دوستان آمد ز ره باباشمل
ذکر او حی علی خیر العمل
سال پارین با سران و مهتران
رفت و شد مهمان از ما بهتران
رفت از ایران تا زمانی والمد
در هتلها یکه و تنها لمد
مدتی با خوبرویان سر کند
خستگیهای سیاست درکند
پر نماید چنتهٔ خالی شده
سرخ سازد رنگ متقالی شده
با گروه دختران چشمک زند
در میان حوضشان پشتک زند
فارغ از افکار ابلیسی شود
پارسیگو ترک، پاریسی شود
چندگاهی غیب گردد از نظر
چند روزی دور ماند از خطر
وارهد از دعوی ترکیگری
وز هجوم و حملهٔ پیشهوری
گیرد از دولت به هر کیفیتی
خرج راهی، حکم ماموریتی
فاصله گیرد جناب اوستا
ازکشاورز و رضای روستا
از دم فتنه برون تازد همی
خوبش را ابناللبون سازد همی
گفت: کن فی الفتنه کاین اللبون
باش چون بچهشتر در آزمون
نه تو را پستی که آرندت به زیر
نه تو را پستان کزو دوشند شیر
راحت و آزاد چون باباشمل
جیم شو هرجا که مشکل شد عمل
تا چو افتد آبها از آسیا
دوستان گویند: هان بابا، بیا
آسیا ایمن شدهست از کندوکوب
وقتشلتاقاست برگرد از اروپ
ای اروپا میروم سوی وطن
بعد ازین، یا جای تو، یا جای من
ای اروپا آسیا اوراق شد
طاقت بابا ز هجران طاق شد
ساحت ایران به خون آغشته شد
وان که بایدکشته گردد، کشته شد
مجلس ملّی ز نو مفتوح گشت
خلق محتاج غذای روح گشت
ای ز طوفان جسته، آمد نوحتان
تا کند حاضر غذای روحتان
من نه آن نوحم که در کشتی نشست
بلمنآننوحم کهازطوفانبجست
من چو کنعانزادهٔ نوحم درست
کاز پدر برگشت و راه کوه جست
نوح و اهلش جمله در کشتی شدند
صادقانه پنجه با طوفان زدند
من پدر را ترک کردم بیدرنگ
راه جستم بر سرکوه فرنگ
روز طوفان بر زبان: اینالمفر
بعد طوفان خواجه برگشت از سفر
همچو زادهٔ نوح از بیم هلاک
دوستان را جا بماند و زد بهچاک
حال فارغ کشته از هر دغدغه
تنگ تر بسته کراوات و یقه
شد چو آذربایجان پاک از نفاق
خواجه وارد گشت با صد طمطراق
گشت دایر دفتر بابا شمل
رفت بابا بر سر شغل و عمل
کرمهای کار را از هر طرف
جمع کرد و چیدشان اطراف رف
پس میان بستند آن بیچارگان
خدمت باباشمل را رایگان
شد رف و درگاه و طاق و طاقچه
پر دف و سرنا و زاغ و زاغچه
شاعرانی فاضل و رند و جوان
پاکتر ز افرشتگان آسمان
نان خود را خورده و جان میکنند
پس حلیم خواجه را هم میزنند
از مناعت بر فراز فرقدان
روز و شب «الفقر فخری» بر زبان
خرج یک شب رفتن شمرانش لنگ
لیک «بابا» را دهد خرج فرنگ
شعرهایی گفته چون آب روان
از پی مضمون به هر جانب دوان
نقشهایی طرح کرده چون نگار
متقن و پرمغز و خوب و خندهدار
بهر بابا بیمحابا ساخته
جمله را تقدیم بابا ساخته
جیب بابا پر ز دینار و درم
در محافل کرده از نخوت ورم
لیکن آن بیدست و پای سادهدل
پای سعیش مانده ز استغنا به کل
جزمهندس کاو ببستهبار خوبش
مابقی سرگشته اندرکار خویش
باز بابا ناخلف فرزند شد
ناخن فحشش به مخلص بند شد
امر شد از مصدر عز و علا
که بهمخلص فحش بارد بر ملا
ربشه مشروطهخواهان برکنند
پایهٔ دیکتاتوری محکم کنند
زان سبب بابا شکم را داده پیش
میزند دائم بر این درویش نیش
جای ذوقیات شیرین لطیف
میدهد دستور دشنام کثیف
از خصومت میزند دم وز مرا
میدهد فرمان فحش و افترا
بر سر یزدانپرستی همچو من
می گذارد نام غول و اهرمن
گر من و امثال من اهریمنند
گنجویها ریمن بن ریمنند
من شدم اهریمن این بوستان
تا چرا کردم دفاع دوستان
گر دفاع دوستان اهریمنی است
پس دفاع اجنبی را نام چیست؟
جان بابا کج نشین و راست گو
آنچه پرسم بیکم و بی کاست گو
وعده صیدی بزرگت دادهاند
کاین چنین چنگال گرگت دادهاند
جان بابا اهرمن میخوانیم
همطراز خویشتن میخوانیم
گاه گویی چون ملک باشد بهار
خالی از دوز و کلک باشد بهار
هم ملک، هم اهرمن خوانی مرا
این تناقض را نمیدانم چرا؟
هرکه را باشد دل و جان ملک
کی شود در سلک دیوان منسلک
جان بابا خویش را ارزان مده
بشنو از من خامه را از کف بنه
شغل خوبی زیرِ سر کن دخل دار
جان بابا را به ورّاجی چکار
در اداره مال دولت بردنت
خوشتر از نزل اجانب خوردنت
در اداره گر بری زر، خشت خشت
بهتر است از این تناقضهای زشت



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر "باباشملنامه" به توصیف سفر و فعالیتهای سیاسی باباشمل میپردازد. او ابتدا با دوستانش به اروپا میرود و در هتلها و میان دختران به خوشگذرانی میپردازد و از سیاست دوری میجوید. سپس به ایران بازمیگردد و تلاش میکند دوباره بر روی کارهای اداری و سیاسی متمرکز شود، اما با عدم استقبال مواجه میشود. در این میان، انتقادات شدیدی به او و دیگر سیاستمداران وارد میشود و تناقضات سیاسی و اخلاقی به چالش کشیده میشود. شاعر در نهایت به تحلیل این تغییرات و دوگانگیهای اخلاقی میپردازد و نسبت به وضعیت موجود انتقاد میکند.
هوش مصنوعی: ای دوستان، باباشمل از سفر بازگشت؛ یاد او مثل بانگ «بشتابید به سوی بهترین کار» است. شاعر با لحنی شوخ آمدن او را مژده میدهد.
هوش مصنوعی: سال گذشته همراه بزرگان و سرشناسان رفت و مهمان کسانی شد که از ما برترند، یعنی فرنگیان.
هوش مصنوعی: از ایران رفت تا مدتی بیاساید و در مهمانخانهها تنها و آسوده لم بدهد.
هوش مصنوعی: رفت تا مدتی با زیبارویان خوش بگذراند و خستگی کارهای سیاسی را از تن بیرون کند.
هوش مصنوعی: رفت تا کیسهٔ خالیشدهاش را پر کند و چهرهٔ رنگپریدهاش را که مانند پارچهٔ متقال سفید شده بود، سرخ و شاداب کند.
هوش مصنوعی: با دختران چشمک بزند و در استخر آنان معلق بزند و شنا کند.
هوش مصنوعی: از فکرهای شیطانی و دغدغههای سیاسی آسوده شود و این ترکِ فارسیزبان، پاریسی شود.
هوش مصنوعی: مدتی از چشمها پنهان شود و چند روزی از خطر دور بماند.
هوش مصنوعی: از هیاهوی ادعای ترکگرایی و از هجوم و حملهٔ پیشهوری و یارانش رهایی یابد.
هوش مصنوعی: به هر شکلی که شده از دولت هزینهٔ سفر و حکم مأموریت بگیرد.
هوش مصنوعی: جناب استاد از کشاورز و رضا روستا فاصله بگیرد و از دسترس آنان دور شود.
هوش مصنوعی: از میان آشوب و فتنه بیرون بگریزد و خود را مانند بچهشتر دوساله کند که نه سواری میدهد و نه شیر.
هوش مصنوعی: اشاره به سخن امام علی است که فرمود: در فتنه مانند بچهشتر دوساله باش؛ یعنی در هنگام آزمایش و آشوب چنین رفتار کن.
هوش مصنوعی: نه پشتی داشته باش که بر تو سوار شوند و زیر بارت ببرند، و نه پستانی که از آن شیر بدوشند؛ یعنی کسی نتواند از تو بهره بکشد.
هوش مصنوعی: مثل باباشمل راحت و آزاد باش و هر جا کار دشوار شد، بیصدا در برو.
هوش مصنوعی: تا وقتی آبها از آسیاب افتاد و آشوب فرونشست، دوستان بگویند: هان بابا، برگرد.
هوش مصنوعی: آسیاب، که با آسیا یعنی سرزمین شرق جناس دارد، از کوبیدن و آشوب در امان شده است؛ اکنون وقت شیطنت و بازی است، از اروپا برگرد.
هوش مصنوعی: باباشمل میگوید: ای اروپا، من به وطن بازمیگردم؛ از این پس یا جای تو، یا جای من.
هوش مصنوعی: ای اروپا، آسیا از هم پاشید و پراکنده شد و تاب بابا از دوری وطن تمام شد.
هوش مصنوعی: خاک ایران به خون آلوده شد و کسی که باید کشته میشد، کشته شد؛ اشارهای طعنهآمیز به سرکوب آشوب است.
هوش مصنوعی: مجلس شورای ملی دوباره گشایش یافت و مردم به غذای روح، یعنی روزنامهٔ طنز باباشمل، نیازمند شدند.
هوش مصنوعی: از زبان باباشمل به طنز گفته میشود: ای کسانی که از طوفان جان به در بردهاید، نوح شما آمده است تا خوراک روحتان را فراهم کند.
هوش مصنوعی: من آن نوحی نیستم که در کشتی نشست و طوفان را تاب آورد، بلکه آن نوحیام که از طوفان گریخت.
هوش مصنوعی: در واقع من مانند کنعان، پسر نوح، هستم که از پدر روی گرداند و به جای کشتی راه کوه را در پیش گرفت.
هوش مصنوعی: نوح و خاندانش همه سوار کشتی شدند و با صداقت در برابر طوفان ایستادند و با آن جنگیدند.
هوش مصنوعی: اما من بیدرنگ پدر را رها کردم و برای پناه گرفتن راه کوه فرنگ، یعنی اروپا، را برگزیدم.
هوش مصنوعی: در روز طوفان مدام میگفت «راه گریز کجاست؟» و پس از آنکه طوفان فرونشست، آقا از سفر بازگشت.
هوش مصنوعی: مانند پسر نوح، از ترس نابودی دوستانش را تنها گذاشت و گریخت.
هوش مصنوعی: اکنون که از هر نگرانی آسوده شده است، کراوات و یقهاش را تنگتر میبندد و به ظاهرش مینازد.
هوش مصنوعی: وقتی آذربایجان از آشوب و تفرقه پاک شد، آقا با شکوه و دبدبهٔ فراوان به کشور بازگشت.
هوش مصنوعی: دفتر نشریهٔ باباشمل دوباره دایر شد و بابا به سر کار و پیشهاش رفت.
هوش مصنوعی: کسانی را که سختکوش و تشنهٔ کار بودند از هر سو گرد آورد و دور و بر دفترش نشاند.
هوش مصنوعی: آن بیچارگان کمر بستند و بیمزد به خدمت باباشمل درآمدند.
هوش مصنوعی: همهٔ گوشه و کنار دفتر، از رف و درگاه تا طاق و طاقچه، پر از دف و سرنا و زاغ و زاغچه شد؛ یعنی پر از هیاهو و سروصدای کارکنان و نوشتههایشان.
هوش مصنوعی: این کارکنان شاعرانی دانا، زیرک و جوان بودند که از فرشتگان آسمان هم پاکتر بودند.
هوش مصنوعی: نان خودشان را میخورند و جان میکنند و در عین حال حلیم آقا را هم هم میزنند، یعنی برای سود او زحمت میکشند.
هوش مصنوعی: از بلندطبعی، سر به ستارگان فرقدان میسایند و شب و روز این سخن را بر زبان دارند که «فقر مایهٔ افتخار من است».
هوش مصنوعی: چنین کسی برای خرج یک شب رفتن به شمیران درمانده است، اما هزینهٔ سفر فرنگ بابا را فراهم میکند.
هوش مصنوعی: این شاعران شعرهایی روان مانند آب جاری سرودهاند و برای یافتن مضمون به هر سو دویدهاند.
هوش مصنوعی: نقشها و کاریکاتورهایی زیبا مانند نگار کشیدهاند که استوار و پرمعنا و خوب و خندهدار است.
هوش مصنوعی: همهٔ این آثار را بیدریغ برای بابا ساخته و همه را به او پیشکش کردهاند.
هوش مصنوعی: در نتیجه جیب بابا پر از پول شده و او در مجلسها از غرور باد کرده است.
هوش مصنوعی: اما آن نویسندهٔ سادهدل و بیدستوپا از روی بینیازی و قناعت، پای تلاشش در گل مانده و به جایی نرسیده است.
هوش مصنوعی: جز آن مهندس (گردانندهٔ باباشمل) که بار خود را بسته و سودش را برده است، دیگران در کار خود سرگردان و درماندهاند.
هوش مصنوعی: باز «بابا» (نشریهٔ باباشمل) فرزند ناخلفی شد و چنگال دشنامش به من گیر کرد.
هوش مصنوعی: از جایگاه قدرت و بزرگان فرمانی رسید که آشکارا بر من دشنام ببارد.
هوش مصنوعی: تا ریشهٔ مشروطهخواهان را بکنند و پایههای دیکتاتوری را استوار سازند.
هوش مصنوعی: به همین سبب بابا شکم جلو داده و پیوسته بر من درویش نیش میزند.
هوش مصنوعی: بهجای شوخیها و طنزهای شیرین و لطیف، به ناسزاهای زشت فرمان میدهد.
هوش مصنوعی: از سر دشمنی سخن میگوید و دربارهٔ من به دشنام و تهمت فرمان میدهد.
هوش مصنوعی: بر کسی چون من که خداپرستم، نام غول و اهریمن میگذارد.
هوش مصنوعی: اگر من و همانندانم اهریمن باشیم، آنگاه گنجویها پلید پسر پلیدند؛ با بازی میان «ریمن» و «اهریمن».
هوش مصنوعی: من اهریمن این باغ شمرده شدم، تنها به این گناه که از دوستان دفاع کردم.
هوش مصنوعی: اگر دفاع از دوستان کاری اهریمنی است، پس دفاع از بیگانگان را چه باید نامید؟
هوش مصنوعی: بابای عزیز، کج بنشین و راست بگو؛ آنچه میپرسم را بیکموکاست پاسخ بده.
هوش مصنوعی: آیا وعدهٔ شکاری بزرگ به تو دادهاند که چنین چنگال گرگگونهای به تو بخشیدهاند؟
هوش مصنوعی: بابای عزیز، مرا اهریمن میخوانی و همپایهٔ خودت میشماری.
هوش مصنوعی: گاهی هم میگویی بهار مانند فرشته است و از حقه و نیرنگ پاک است؛ با اشاره به لقب «ملکالشعرا».
هوش مصنوعی: هم فرشتهام میخوانی و هم اهریمن؛ نمیدانم این تناقض از کجاست.
هوش مصنوعی: کسی که دل و جانی فرشتهخو دارد، چگونه در صف دیوها درمیآید؟
هوش مصنوعی: بابای عزیز، خود را ارزان مفروش؛ از من بشنو و قلم را کنار بگذار.
هوش مصنوعی: شغل خوبی برای خود پیدا کن و درآمدی داشته باش؛ بابا را با پرگویی چه کار؟
هوش مصنوعی: اگر در اداره مال دولت را ببری، بهتر از آن است که روزی و نواله از بیگانگان بخوری.
هوش مصنوعی: حتی اگر در اداره طلا را خشتخشت ببری، از این ضدونقیضگوییهای زشت بهتر است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.