بدان خود را و خود را کن فراموش
تو جوهر ذات را میدان و بخروش
بدان خود را که تا مظهر ببینی
ز وصلت نامهام اظهر ببینی
بدان خود را که حلّاجم چنین گفت
که از اسرارنامه دُر توان سفت
بدان خود را که مرغ لامکانی
کتاب طیر ما را آشیانی
بدان خود را و خسرو دان تو معنا
الهی نامه گفتهست این معمّا
بدان خود را که پند من شفیق است
مصیبت نامهات این دم رفیقست
بدان خود را که بلبل نامهداری
به اشترنامه کی همخانه داری
بدان خود را اگر تذکیره خوانی
جمیع اولیا را دیده دانی
بدان خود را که این معراج نامه
به هفتم آسمان دارد علامه
بدان خود را که این مختارنامه است
دو عالم را از و دانه و دام است
بدان خود را جواهر نامه کن کوش
بشرح القلب من فی الحال می نوش
بدان خود را که این هفده کتب را
نهادم بر طریق علم اسما
شمار بیت اینها را بگویم
من از کشف معانی تخم جویم
دویست و دو هزار و شصت بیت است
برای سالکان هر بیت بیت است
مرا در علم و حکمت بس کتبها است
ولیکن آن به پیش مرد داناست
هر آن شخصی که خواند او تمامش
بهشت عدن میباشد مقامش
همه علمی به پیش او مکمل
همه حکمت به پیش او مسجل
هر آن دانا که آن جمله نیابد
بجهد وسعی خود دو سه بیابد
تمام علم و حکمت اندرین دوست
طریق اولیا میدان در این کوست
همه در این کتب پیدا ببیند
ازو مقصود هر دو کون چیند
کدامند این کتب ای یار شبخیز
که دارد او دمی همچون قمر تیز
کتاب جوهر الذاتست و مظهر
بود در پیش دانای مطّهر
همه در پیش دانا هست روشن
به پیش عارفانش همچو گلشن
هر آنکس را که دولت بختیار است
مراورا این کتبها در کنار است
هر آنکس کو بحیدر راه بین شد
بجوهر ذات و مظهر همنشین شد
هر آنکس کو محبّ هر دو پور است
مراورا این کتبها همچو نور است
دو پور و دو کتب از بهر شاه است
دگرها غرق دریای گناه است
هر آنکس کو ازین بحر است آگاه
صفات ذات او شد قل هوالله
محمّد بود از بهر حق آگاه
نمیدانی از آن گم کردهٔ راه
به ره از هستی خود شو گریزان
که تایابی مقام قرب جانان
ترا چندانکه گفتم غیر کردی
بمعنی خویش را در دیر کردی
دریغا سی ونه سال تمامت
بکردم درمعانیها سلامت
همه اوقات من در پیش نادان
برفت از دست کو مرد صفادان
ولیکن شکر گویم صد هزاری
که دارد ملک اسرارم مداری
دوعالم گر ازین اسرار گویند
نه براین شیوهٔ عطّار گویند
بحمدالله که عارف راز دار است
چو اشترهای مستم در قطار است
مرا ملک سلیمان درنگین است
که انسانم بمعنی همنشین است
ز بهر عارفان دارم کتبها
که گویندم دعا در صبح اعلا
هلا ای عاشق مست سخندان
ترا باشد همه اسرار در جان
بگویم با تو حال دین و تقوا
اگرداری دمی با من مدارا
ز آدم تا به این دم علم دارم
چو تخم عشق درجانت بکارم
ز آدم نور عرفان گشت پیدا
ولی در پرده پنهان بود آنجا
بدور مصطفی کرد اوظهوری
بجان حیدر آمد او چو نوری
ز حیدر شاه بشنید و نبی گفت
به همراهان اهل فسق کی گفت
ز آدم تا بایندم سر همو گفت
یکی منصور بی دانش فرو گفت
سرش اندر سر اینکار رفت او
مرا خود او همی گوید که رو گو
وگرنه من کیم یک مستمندی
چو صیدی اوفتاده درکمندی
کمندم او فکند و صید اویم
ز چوگانش در این میدان چو گویم
رو ای درویش سالک راه او گیر
شنو اسرار معنیهاش از پیر
برو در لو کشف بنگر زمانی
اگر داری بکویش آشیانی
که تا حل گرددت اسرار مشکل
شوی اندر طریقت مرد کامل
ترا انسان کامل میتوان گفت
منافق را چو جاهل میتوان گفت
اگرداری ز علم دین تونوری
تو داری در دو عالم خوش حضوری
تو داری آنچه مقصود جهان است
از آن جایت بچارم آسمانست
بیا این گنج را سرپوش بردار
که تا بینی تو روی خوب دلدار
بیک صورت بیک معنی بیک حال
همو باشد درون این زمان قال
ولیکن خاص دیگر یار دیگر
برون پرده خود اغیار دیگر
بیک جوزی که نامش چار مغز است
تو اصل روغنش میدان که نغز است
دگرها را بباید سوختن زود
که تا از وی برآید بوی چون دود
دگر آن روغنش گر در چراغی
بمانی و بسوزیش چو داغی
ازو مقصود دیگر نیز زاید
که پیش اهل معنی رو نماید
شعاع او نمیدانی و رفتی
همان بهتر که اندر خاک خفتی
تو این خورشید انور را نبینی
چو کوران بر سر رهها نشینی
کسی کو روز این خورشید نادید
بشب او شمع ما را او کجا دید
جهان اندر جهان خورشید و نور است
وگراندر جنان رضوان و حور است
مرا با اصل اینها کار باشد
هم اویم دلبرو دلدارباشد
چو بد اصلی ندانی اصل خود را
ترا کی باشد اندر کوی ما جا
تو ناپاکی و هم ناپاک زاده
ز حتّ شهسوار ما پیاده
هر آنکس را که حبّ حیدری نیست
شعاع روی او خود انوری نیست
هر آنکس کو باین ره راه برده
ز عرش هفتمین خرگاه برده
بیا در راه حق جان را فدا کن
پس آنگه کار خود با او رها کن
بیا و صدق خود بر صادقان خوان
تو حال معنوی بر عاشقان خوان
میا درخانهٔ مستان تو هشیار
اگر هستی تو واقف خود ز اسرار
اگر آئی چو ایشان مست گردی
بدور مالکان پابست گردی
ولیکن هر که صالح نیست چون ما
ندارد او میان اولیا جا
اگر هستی تو قابل جای داری
تو بیشک در بهشت خود پای داری
وگرنه میشوی همچون حماری
به انسانت نباشد هیچ کاری
دریغا و دریغا و دریغا
که کردی خویش را در دین تو رسوا
تو انسان بودی و انسان تو بودی
میان اولیا برهان تو بودی
تو انسان بودی و انسان رفیقت
محمّد بود در عقبی شفیقت
تو انسان بودی و انسانت میثاق
ولیکن در معانی گشتهٔ عاق
تو انسان بودی و انسان امیرت
امیرالمؤمنین بُد دستگیرت
ولیکن خویش را نشناختی تو
تو ایمان را بیک جو باختی تو
دریغا نام فرزندیّ آدم
که باشد بر تو این نام مسلّم
تو شرعش را چو من دان ای برادر
بکن از لفظ عطّار این تو باور
بهر چه الله گفت احمد چنان کرد
نماز خویش را بر آسمان کرد
بخاطر هیچ غیر او میآور
تمامی ورد او الله اکبر
تو گر اندر نمازی خواب داری
ز رحمت روی خود بی آب داری
نماز و روزهات بر هیچ باشد
ز طوق لعنتت صد پیچ باشد
بخاطر فکر دنیا همچو نمرود
شدستی پیش اهل الله مردود
اگر خواهی که با مقدار باشی
به این عالم تو با اسرار باشی
بکن پیشه تو عزلت را بعالم
که گویندت توئی فرزند آدم
بکن همره تو علم عارفان را
که تا همره شوی تو صالحان را
بکن با علم معنی آشنائی
که تا آید به قلبت روشنائی
بکن اصلاح ملکت ای برادر
اگر هستی تو خود ازنسل بوذر
ز نسل بوذر غفّار دیدم
بتون از وی معانیها شنیدم
ازو احوال جانان گشت معلوم
نبد پیش من این اسرار مفهوم
هر آنکس کو ز اسرارش خبر یافت
چو جبریل آسمان در زیر پر یافت
هر آنکس کو معانی را بداند
کلام الله را از بر بخواند
مرا مقصود معنیهاش باشد
میان جان من غوغاش باشد
ز معنیّ کلام الله محوم
نه چون مفتی بیمعنی است صحوم
مرا فتوی ز حکم این کلام است
نه ازگفتار شیخ و شرح عامست
ز شرح عام بگذر شرح او خوان
که تا گردی معانی دان قرآن
به پیشم کفر باشد قول مفتی
بدام زرق و سالوسش نیفتی
تو گرد فشّ و دستار بلندش
نگردی تا نیفتی در کمندش
تو ایشان را مدان انسان عاقل
که ایشانند مثل خر در آن گل
تو از ایشان مجو معنی قرآن
از ایشان گرروایت هست برخوان
روایت حقّ ایشان شد به تقلید
مرا خود نطق قرآنست و توحید
تو گرد عارفان راه حق گرد
بدین مصطفی میباش خود فرد
تو شرع مصطفی چون شاه من دان
که او بوده است نصّ و بطن قرآن
امیرالمؤمنین انسان کامل
به پیشش هر دوعالم یک منازل
تو منزلگاه شاه ما چه دانی
وگردانی چرا مظهر نخوانی
ز مظهر گرددت روشن شریعت
معانی دان شوی در سرّ وحدت
ز مظهر تو طریقت را بیابی
بجوهر ذات من خود نور یابی
ز جوهر ذات من ذات خدابین
حقیقت در وجود انما بین
مرا دانای اسرار معانی
بگفتا ای رفیق من چه خوانی
بگفتم سورهٔ یوسف ز اوّل
به آخر سورهٔ طاها مکمّل
بیا ای نور خود را نیک بشناس
ز شیطانان دنیا زود بهراس
تو این خلقان دنیا را شناسی
که ایشانند چون شیطان لباسی
کسی کو زین چنین شیطان جداشد
مراو را طوق ازگردن رها شد
ولیکن این چنین دولت که یابد
کسی کز جاه دنیا روی تابد
بگویم اصل درویشی کدام است
که این معنی بعالم نی بعام است
بگویم با تو ای درویش کن گوش
مکن ما را در این معنی فراموش
به اوّل آنکه پیش نور باشی
دوم آنکه ز دنیا دور باشی
سیم آنکه ز خلق این جهان تو
کناره گیری و باشی تو نیکو
ز اوّل نور میدانی چه باید
بود پیری که از وی علم زاید
نه آن علمی که زرّاقان بخوانند
نه آن علمی که سالوسان بدانند
بنور آن علم آموزد که حق گفت
نه آن علمی که او وی را سبق گفت
بتو از معنی قرآن بگوید
ز سرّ مَن عرف عرفان بگوید
بروای یار ازدنیا جدا شو
پس آنگه در معانی رهنما شو
هر آنکس کو خبر از بود دارد
همه دنیا و دین نابود دارد
مر او را با اناالحق کار باشد
چه پروایش ز پای دار باشد
ز اصل و وصل دارم من خبرها
که تا گردی تو واقف از خطرها
که این دنیا خطر بسیار دارد
بسی را همچو خود افگار دارد
خداوندا ازین جمله خطرها
نگهداری تو درویشان دین را
که درویشان ترا دانند و خوانند
ز اسرار تو خود درها فشاند
ز درویشی تو سلطانی و برهان
ترا باشد مراد از وصل جانان
توئی آنکه بحکمت همنشینی
طریق شرع را در خویش بینی
شریعت خانهٔ دان همچو این بند
طریقت اندرو هم قفل و هم بند
حقیقت یار در خانه نشانده
همه مستان حق جانها فشانده
همه کرّوبیان لبیّک گویان
بگرد خانه خود از بهر جانان
بیا ای دوست بنشین باهم آنجا
میفکن این چنین روزی بفردا
هر آنکس کو چنین نقدی ز کف داد
به نسیه عمر خود بر هیچ بنهاد
بنقد این سود در بازار عشق است
برای عاشقان اذکار عشق است
بذکر دوست مست مست مستم
بهشیاریّ او از جای جستم
تو هم پاداری و گوش و بصر هم
بکن از غیر حق این دم حذر هم
بجه از جوی این دریای پرخون
وگرنه اوفتی دروی هم اکنون
هر آنکس کو زجوی این جهان جست
بدریای جنانش هست صد شصت
بهر شستی هزاران ماهی حور
فتاده هم ز رضوان با چنان نور
اگر تو ای برادر هوشداری
سخنهای معانی گوش داری
در آیینی نهان صد بحر اسرار
بهر بحری هزاران درّ شهوار
تو آن دُر در همه الفاظ من دان
که تا گردد معانی بر تو آسان
هر آنکس کو معانی دان چو من شد
ملایک پیش او بیخویشتنشد
هر آنکو کو بداند سرّ جانان
برد همراه خود او کلّ ایمان
هر آنکس را که ایمان نیست مرده است
به آخر خویش با شیطان سپرده است
هرآنکس راکه حقّ شد رهنمایش
دو عالم شد تمامی زیر پایش
هرآنکس کو بحکمت پیش دیده
طریق شرع را در خویش دیده
هر آنکس کو نظاره کرد جان را
طلاقی داد او ملک جهان را
تو اندر این جهان تا چند باشی
به این مشت دغل در بند باشی
شکن این بند از دنیا برون شو
بکوی آخرت چون من درون شو
که تا بینی کیانند مست جبّار
ولی درخلوت یارند هشیار
ز هشیاران عقبایت خبر نیست
بشیطانان دنیایت ظفر نیست
تو شیطان را بگیر و دور انداز
درون بوتهٔ دنیاش بگداز
که تا ایمن شوی از مکرش ای یار
وگرنه درجهان گردی تو مردار
هر آنکس کو شود مردار خواره
وجود او جراحت گشت و پاره
ز مردار جهان بگذر چو مردان
که تا گردی مطهّر بهر جانان
هرآنکس کو ز آلایش برونست
هم او مقصود کلّ کاف ونونست
ز بهر تو سخن بسیار گفتم
دو صد من گوهر اسرار سفتم
دو عالم راز بهرت راست کردم
ز دوزخ من ترا در خواست کردم
چه حاصل چونکه ننیوشی تو پندم
برین اوقات بی معنیت خندم
ز اوقاتت هزاران گریه زاید
رهت مالک بدوزخ میگشاید
پس آنگه خط مردودی کشندت
بقعر دوزخ تابان برندت
ببین اوقات خود را ای برادر
مکن تو گفت شیطان هیچ باور
هزاران آدمی کو علم خوانده
بگرد خویشتن خطّی کشانده
که من در علم خود ناجی شدستم
میان عالمان عالی شدستم
همی گوید دماغم پر ز علمست
همه اجسام من خود کان حلمست
مرا از علم و حلمت حال باید
نه همچون آن مدرّس قال باید
ز حال انسان کامل نور گردد
ز قال بد مدرّس کور گردد
غلطهای حماران درس گویند
میان مدرسه خود قرس گویند
ز قرس و درس بگذر راه او گیر
پس آنگه رو بخاک راه اومیر
وگرنه کور گردی اندرین راه
نگردد هیچکس از حالت آگاه
هرآنکس کو بباطن کور باشد
بباطن خود زعلمم عور باشد
هر آن کز علم معنی دیده کور است
باو این علم دنیا نیز زور است
بیا از علم معنی پرس ما را
اگرداری بحال خویش پروا
برو تو مظهرم را سرّ کلّ دان
درو گفتم همه اسرار آسان
برو او را ز سر تا پا بخوانش
که تا گردی تو نور آسمانش
بتابی بر جمیع خلق عالم
منوّر باشی همچون نور آدم
بدانش خود کلید علم معنا
بدانش خود تونور روح عیسی
کلید جمله توحید الاه است
بر این معنی شه مردان گواه است
شه مردانست علم وحال و گفتم
ازو من درّ هر اسرار سفتم
اگر صد قرن باشد عمر نوحت
بدنیا دمبدم باشد فتوحت
چو اسرارش ندانی خود تو گیجی
میان عارفان بر مثل هیجی
برو عارف شو و اسرار او دان
پس آنگه مظهر انوار او دان
که تاکشفت شود اسرار مبهم
شوی در پیش اهل الله محرم
مرا شوقش ز عالم کرد بیرون
بعشقش آمدم در عالم اکنون
بعشقش زنده باشم در جهان من
شدم دانای سرّ لامکان من
زنم لبّیک منصوری بعالم
به دانا ختم شد والله اعلم
هر آنکس را که دانا همنشین است
بر او علم معانی خود یقین است
هر آنکس کو ز دانا روی تابد
به آخر او جزای خویش یابد
ترا دانا رفیق نیک باشد
که تا از چاه کفرت خود برآرد
ترا دانا رفیق ملک جانست
که در شهر معانی او زبان است
ترا دانا بسوی خویش خواند
بمحشر از صراطت بگذراند
ترا دانا دهد از حوض کوثر
شرابی همچو روح جان مطهّر
ترا دانا کند واقف ز اسلام
مرو در کوی نادان کالأنعام
ترا دانا ز دانش راز گوید
طریق علم معنی بازگوید
ترا دانا کند ازحال آگاه
برو تو فکر خود کن اندرین راه
ترا دانا بحقّ واصل کند زود
اگر صافی کنی این جسم مقصود
ترا دانا همه توحید گوید
ز نوروز محبّت عید گوید
ترا دانا کند خود عقل همراه
ترا دانا کند از حالت آگاه
ترا دانا بحکمت رهنمون کرد
پس آنگه روح حیوانی برون کرد
ترا دانا زاصل کار گوید
میان شرع و حکمت یار گوید
ترا دانا براه فقر آرد
درون توبه عشقت گذارد
ترا دانا زند از عشق اکسیر
که تا آرد ز غشّ فسق تطهیر
ترا دانا کند از من خبردار
که تا آئی بسوی من دگر بار
ترا دانا هم از عطّار گوید
نه از قاضیّ و از طرّار گوید
ترا دانا برون آرد ز تقلید
نماید خود ترا این راه توحید
ترا دانا ز فکر و شیخ و مفتی
برون آرد مثال نوح و کشتی
ترا دانا ز مکر او رهاند
چو نوحت اندر آن کشتی نشاند
ترا دانا مثال بحر باید
که لب خشک آید و خوش رخ گشاید
ترا دانا دهد از عشق بهره
تو باشی در معانیهاش شهره
ترا دانا رهاند از بدیها
مکن خود را چو شیخ بدتورسوا
ترا دانا بشرع مصطفی خواند
دگر بر تو طریق مرتضی خواند
طریق مرتضی ایمان کل دان
وزو هر دم کتاب عاشقان خوان
طریق مرتضی یک راه دارد
حقیقت را بمعنی شاه دارد
شریعت کرد او شد در طریقت
طریقت ورد او شد در حقیقت
حقیقت غیر او من غیر دانم
چو منصور این معانی من بخوانم
از آن درجسم عطّار آمدی تو
که برگوئی اناالحق را تو نیکو
اناالحق هم توئیّ و هم تو باشی
میان عاشقان محرم تو باشی
درون شمع احمد راه دیدم
شه مردان از آن آگاه دیدم
کسی بهتر ازو این ره نرفته
وگر رفته رهش از وی شنفته
کسی دیگر ندارد حدّ این قرب
وگر گوید بحلقش ریز خود سرب
مرا تیز است مظهر سرب ریزان
میان جان دشمن نار سوزان
تو سربش ریز در حلق و برون شو
بجوهر ذات من چون درون شو
که تا گردی همچون شیخ مردان
از آنکو نخوتی دارد چو شیطان
هر آنکس را که نخوت یار باشد
امیر ما ازو بیزار باشد
امیرم آنکه مدّاحش خلیل است
تولّدگاه او خانهٔ جلیل است
بکعبه زاد از مادر امیرم
از آن شد حلقهٔ او دستگیرم
بدانستم من این دم راه خود را
از آن گشتم بعالم مست و شیدا
هر آنکس را که حیدر راهبر شد
درون جنّت او همچون قمر شد
هر آنکس را که حیدر دوستار است
محمّد خود شفیعش در شمار است
هر آنکس را که حیدر میر دین شد
خوارج بیشکی با او بکین شد
هر آنکس را که حیدر مقتدایست
تمام جان و تن نور صفایست
هر آنکس را که حیدر میر باشد
چه پروایش ز شاه و میر باشد
هر آنکس را که حیدر پیش خواند
بدرب هیچکس او را نراند
هر آنکس را که حیدر خود شفیق است
خداوندش بمعنی دان رفیق است
هر آنکس را که حیدر شد طلبکار
هزارش یوسف مصری خریدار
هر آنکس را که حیدر شد امامش
همه اسرار معنی شد تمامش
هر آنکس را که حیدر یار غار است
چه پروایش ز زهر و نیش مار است
هر آنکس را که حیدر لطف دارد
بجنت حوریانش عطف دارد
هر آنکس را که حیدر کرد بیرون
خدا بیزار گشت ازوی هم اکنون
هر آنکس را که حیدر نور تن شد
مر او را حلّهٔ ایمان کفن شد
هر آنکس را که حیدر جام دارد
در او مستی حقّ آرام دارد
هر آنکس را که حیدر شد زبانش
بخواند مظهر وداند بیانش
هر آنکس را که حیدر گفت سلمان
تو او را بوذر و غفّار میخوان
هر آنکس را که حیدر شد محبّش
طبیب حاذق آمد کلّ طبّش
هر آنکس را که حیدر حقّ نماید
درخت دید از ذاتش برآید
برو ای یار برخطّش بنه سر
که تا آزاد گردی همچو بوذر
برو ای یار گفتم گوش کن تو
میان عارفان خاموش کن تو
اگر خاموش بنشینی چو مردان
نباشد خود ترا ز اسرار نقصان
وگرگوئی بکشتن میکشندت
بگویندت توئی رافض برندت
ندانستی که رافض کیست ای سگ
بگویم تا شود خود خشکت این لب
روافض آنکه دین شه ندارد
بکوی مرتضی این ره ندارد
روافض آنکه ملعون شد در اسلام
ندارد او براه شاهم اقدام
روافض آنکه دین غیر دارد
بکوی غیر حیدر سیر دارد
روافض آنکه حق بیزار زو شد
بدوزخ مالکان دل زار ازو شد
روافض آنکه دین تغییر داده است
بغیر راه حق راهی نهاده است
روافض آنکه او اغیار دیده است
تمام آل احمد خار دیده است
روافض آنکه ازتوحید دور است
بعلم چار مذهب خود کفور است
مرا نام احد بس دل پسند است
که ایمانم بسی شیرین چو قنداست
مرا احمد بشرعش ره یکی داد
نهادی تو مراو را چار بنیاد
خدا و مصطفی را دور کردی
بهر دو کون خود را کور کردی
امیرمؤمنان را دین چو تو نیست
ویا چون حنبل و شافع نکو نیست
همه را راه راه احمدی هست
ولی در ذات بعضی بس بدی هست
ابابکر و عمر را دوست دارید
همه را پیرو احمد شمارید
همه را دین حق یک شد نه دو شد
ترا خار مغیلان در گلو شد
ترا ایمان سلمانیت باید
که تا خورشید از کوهت برآبد
ترا ایمان بایشان هست محکم
که ایشانند نورذات آدم
چرا غافل شدی از حال ایشان
مگر رفته است از ذات تو ایمان
مرا ایمان علیّ مرتضایست
که او در دین احمد مقتدایست
مرا دین نبی از وی مسلّم
که او بد مصطفی را یارو همدم
مرا تعلیم دین مصطفی کرد
همه مذهب ز دین او جدا کرد
مرا کرد او اشارت خود بجعفر
که ازگفت ولیّ حقّ بمگدز
بگفتا گفت او گفت نبیّ است
بمعنی و بتقوی او ولیّ است
بزهد و پاکی او حق گواه است
تمام اولیآ را عذر خواه است
باو ختمست ایمان و توکّل
تو بر غیرش مکن چنگ توسّل
که دارد چون تو شاهی پاک و معصوم؟
مرا از لطف خود مگذار محروم
تو بحر حلم و کان جود و علمی
تو مست بادهٔ صافی و سلمی
ترا باده ز دست باب دادند
تمام اهل حق را آب دادند
کرا قدرت که آن باده بنوشد
مگر او جامهٔ شاهی بپوشد
کرا قدرت که پا بر کتف احمد
نهد غیر از تو ای سلطان سرمد
کرا قدرت که گوید لو کشف را
و یا داند وجود من عرف را
کرا قدرت که گویدحق بدیدم
و یا گوید که از او این شنیدم
کرا قدرت که استادیّ جبریل
کند در علم قرآن تا به انجیل
کرا قدرت که او اسرار داند
به پیش او مگر عطّار داند
چو عطار این زمان از سرگذشتهاست
به جان جان جان مهرت نوشته است
بگوید سرّ اسرارت به هر کو
برآرد نعرهٔ یاهو و من هو
ورای ذکر تو ذکری ندارم
ورای فکر تو فکری ندارم
توئی مظهر نمای کل مظهر
توی اندر وجود من منوّر
جهان از نور تو روشن شناسم
همین باشد بمعنی خود لباسم
به پیش احمق نادان چگویم
که یک گامی نرفته او بکویم
مرا از احمق نادان گریز است
که کار احمقان جنگ و ستیز است
برو بر گفت دانایان عمل کن
نه همچو احمقان مکر و دغل کن
مرا باشد زبان چون نور روشن
ترا باشد زبان گفت الکن
بمظهر گفتهام آنچه خدا گفت
که او در گوش جان من ندا گفت
که من روشن ترم از نور خورشید
گرفته همچو عاشق ملک جاوید
من این مظهر بلفظ عام گفتم
گهی پخته و گه خود خام گفتم
که فهم خلق دروی خوش برآید
ز جهل و کبر خود بیرون درآید
وگرنه خود بالفاظ شریفش
همی گفتم که میآید حریفش
دل درویش ازو محروم ماند
به پیش خادم و مخدوم ماند
بچشم دانش اندر وی نظر کرد
همه عبّاد عالم را خبر کن
درو گم کردهای من علم عالم
ز دور خویشتن تا دور آدم
تو ختم این معمّا کن که بسیار
سخن دارم من از اسرار دلدار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، عطار به اهمیت شناخت خود و اصل وجود میپردازد و به سالکان معرفت میگوید که تنها با شناخت و درک عمیق از خود میتوان به حقایق معنوی دست یافت. او از مظهر حقیقت و جوهر ذات صحبت میکند و به عارفان سفارش میدهد که برای رسیدن به مقام قرب، از دنیای مادی فاصله بگیرند و در پی علم واقعی باشند. عطار همچنین به تألیفات خود و تعداد ابیات آنها اشاره میکند و میگوید هر یک از این اشعار حامل معانی عمیق برای سالکان است. او کسانی که از این معانی دور شوند را به نادانی و عدم شناخت متهم کرده و بر لزوم پیروی از علمای راستین تأکید میکند. شعر با دعوت به بصیرت و آگاهی پایان مییابد و از فرد میخواهد که از دنیای مادی رها شود تا به حقیقت برسد.
هوش مصنوعی: خود را بشناس و سپس خودی را فراموش کن؛ «جوهر ذات» (هم حقیقت ذات و هم نام کتاب جوهرالذات) را بشناس و از شوق فریاد برآور.
هوش مصنوعی: خود را بشناس تا کتاب «مظهر» را دریابی و «وصلتنامه» مرا روشنتر و آشکارتر ببینی.
هوش مصنوعی: خود را بشناس، زیرا «حلاجنامه» من چنین گفته است که از «اسرارنامه» میتوان مروارید معنا سفت و گوهر حقیقت به دست آورد.
هوش مصنوعی: خود را بشناس که تو پرندهای از عالم بیمکانی و کتاب «منطقالطیر» ما آشیانهٔ توست.
هوش مصنوعی: خود را بشناس و معنای «خسرونامه» را دریاب؛ «الهینامه» این راز را بیان کرده است.
هوش مصنوعی: خود را بشناس، زیرا اندرز من از سر مهربانی است و اکنون «مصیبتنامه» همراه و یار توست.
هوش مصنوعی: خود را بشناس؛ تو که «بلبلنامه» داری، کی با «اشترنامه» همخانه و آشنا هستی؟ یعنی این کتابها را نیز باید بشناسی.
هوش مصنوعی: خود را بشناس؛ اگر «تذکرةالاولیا» را بخوانی، گویی همهٔ اولیای خدا را دیدهای.
هوش مصنوعی: خود را بشناس، زیرا این «معراجنامه» نشانی از آسمان هفتم دارد.
هوش مصنوعی: خود را بشناس که این «مختارنامه» است و برای هر دو جهان هم دانه است و هم دام.
هوش مصنوعی: خود را بشناس و در «جواهرنامه» بکوش و از «شرحالقلب» من همین دم بنوش و بهره بگیر.
هوش مصنوعی: خود را بشناس؛ این هفده کتاب را بر روش علم اسماء (شناخت نامها و حقایق) نهادم.
هوش مصنوعی: شمار بیتهای این کتابها را میگویم؛ من از کشف معانی، بذر حقیقت را میجویم.
هوش مصنوعی: این کتابها رویهم دویست و دو هزار و شصت بیت است و برای رهروان هر بیتش خانهای برای منزلکردن است.
هوش مصنوعی: من در دانش و حکمت کتابهای بسیار دارم، اما قدر آنها را تنها مرد دانا میداند.
هوش مصنوعی: هر کس همهٔ آنها را بخواند، جایگاهش بهشت عدن خواهد بود.
هوش مصنوعی: همهٔ دانشها نزد او کامل و همهٔ حکمتها نزد او ثابت و مسلم میشود.
هوش مصنوعی: هر دانایی که به همهٔ آنها دست نیابد، با کوشش خود دو سه کتاب از آنها را به دست میآورد.
هوش مصنوعی: تمام دانش و حکمت در این دو کتاب است؛ بدان که راه اولیا در این کوی است.
هوش مصنوعی: خواننده همه چیز را در این کتابها آشکار میبیند و مقصود هر دو جهان را از آن برمیچیند.
هوش مصنوعی: ای یار شبزندهدار، این کتابها کداماند که دمی چون ماه درخشان و تیز دارند؟
هوش مصنوعی: آن دو کتاب «جوهرالذات» و «مظهر» است که نزد دانای پاک ارزشمند است.
هوش مصنوعی: همهٔ معانی آنها برای دانا روشن است و نزد عارفان مانند گلستان است.
هوش مصنوعی: هر کس بخت و اقبال یارش باشد، این کتابها در آغوش و دسترس اوست.
هوش مصنوعی: هر کس به راهنمایی حیدر (علی) راهبین شد، با «جوهرالذات» و «مظهر» همنشین شد.
هوش مصنوعی: هر کس دوستدار آن دو فرزند (حسن و حسین) باشد، این کتابها برایش مانند نور است.
هوش مصنوعی: آن دو فرزند و این دو کتاب برای آن شاه (علی) است و دیگران در دریای گناه غرقاند.
هوش مصنوعی: هر کس از این دریای معنا آگاه شود، صفت ذات او «قل هو الله» (توحید محض) میگردد.
هوش مصنوعی: محمد (ص) به حقیقت حق آگاه بود. تو این را نمیدانی، چون راه را گم کردهای.
هوش مصنوعی: در راه سلوک از هستی و خودی خویش بگریز تا به مقام نزدیکی به معشوق الهی برسی.
هوش مصنوعی: هرچه به تو گفتم، آن را از خود بیگانه کردی و در حقیقت خود را در بتکده و جای غیر انداختی.
هوش مصنوعی: افسوس که سیونه سال تمام عمرم را با آرامش و سلامت در اندیشیدن به معانی گذراندم.
هوش مصنوعی: همهٔ وقتم در برابر نادانان از دست رفت. کجاست مردی که صفا و حقیقت را بشناسد؟
هوش مصنوعی: با این همه صدهزار بار خدا را شکر میکنم که سرزمین اسرار به گرد من میچرخد و پایدار است.
هوش مصنوعی: اگر همهٔ مردم دو جهان از این اسرار سخن بگویند، به شیوهٔ عطار سخن نخواهند گفت.
هوش مصنوعی: خدا را شکر که عارف رازدار است و اسرار مانند شترهای مست در قطار، پشت سر هم در اختیار من است.
هوش مصنوعی: گویی پادشاهی سلیمان در انگشتری من است، زیرا در معنا با انسان کامل همنشینم.
هوش مصنوعی: کتابهایی برای عارفان نوشتهام تا سحرگاه برایم دعا کنند.
هوش مصنوعی: هان ای عاشق مست و سخنشناس، همهٔ اسرار در جان تو نهفته است.
هوش مصنوعی: اگر لحظهای با من مدارا کنی و به سخنم گوش بدهی، حقیقت دین و پرهیزگاری را برایت بازمیگویم.
هوش مصنوعی: از زمان آدم تا امروز را میدانم و تخم عشق را در جان تو میکارم.
هوش مصنوعی: نور عرفان از آدم آشکار شد، اما در آن زمان در پرده پنهان بود.
هوش مصنوعی: در روزگار پیامبر (ص) این نور ظاهر شد و چون روشنایی در جان علی (ع) جای گرفت.
هوش مصنوعی: پیامبر این راز را گفت و علی آن را شنید. پیامبر آن را کی به همراهان تبهکار گفت؟
هوش مصنوعی: از آدم تا امروز همان یک نفر این راز را گفت، و منصور حلاج بیپروا و بیاحتیاط آن را آشکار کرد.
هوش مصنوعی: منصور سرش را بر سر این کار گذاشت، و اکنون همان حقیقت به من میگوید که برو و آن را بگو.
هوش مصنوعی: وگرنه من کیستم؟ درماندهای بیش نیستم، مانند شکاری که در کمند افتاده است.
هوش مصنوعی: او کمند انداخته و من شکار اویم و در این میدان مانند گوی در برابر چوگان او هستم.
هوش مصنوعی: ای درویش سالک، برو و راه او را در پیش بگیر و اسرار معانی او را از پیر بشنو.
هوش مصنوعی: اگر در کوی او جایی داری، برو و مدتی در کتاب یا عرصهٔ کشف و شهود بنگر.
هوش مصنوعی: تا اسرار دشوار برایت گشوده شود و در طریقت به کمال برسی.
هوش مصنوعی: آنگاه میتوان تو را انسان کامل نامید، اما منافق را باید نادان شمرد.
هوش مصنوعی: اگر از دانش دین نوری در تو باشد، در هر دو جهان حضوری خوش داری.
هوش مصنوعی: تو چیزی را داری که مقصود آفرینش جهان است، به همین سبب جایگاهت آسمان چهارم است.
هوش مصنوعی: بیا و سرپوش این گنج را بردار تا روی زیبای معشوق را ببینی.
هوش مصنوعی: او در صورت و معنا و حال یکی است و در درون همین گفتار حاضر است.
هوش مصنوعی: اما یار خاص چیز دیگری است و بیگانگان بیرون پرده از گونهای دیگرند.
هوش مصنوعی: در گردویی که آن را «چهارمغز» مینامند، اصل و جوهرش را روغن آن بدان که چیزی نیکو و ارزشمند است.
هوش مصنوعی: باقی اجزای آن، یعنی پوست و چوب، را باید زود سوزاند تا بویی مانند دود از آن برخیزد.
هوش مصنوعی: و اگر آن روغن را در چراغی بریزی و آن را بسوزانی، چنانکه داغی میسوزد،
هوش مصنوعی: مقصود دیگری هم از آن پدید میآید که بر اهل معنا آشکار میشود؛ یعنی روشنایی و نور.
هوش مصنوعی: تو پرتو و روشنایی آن را نشناختی و از دنیا رفتی؛ همان بهتر که در خاک بخوابی.
هوش مصنوعی: تو این خورشید تابان را نمیبینی و مانند کوران بر سر راهها نشستهای.
هوش مصنوعی: کسی که در روز این خورشید را ندید، چگونه میتواند در شب شمع ما را ببیند؟
هوش مصنوعی: جهانهای بیشمار سراسر خورشید و نور است، و اگر در بهشت هم باشد، رضوان و حوریان آنجا هستند.
هوش مصنوعی: من با اصل و سرچشمهٔ همهٔ اینها سروکار دارم؛ همان اصل، دلبر و محبوب من است.
هوش مصنوعی: ای بداصل، چون اصل خود را نمیشناسی، چگونه در کوی ما جایی خواهی داشت؟
هوش مصنوعی: تو ناپاکی و ناپاکزادهای، و از محبت سوار دلیر ما، یعنی علی، بیبهره و پیادهای.
هوش مصنوعی: هر کس محبت حیدر، یعنی علی، را در دل ندارد، پرتو رویش نورانی نیست.
هوش مصنوعی: هر کس به این راه راه یافته، خیمهٔ خود را تا عرش هفتم برافراشته است.
هوش مصنوعی: بیا و در راه حق جانت را فدا کن و آنگاه کار خود را به او بسپار.
هوش مصنوعی: بیا و صدق و راستی خود را بر راستان عرضه کن و حال معنویات را برای عاشقان بازگو کن.
هوش مصنوعی: اگر از اسرار آگاهی، هشیار و خودآگاه به خانهٔ مستان عشق قدم مگذار.
هوش مصنوعی: اگر بیایی، مانند آنان مست میشوی و در حلقهٔ اهل حال پایبند و ماندگار میشوی.
هوش مصنوعی: اما هر کس مانند ما صالح و شایسته نباشد، در میان اولیای خدا جایی ندارد.
هوش مصنوعی: اگر شایستگی داشته باشی، جایگاهی داری و بیگمان در بهشت جای خواهی گرفت.
هوش مصنوعی: وگرنه مانند خر میشوی و دیگر با انسانیت کاری نخواهی داشت.
هوش مصنوعی: افسوس و صد افسوس که خود را در دین رسوا کردی.
هوش مصنوعی: تو انسان بودی و حقیقت انسان در تو بود، و در میان اولیا تو دلیل و حجت بودی.
هوش مصنوعی: تو انسان بودی و انسان کامل همراهت بود؛ محمد در آخرت شفاعتکنندهٔ تو بود.
هوش مصنوعی: تو انسان بودی و پیمان انسانیت با تو بود، ولی در عالم معنا عاق و نافرمان شدی.
هوش مصنوعی: تو انسان بودی و امیرت انسان کامل بود؛ امیرالمؤمنین دستگیر و یاورت بود.
هوش مصنوعی: اما تو خود را نشناختی و ایمانت را به بهای یک جو باختی.
هوش مصنوعی: افسوس از نام فرزند آدم بودن که این نام بهدرستی بر تو گذاشته شده است.
هوش مصنوعی: ای برادر، شریعت را همانگونه که من میدانم بشناس و این سخن را از زبان عطار باور کن.
هوش مصنوعی: پیامبر هرچه را خداوند فرمود همانگونه انجام داد و نمازش را چنان به جا آورد که به آسمان و معراج رسید.
هوش مصنوعی: در دل به هیچ چیز جز خدا نیندیش، و همهٔ ذکر و وردت «الله اکبر» باشد.
هوش مصنوعی: اگر در نماز غافل و خوابآلود باشی، خود را از رحمت خدا محروم و بیآبرو کردهای.
هوش مصنوعی: در آن صورت نماز و روزهات بیارزش است و طوق لعنت چندین بار به گردنت پیچیده است.
هوش مصنوعی: چون در دل مانند نمرود در فکر دنیا هستی، نزد مردان خدا رانده و نپذیرفته شدهای.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی قدر و منزلتی داشته باشی و در این جهان از رازها آگاه شوی،
هوش مصنوعی: گوشهگیری از مردم دنیا را پیشهٔ خود کن تا شایستهٔ آن باشی که تو را به راستی فرزند آدم بخوانند.
هوش مصنوعی: دانش عارفان را همراه خود کن تا با نیکوکاران و صالحان همراه شوی.
هوش مصنوعی: با دانش باطن و معنا آشنا شو تا دلت روشن شود.
هوش مصنوعی: ای برادر، اگر به راستی از تبار ابوذر هستی، کشور وجود خود را اصلاح کن.
هوش مصنوعی: شاعر میگوید کسی از نسل ابوذر غفاری را در شهر تون دیدم و از او معانی و حقایق بسیار شنیدم.
هوش مصنوعی: از او حال و حقیقت محبوب برایم روشن شد، در حالی که پیشتر این رازها را نمیفهمیدم.
هوش مصنوعی: هر کس از رازهای او آگاه شد، مانند جبرئیل آسمان را زیر بال خود یافت و به مقام بلند رسید.
هوش مصنوعی: هر کس معانی باطن را بداند، قرآن را از حفظ و از دل میخواند.
هوش مصنوعی: مقصود من معانی قرآن است و شور آن در جانم برپاست.
هوش مصنوعی: من در معنای کلام خدا محو و فانیام، و هوشیاری من مانند هوشیاری مفتی بیمعنا و ظاهربین نیست.
هوش مصنوعی: حکم و فتوای من از خود قرآن است، نه از گفتهٔ شیخان و تفسیرهای عامیانه.
هوش مصنوعی: از تفسیر عامیانه بگذر و شرح و تفسیر او را بخوان تا معانی قرآن را بفهمی.
هوش مصنوعی: گفتهٔ مفتی نزد من کفر است؛ مراقب باش در دام ریا و فریب او نیفتی.
هوش مصنوعی: گرد ریش بلند و دستار بزرگ او نگرد تا در دامش گرفتار نشوی.
هوش مصنوعی: آنان را انسان خردمند مپندار، زیرا مانند خریاند که در گل فرو مانده است.
هوش مصنوعی: معنای قرآن را از آنان مخواه؛ اگر روایت و نقلی دارند، فقط همان را از آنان بخوان.
هوش مصنوعی: بهرهٔ آنان روایت از راه تقلید است، اما گفتار من خود سخن قرآن و توحید است.
هوش مصنوعی: گرد عارفان راه حق بگرد و در دین پیامبر یگانه و استوار باش.
هوش مصنوعی: شریعت پیامبر را همان بدان که شاه من میداند، زیرا او ظاهر و باطن قرآن بوده است.
هوش مصنوعی: امیرالمؤمنین انسان کامل است و در برابر او هر دو جهان تنها یک منزل است.
هوش مصنوعی: تو جایگاه و مقام شاه ما را چه میدانی؟ و اگر میدانی، چرا کتاب «مظهر» را نمیخوانی؟
هوش مصنوعی: از کتاب مظهر شریعت برایت روشن میشود و دانندهٔ معانی در راز وحدت خواهی شد.
هوش مصنوعی: از کتاب «مظهر» راه طریقت را پیدا میکنی و از گوهر ذات من، که نور ولایت است، روشنی مییابی.
هوش مصنوعی: در گوهر ذات من ذات خدا را ببین و حقیقت را در وجود کسی ببین که آیهٔ «انما» دربارهٔ اوست. اشاره به آیهٔ «انما ولیکم الله» است که آن را دربارهٔ امیرالمؤمنین میدانند.
هوش مصنوعی: دانای رازهای معنا از من پرسید: ای رفیق، چه میخوانی؟
هوش مصنوعی: گفتم سورهٔ یوسف را از آغاز و سورهٔ طاها را تا پایان، بهطور کامل میخوانم.
هوش مصنوعی: آن دانا گفت: بیا و نور درون خود را خوب بشناس و از شیطانصفتان دنیا زود بترس و دوری کن.
هوش مصنوعی: تو این مردم دنیا را میشناسی؛ آنان شیطانهایی هستند که لباس آدمی پوشیدهاند.
هوش مصنوعی: هر کس از چنین شیطانهایی جدا شود، طوق بندگی و اسارت از گردنش برداشته میشود.
هوش مصنوعی: اما چنین سعادتی را تنها کسی به دست میآورد که از مقام و جاه دنیا روی برگرداند.
هوش مصنوعی: به تو میگویم که اصل درویشی چیست؛ این معنا را در جهان همه نمیدانند و برای عوام نیست.
هوش مصنوعی: ای درویش، گوش کن تا به تو بگویم و ما را در این گفتار فراموش نکن.
هوش مصنوعی: نخست آنکه در محضر نور، یعنی پیر راهنما، باشی؛ دوم آنکه از دنیا دور باشی.
هوش مصنوعی: سوم آنکه از مردم این جهان کناره بگیری و نیککردار باشی.
هوش مصنوعی: میدانی منظور از نور در شرط نخست چیست؟ پیری است که دانش حقیقی از او پدید میآید.
هوش مصنوعی: نه آن علمی که فریبکاران و ریاکاران میخوانند و میدانند.
هوش مصنوعی: او با نور باطن علمی را میآموزد که خدا فرموده است، نه علمی که استادی به او درس داده باشد.
هوش مصنوعی: چنین پیری معنای باطنی قرآن را به تو میگوید و از راز حدیث «من عرف نفسه فقد عرف ربه» و از معرفت سخن میگوید.
هوش مصنوعی: ای یار، برو از دنیا جدا شو و آنگاه در راه معانی راهنمای دیگران شو.
هوش مصنوعی: هر کس از وجود حقیقی آگاه باشد، دنیا و حتی دینِ ظاهری را در برابر آن نابود و بیارزش میداند.
هوش مصنوعی: چنین کسی با «اناالحق» سروکار دارد و مانند حلاج از پای چوبهٔ دار باکی ندارد.
هوش مصنوعی: من از اصل و وصال خبرها دارم و آن را میگویم تا تو از خطرهای راه آگاه شوی.
هوش مصنوعی: زیرا این دنیا خطرهای بسیار دارد و بسیاری را مانند خود زخمی و آزرده کرده است.
هوش مصنوعی: خدایا، تو درویشان دین را از همهٔ این خطرها نگه دار.
هوش مصنوعی: زیرا درویشان تو را میشناسند و تو را میخوانند و از رازهای تو گوهرها میافشانند.
هوش مصنوعی: ای سالک، از راه درویشی به پادشاهی معنوی و حجت روشن میرسی و به مقصود خود که وصال محبوب است دست مییابی.
هوش مصنوعی: تو کسی هستی که با حکمت همنشین است و راه شریعت را در وجود خود میبیند.
هوش مصنوعی: شریعت را مانند خانهای بدان و طریقت را قفل و بند آن خانه.
هوش مصنوعی: حقیقت، یار است که درون این خانه نشسته و همهٔ مستان حق در راه او جان فدا کردهاند.
هوش مصنوعی: همهٔ فرشتگان مقرّب به عشق محبوب گرد این خانه میگردند و «لبیک» میگویند.
هوش مصنوعی: ای دوست، بیا تا با هم در آنجا بنشینیم و چنین روز و فرصتی را به فردا وانگذاریم.
هوش مصنوعی: هر کس چنین نقدِ حاضری را از دست بدهد و به وعدهٔ نسیه دل ببندد، عمرش را بر سرِ هیچ باخته است.
هوش مصنوعی: در بازار عشق، سودِ نقد همین است و ذکرهای عشق برای عاشقان فراهم است.
هوش مصنوعی: من با یاد دوست سرمستِ کامل هستم و به سبب هوشیاریِ او از جای خود برخاستم و بیقرار شدم.
هوش مصنوعی: تو نیز پا و گوش و چشم داری؛ پس همین حالا از هر چه جز خداست دوری کن.
هوش مصنوعی: از جوی این دریای پر از خون، یعنی دنیا، بپر و بگذر، وگرنه همین حالا در آن فرو میافتی.
هوش مصنوعی: هر کس از جوی این جهان بگذرد، در دریای بهشت صد قلاب ماهیگیری برای او آماده است.
هوش مصنوعی: در هر قلاب هزاران حورِ ماهیمانند که از سوی رضوان، نگهبان بهشت، با چنان نوری فرود آمدهاند، گرفتار میشود.
هوش مصنوعی: ای برادر، اگر هوشیار باشی، به سخنانِ پرمعنا گوش فرا میدهی.
هوش مصنوعی: در این آیین و طریقت صد دریای اسرار پنهان است و در هر دریا هزاران مروارید شاهوار هست.
هوش مصنوعی: آن مروارید را در همهٔ واژههای من بجوی تا دریافتن معانی برایت آسان شود.
هوش مصنوعی: هر کس مانند من معنیشناس شود، فرشتگان در برابر او از خود بیخود میشوند.
هوش مصنوعی: هر کس راز معشوق حقیقی را بداند، تمامیِ ایمان را با خود همراه دارد.
هوش مصنوعی: هر کس ایمان ندارد مرده است و سرانجام خود را به شیطان سپرده است.
هوش مصنوعی: هر کس خدا راهنمایش شود، هر دو جهان یکسره زیر پای او قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: هر کس با حکمت به پیش رو نگریسته باشد، راه شریعت را در درون خود یافته است.
هوش مصنوعی: هر کس جان را تماشا کند، به مُلک و دارایی جهان طلاق میدهد و از آن دل میکَند.
هوش مصنوعی: تا کی در این جهان میمانی و در بند این مشت مردمِ فریبکار و دنیای ناپاک گرفتار هستی؟
هوش مصنوعی: این بند را بشکن و از دنیا بیرون برو و مانند من به کوی آخرت درآی.
هوش مصنوعی: تا ببینی چه کسانی مست خداوندِ جبارند، اما در خلوت با یار هوشیارند.
هوش مصنوعی: تو از هوشیارانِ آخرت خبری نداری و بر شیطانهای دنیایت نیز پیروز نیستی.
هوش مصنوعی: شیطان را بگیر و دور بینداز و او را در بوتهٔ دنیا ذوب کن.
هوش مصنوعی: ای یار، چنین کن تا از نیرنگ او در امان بمانی؛ وگرنه در این جهان مردار میشوی.
هوش مصنوعی: هر کس مردارخوار شود، یعنی به دنیای پست دل ببندد، وجودش زخمی و پارهپاره میشود.
هوش مصنوعی: مانند جوانمردان از مردارِ دنیا بگذر تا برای معشوق پاک و پاکیزه شوی.
هوش مصنوعی: هر کس از آلودگیها بیرون آمده باشد، همو مقصودِ تمام آفرینش است که با فرمان «کن» پدید آمد.
هوش مصنوعی: برای تو سخن بسیار گفتم و دویست من گوهر اسرار را سوراخ کردم و به رشته کشیدم.
هوش مصنوعی: راز دو جهان را برایت روشن و آماده کردم و از خدا خواستم که تو را از دوزخ رهایی دهد.
هوش مصنوعی: اما چه سود، چون تو پندم را نمیشنوی؛ من به این روزگار بیحاصل تو میخندم.
هوش مصنوعی: از روزگاری که بیهوده میگذرانی هزاران گریه و پشیمانی پدید میآید و مالک، نگهبان دوزخ، راه تو را به سوی دوزخ باز میکند.
هوش مصنوعی: سپس بر تو نشان طردشدگی میزنند و تو را به ژرفای دوزخ سوزان میبرند.
هوش مصنوعی: ای برادر، در روزگار و کارهای خود بنگر و هرگز سخن شیطان را باور مکن.
هوش مصنوعی: هزاران انسان که علم آموختهاند، گرد خود حصاری از غرور کشیدهاند.
هوش مصنوعی: و میگویند: من با دانش خود رستگار شدهام و در میان دانشمندان به مقامی بلند رسیدهام.
هوش مصنوعی: چنین کسی میگوید سرم پر از دانش است و سراسر وجودم معدن بردباری است.
هوش مصنوعی: اما من از علم و بردباری تو «حال»، یعنی دریافت و تجربهٔ درونی، میخواهم، نه «قال»، یعنی گفتار درسی، مانند آن مدرس.
هوش مصنوعی: انسان کامل از «حال» نورانی میشود، ولی مدرس با «قال» بد و گفتار بیمعنا کوردل میگردد.
هوش مصنوعی: این نادانان خرصفت سخنان غلط را بهجای درس میگویند و در مدرسه یاوه و سخن بیپایه بر زبان میآورند.
هوش مصنوعی: از این یاوهگویی و درسخواندن بگذر و راه او را پیش بگیر؛ سپس در خاک راه او فانی شو.
هوش مصنوعی: وگرنه در این راه کوردل میشوی و هیچکس از حال تو آگاه نمیشود.
هوش مصنوعی: هر کس در درون کور باشد، در باطن از دانش من بیبهره و برهنه است.
هوش مصنوعی: هر کس چشمش از دیدن علم معنا کور باشد، همین علم دنیوی نیز برای او بار و ستمی است.
هوش مصنوعی: اگر به حال خود اهمیت میدهی، بیا و علم معنا را از ما بپرس.
هوش مصنوعی: برو و کتاب «مظهر» مرا راز همهٔ رازها بدان؛ در آن همهٔ اسرار را آسان بیان کردهام.
هوش مصنوعی: برو و آن را از آغاز تا پایان بخوان تا نور آسمانی آن در تو جلوه کند.
هوش مصنوعی: تا بر همهٔ مردم جهان بتابی و مانند نور آدم روشن شوی.
هوش مصنوعی: این کتاب را کلید علم معنا بدان و بدان که تو با آن نور روح عیسی خواهی یافت.
هوش مصنوعی: کلید همهٔ این معانی توحید خداوند است و شاه مردان، یعنی علی، بر این معنا گواه است.
هوش مصنوعی: شاه مردان سرچشمهٔ علم و حال و گفتار من است و من گوهر همهٔ رازها را از او سفتهام.
هوش مصنوعی: اگر عمرت مانند نوح صدها قرن باشد و پیوسته در دنیا گشایش و کامیابی داشته باشی،
هوش مصنوعی: چون اسرار او را ندانی، سرگشتهای و در میان عارفان مانند هیچ و بیارزشی.
هوش مصنوعی: برو عارف شو و رازهای او را بشناس؛ سپس جلوهگاه نورهای او را دریاب.
هوش مصنوعی: تا رازهای پوشیده بر تو آشکار شوند و نزد اهل خدا محرم راز گردی.
هوش مصنوعی: شوق او مرا از دنیا جدا کرد و اکنون به عشق او در این جهان هستم.
هوش مصنوعی: من در جهان به عشق او زندهام و دانای راز عالم بیمکان شدهام.
هوش مصنوعی: مانند منصور حلاج در جهان ندای لبیک سر میدهم؛ دانایی به آن دانا ختم شده است و خدا داناتر است.
هوش مصنوعی: هر کس با دانا همنشین باشد، علم معانی بیگمان برایش حاصل میشود.
هوش مصنوعی: هر کس از دانا روی برگرداند، سرانجام سزای کار خود را میبیند.
هوش مصنوعی: انسانِ دانا برای تو همراهی نیکوست، چون تو را از چاه کفر بیرون میکشد.
هوش مصنوعی: دانا همراهِ کشور جان توست و در شهر معانی، زبان و سخنگوی آن است.
هوش مصنوعی: دانا تو را به سوی خود فرا میخواند و در روز رستاخیز تو را از پل صراط میگذراند.
هوش مصنوعی: دانا از حوض کوثر به تو شرابی میدهد که مانند روح، پاککنندهٔ جان است.
هوش مصنوعی: دانا تو را با حقیقت اسلام آشنا میکند؛ پس به کوی نادانان که مانند چارپایاناند مرو.
هوش مصنوعی: دانا رازهای دانش را با تو در میان میگذارد و راه علم باطن را برایت شرح میدهد.
هوش مصنوعی: دانا تو را از حال باطنی آگاه میکند؛ پس تو خود در این راه بیندیش و به کار خویش بپرداز.
هوش مصنوعی: اگر این تن را که مقصود است پاک و صاف کنی، دانا تو را زود به حق میرساند.
هوش مصنوعی: دانا یکسره از یگانگی خدا با تو سخن میگوید و از نوروز محبت، عید و شادی را برایت بازگو میکند.
هوش مصنوعی: دانا عقل را همراه تو میکند و تو را از حال خودت آگاه میسازد.
هوش مصنوعی: دانا تو را با حکمت راهنمایی کرد و سپس روح حیوانی و خوی جانوری را از تو بیرون برد.
هوش مصنوعی: دانا از اصل و بنیاد کار با تو سخن میگوید و شریعت و حکمت را با هم یار و هماهنگ میداند.
هوش مصنوعی: دانا تو را به راه فقر عارفانه میآورد و عشق را در درون توبهات جای میدهد.
هوش مصنوعی: دانا اکسیر عشق را بر تو میزند تا تو را از ناخالصی گناه و فسق پاک کند.
هوش مصنوعی: دانا تو را از من آگاه میکند تا دوباره به سوی من بازآیی.
هوش مصنوعی: دانا برای تو از عطار سخن میگوید، نه از قاضی و دزد و فریبکار.
هوش مصنوعی: دانا تو را از تقلید بیرون میآورد و راه توحید را خود به تو نشان میدهد.
هوش مصنوعی: دانا تو را از بند اندیشههای شیخ و مفتی بیرون میآورد، همانگونه که نوح با کشتی مردم را از طوفان رهانید.
هوش مصنوعی: دانا تو را از مکر آن شیخ میرهاند و چون نوح تو را در کشتی نجات مینشاند.
هوش مصنوعی: دانا برای تو باید مانند دریا باشد که تشنهلب به سویش بیاید و سیراب و شادمان شود.
هوش مصنوعی: دانا از عشق به تو بهره میدهد و تو در معانی او نامدار میشوی.
هوش مصنوعی: دانا تو را از بدیها نجات میدهد؛ پس خود را مانند شیخ بدکار رسوا مکن.
هوش مصنوعی: دانا تو را به شریعت پیامبر فرا میخواند و سپس راه علی مرتضی را بر تو میخواند.
هوش مصنوعی: راه علی را ایمان کامل بدان و هر دم از او کتاب عاشقان را بخوان.
هوش مصنوعی: راه علی یک راه بیشتر نیست و در معنا، او را پادشاه حقیقت میداند.
هوش مصنوعی: شریعت کار و کردار او در راه طریقت شد، و طریقت ذکر و ورد او در مرتبهٔ حقیقت.
هوش مصنوعی: من حقیقت را جز او نمیدانم و هرچه غیر اوست بیگانه میشمارم؛ این معانی را مانند منصور حلاج آشکارا میخوانم.
هوش مصنوعی: ای حقیقت، از آن رو در جسم عطار جای گرفتی که سخن «اناالحق» را به نیکی بازگویی.
هوش مصنوعی: «اناالحق» هم تو هستی و هم تو خواهی بود و در میان عاشقان، تو محرم اسرار هستی.
هوش مصنوعی: راه حقیقت را در درون شمع وجود احمد (پیامبر) دیدم و شاه مردان، یعنی علی، را از آن راه آگاه یافتم.
هوش مصنوعی: هیچکس این راه را بهتر از علی نپیموده است و اگر کسی هم پیموده، راه آن را از او شنیده و آموخته است.
هوش مصنوعی: هیچکس دیگر به اندازهٔ او از این نزدیکی به حق بهره ندارد و اگر کسی چنین ادعایی کند، باید در گلویش سرب گداخته ریخت.
هوش مصنوعی: کتاب «مظهر» من تیز و برّنده است و بر مدعیان سرب میریزد و در جان دشمن مانند آتشی سوزان است.
هوش مصنوعی: تو سرب را در گلوی آن مدعی بریز و از او دور شو و مانند گوهری به درون ذات من راه یاب.
هوش مصنوعی: تا مانند شیخ مردان شوی و از کسی که چون شیطان غرور و تکبر دارد دوری کنی.
هوش مصنوعی: هر کس با غرور و تکبر همراه باشد، امیر ما (علی) از او بیزار است.
هوش مصنوعی: امیر من کسی است که خلیل (ابراهیم) ستایشگر اوست و زادگاهش خانهٔ خدای بزرگ، یعنی کعبه، است.
هوش مصنوعی: امیر من در کعبه از مادر زاده شد و از این رو حلقهٔ ارادت به او دستگیر و یاریدهندهٔ من شد.
هوش مصنوعی: در این لحظه راه خود را شناختم و به همین سبب در جهان مست و شیدا شدم.
هوش مصنوعی: هر کس که علی راهنمایش باشد، در بهشت مانند ماه درخشان خواهد بود.
هوش مصنوعی: هر کس دوستدار علی باشد، محمد (ص) شفیع او به شمار میآید.
هوش مصنوعی: هر کس علی را امیر دین خود بداند، بیگمان خوارج با او دشمنی میورزند.
هوش مصنوعی: هر کس علی را پیشوای خود بداند، جان و تنش سراسر نور و پاکی میشود.
هوش مصنوعی: هر کس علی فرمانروای او باشد، از هیچ شاه و امیری بیم و پروایی ندارد.
هوش مصنوعی: هر کس را که علی به نزد خود بخواند، هیچکس او را از هیچ دری نمیراند.
هوش مصنوعی: هر کس که علی بر او مهربان باشد، بدان که خداوند در حقیقت همراه و یار اوست.
هوش مصنوعی: هر کس را که علی خواهان او شود، هزار یوسف مصری خریدار او میشوند؛ یعنی ارزش و ارجی بسیار مییابد.
هوش مصنوعی: هر کس علی امام او باشد، همهٔ رازهای معنوی برای او کامل میشود.
هوش مصنوعی: هر کس علی یار غار و همدم نزدیک او باشد، از زهر و نیش مار هراسی ندارد.
هوش مصنوعی: هر کس مورد لطف علی باشد، حوریان بهشت به او روی میآورند و مهر میورزند.
هوش مصنوعی: هر کس را که علی از درگاه خود براند، خداوند همان دم از او بیزار میشود.
هوش مصنوعی: هر کس که علی نور وجودش باشد، جامهٔ ایمان کفن او میشود؛ یعنی با ایمان از دنیا میرود.
هوش مصنوعی: هر کس که علی جام به او بدهد، مستی حق در وجود او آرام و قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: هر کس که علی زبان او شود، کتاب «مظهر» را میخواند و معنای آن را درمییابد.
هوش مصنوعی: هر کس را که علی سلمان بخواند، تو او را در مقام ابوذر غفاری بدان و بخوان.
هوش مصنوعی: هر کس که علی دوستدارش باشد، همهٔ درمانش به دست پزشکی چیرهدست است و از هر دردی شفا مییابد.
هوش مصنوعی: هر کس که حیدر (علی) حقیقت را به او نشان دهد، درختِ بینش و شهود از وجودش میروید.
هوش مصنوعی: ای دوست، برو و سر بر فرمان و راه او بگذار تا مانند ابوذر آزاد شوی.
هوش مصنوعی: ای دوست، آنچه گفتم را بشنو و در میان عارفان خاموش باش و راز را فاش مکن.
هوش مصنوعی: اگر مانند مردانِ راه خاموش بنشینی، از اسرار هیچ بهرهای را از دست نمیدهی.
هوش مصنوعی: و اگر سخن بگویی، تو را میکشند و میگویند تو رافضی هستی و تو را میبرند.
هوش مصنوعی: شاعر به مخالف تهمتزن میگوید: ای سگ، نمیدانی رافضی کیست؟ برایت میگویم تا لبت از گفتن خشک شود.
هوش مصنوعی: رافضی کسی است که دینِ شاه (علی) را ندارد و به کوی مرتضی راهی ندارد.
هوش مصنوعی: رافضی کسی است که در اسلام لعنت شده و در راه شاهِ من گامی برنمیدارد.
هوش مصنوعی: رافضی کسی است که دینی جز دین حق دارد و به کوی کسی جز حیدر میرود.
هوش مصنوعی: رافضی کسی است که خدا از او بیزار است و نگهبانان دوزخ نیز از او دلآزردهاند.
هوش مصنوعی: رافضی کسی است که دین را دگرگون کرده و راهی جز راه حق بنا نهاده است.
هوش مصنوعی: رافضی کسی است که بیگانگان را برگزیده و همهٔ خاندان پیامبر را خوار و چون خار دیده است.
هوش مصنوعی: رافضی کسی است که از توحید دور است و با پیروی از چهار مذهب، کافرِ نعمت شده است.
هوش مصنوعی: نام خدای یگانه برای دل من بسیار خوشایند است و ایمانم چون قند شیرین است.
هوش مصنوعی: پیامبر با شریعتش یک راه به من نشان داد، اما تو برای آن چهار پایه (چهار مذهب) نهادی.
هوش مصنوعی: تو خدا و پیامبر را کنار گذاشتی و خود را در هر دو جهان کور کردی.
هوش مصنوعی: دینِ امیرمؤمنان مانند دین تو نیست و مانند مذهب حنبلی و شافعی هم نیست.
هوش مصنوعی: همه ادعا میکنند راهشان راه پیامبر است، اما در سرشت برخی بدی بسیار است.
هوش مصنوعی: شما ابوبکر و عمر را دوست دارید و همه را پیرو پیامبر میشمارید.
هوش مصنوعی: دین حق برای همه یکی است نه دوتا، اما این سخن برای تو چون خار مغیلان در گلو گیر کرده است.
هوش مصنوعی: تو به ایمانی مانند ایمان سلمان نیاز داری تا خورشید حقیقت از کوه وجودت طلوع کند.
هوش مصنوعی: باید ایمانت به خاندان پیامبر استوار باشد، زیرا آنان نورِ ذات آدماند.
هوش مصنوعی: چرا از حال و مقام آنان غافل شدی؟ مگر ایمان از وجودت رفته است؟
هوش مصنوعی: ایمان من علی مرتضی است که در دین پیامبر پیشوا است.
هوش مصنوعی: دین پیامبر از راه او برایم ثابت و مسلّم شد، زیرا او یار و همدم پیامبر بود.
هوش مصنوعی: او دین پیامبر را به من آموخت و همهٔ مذهبهای دیگر را از دین او جدا ساخت.
هوش مصنوعی: او مرا به جعفر (امام صادق) راهنمایی کرد و گفت از سخن ولیّ خدا مگذر.
هوش مصنوعی: گفت که سخن او همان سخن پیامبر است و او در معنا و پرهیزگاری ولیّ خداست.
هوش مصنوعی: خدا بر زهد و پاکی او گواه است و او شفیع و عذرخواهِ همهٔ اولیاست.
هوش مصنوعی: ایمان و توکل به او ختم میشود و در او به کمال میرسد؛ پس به کسی جز او دست توسل دراز مکن.
هوش مصنوعی: شاعر رو به آن ولی میگوید: چه کسی پادشاهی پاک و معصوم مانند تو دارد؟ مرا از لطف خود بیبهره مگذار.
هوش مصنوعی: تو دریای بردباری و معدن بخشش و دانشی، و از بادهٔ ناب معرفت و آرامش سرمستی.
هوش مصنوعی: این بادهٔ معرفت را از دست پدر و پیشوای تو به تو دادند و تو همهٔ اهل حق را از آن سیراب کردی.
هوش مصنوعی: چه کسی توان نوشیدن آن باده را دارد، مگر کسی که جامهٔ پادشاهی معنوی بر تن داشته باشد؟
هوش مصنوعی: ای پادشاه جاودان، جز تو چه کسی میتواند پا بر شانهٔ پیامبر بگذارد؟ اشاره به روایتی است که علی بر دوش پیامبر رفت و بتهای کعبه را شکست.
هوش مصنوعی: چه کسی میتواند سخن «اگر پرده برداشته شود بر یقینم افزوده نمیشود» را بگوید، یا معنای «هر که خود را شناخت خدایش را شناخت» را دریابد؟
هوش مصنوعی: چه کسی میتواند بگوید که حق را دیدهام، یا بگوید این سخن را از خود او شنیدهام؟
هوش مصنوعی: چه کسی میتواند در دانش کتابهای آسمانی، از قرآن تا انجیل، استاد جبرئیل باشد؟
هوش مصنوعی: چه کسی در حضور او اسرار را میداند؟ مگر عطار که از آن اسرار آگاه است.
هوش مصنوعی: چون عطار اکنون از سر و جان خود گذشته است، مهر تو را در ژرفترین لایهٔ جانش نوشته است.
هوش مصنوعی: عطار راز رازهای تو را به هر کسی میگوید که فریاد «یا هو» و «من هو» برآورد، یعنی به اهل ذکر و طلب.
هوش مصنوعی: جز یاد تو یادی ندارم و جز اندیشهٔ تو اندیشهای در سر ندارم.
هوش مصنوعی: تو نمایانگر همهٔ جلوهها هستی و تویی که درون وجود من را روشن کردهای.
هوش مصنوعی: جهان را روشن از نور تو میدانم و همین نور در حقیقت جامه و پوشش من است.
هوش مصنوعی: به نادان احمقی که حتی یک گام در کوی من برنداشته، چه بگویم؟
هوش مصنوعی: من از نادان احمق میگریزم، زیرا کار احمقان جنگ و دشمنی است.
هوش مصنوعی: خطاب به شنونده: برو و به سخن دانایان عمل کن، نه آنکه مانند احمقان نیرنگ و فریب به کار ببری.
هوش مصنوعی: زبان من مانند نور روشن و گویاست، اما زبان تو در گفتن الکن و ناتوان است.
هوش مصنوعی: در کتاب «مظهر» همان را گفتهام که خدا گفت، زیرا او در گوش جانم آن را ندا داد.
هوش مصنوعی: ندا این بود که من از نور خورشید روشنترم و مانند عاشق، فرمانروایی جاودان را به دست گرفتهام.
هوش مصنوعی: من این کتاب «مظهر» را به زبان مردم عادی سرودهام؛ گاهی پخته و گاهی خام.
هوش مصنوعی: چنین گفتم تا فهم مردم آن را به آسانی دریابد و از نادانی و تکبر خود بیرون آید.
هوش مصنوعی: وگرنه اگر آن را با الفاظ والا و فاخرش میگفتم، کسی پیدا نمیشد که همپای فهم آن باشد.
هوش مصنوعی: در آن صورت دل درویش از آن بیبهره میماند و کتاب تنها در دست خادم و مخدوم، یعنی خواص، باقی میماند.
هوش مصنوعی: هر کس با چشم دانش در آن نظر کند، باید همهٔ عابدان جهان را از آن آگاه کند.
هوش مصنوعی: من دانش جهان را، از روزگار خودم تا روزگار آدم، در این کتاب نهادهام.
هوش مصنوعی: تو این معما را به پایان برسان، زیرا من از رازهای دلدار سخن بسیار دارم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.