نگاه میکنی،
هوش مصنوعی: گمان میکنی همه در یک جا جمعاند و همه از آسمان به زمین مینگرند.
هوش مصنوعی: بدان که هر ستاره بیگمان خود زمینی است و ستارگان دیگر برای آن، آسمان به شمار میآیند.
هوش مصنوعی: اگر از هر ستارهای به آسمان بنگری، همین پهنهٔ بیکران را خواهی دید؛ یعنی هیچ جایی مرکز جهان نیست.
هوش مصنوعی: در این جعبهٔ آسمان، هر ستاره مانند مهرهای است و هر مهره در این بازی سهم و نقشی دارد.
هوش مصنوعی: درون یک جعبهٔ لاجوردی، مهرههای گرد بسیاری شتابان میگردند.
هوش مصنوعی: از چالاکی دست مهرهباز، یکی پایین میرود و دیگری بالا؛ یعنی گردش ستارگان به ارادهٔ گردانندهٔ جهان است.
هوش مصنوعی: در این پهنه، هیاهوی من و تو چه ارزشی دارد، در حالی که «من» و «تو»یی در این گستره به حساب نمیآید؟
هوش مصنوعی: سراسر زمین با همهٔ شکوهش، تنها پارهای کوچک از اندازهٔ خورشید است.
هوش مصنوعی: و همین خورشید در برابر خورشیدی دیگر، از ذرهای هم کوچکتر است.
هوش مصنوعی: آن خورشید دیگر نیز بیگمان تنها جزئی از پیکر آسمان است.
هوش مصنوعی: و خود آسمان، پرتوی ناآرام از اندیشهٔ ذات پروردگار است.
هوش مصنوعی: ما در این جهان چه هستیم؟ اگر هستی این است، ما در برابرش هیچیم.
هوش مصنوعی: روزگاری که همه از آن شکایت دارند و از ستارهاش در هر دلی آشوب و نگرانی است،
هوش مصنوعی: تنها روشنکنندهٔ خورشید و ماه است و فرمانبر کوچکی از پادشاه هستی؛ پس گله از آن بیجاست.
هوش مصنوعی: من و تو همچون کرم و گیاهی هستیم در باغ یک پادشاه.
هوش مصنوعی: اگر این گیاه بمیرد و آن کرم زنده بماند، در باغ پادشاه گناه و نقصانی پیش نمیآید؛ یعنی بود و نبود ما در کار جهان اثری ندارد.
هوش مصنوعی: ای گیاه، بکوش تا درختی شوی و در باغ آرزو کامیاب و نیکبخت گردی؛
هوش مصنوعی: تا باغبان دلش بر تو بسوزد و شب و روز در چشم او ارزشمند باشی.
هوش مصنوعی: ببین فردوسی، استاد توسی، در آنجا که از مرگ خود افسوس میخورد، چه گفته است:
هوش مصنوعی: «پرندهای بر کوهی نشست و برخاست؛ نه چیزی به کوه افزود و نه چیزی از آن کاست.»
هوش مصنوعی: «من همان پرندهام و این جهان کوه من است؛ چون بمیرم، جهان را از نبودن من چه غمی خواهد بود.»
هوش مصنوعی: فردوسی سخن را کوتاه گفته است، وگرنه جهان در حقیقت کوه نیست و انسان هم پرندهای بر آن نیست؛ نسبت بسیار کوچکتر است.
هوش مصنوعی: در کوه هستی که خورشید تنها ذرهای از آن است، سراسر زمین از ذره هم کمتر است.
هوش مصنوعی: پس من و تو بر این ذره چه کسی هستیم و این همه خودبینی و غرور برای چیست؟
هوش مصنوعی: بزرگیِ جهان چنان است و خردی ما چنین؛ و تنها ذات آفریدگار جهان به راستی بزرگ است.
هوش مصنوعی: برو و بکوش تا مانند گل در بهار، به روی روزگار لبخند بزنی و زیبایی و سودی به جهان ببخشی.
هوش مصنوعی: مانند خار و خاشاک بیارزش و بیبرگ مباش که در هیچ باغی به کار کسی نمیآید.
هوش مصنوعی: رفتار ناپسند خار را یاد مگیر که جز برای سوزاندن به کاری نمیآیی.
هوش مصنوعی: ای کودک نوپا، با این خردی چرا شتابان برمیخیزی و میدوی که ناگهان با صورت بر زمین میافتی؟
هوش مصنوعی: اندیشه کن و آهنگ زیادهخواهی مکن؛ باید به جوانی و پختگی برسی، پس پیش از وقت شتاب مکن.
هوش مصنوعی: از زیادهخواهی و پیشیجویی، دلت پر از خون میشود و چشمانت مانند رود جیحون اشک میریزد.
هوش مصنوعی: پیشاهنگ لشکر را دشمن زودتر پیدا میکند، و میوهای که زودتر برسد را کلاغ میخورد؛ یعنی شتاب و پیشیگرفتن خطرناک است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.