شه القصه ز پیش او بدر شد
دلی پر غصّه نزدیک پدر شد
بسی بگریست و بسیاری سخن گفت
سخن در فرقت آن سرو بن گفت
که گر دستور بخشد شاهم امروز
خبر پرسم ازان ماه دل افروز
بصحرا اسپ تازم راه جویم
بدریا در نشینم ماه جویم
چو باد صبح هر سویی شتابم
مگر بویی ز گلرویی بیابم
چو هست آن بت گل صد برگ جانم
اگر گل نبودم بی برگ مانم
شدم چون گل، بخون افگنده بی او
بمیرم گر بمانم زنده بی او
پدر گفت این سخن گفتار تو نیست
کسی کو عقل دارد یار تو نیست
هر آن عاقل که این افسانه گوید
ترا در کار گل دیوانه گوید
بدریا در پی گل چون نشینی
اگر بادی شوی گل را نبینی
تو پی میجویی از آب، اینت سودا
نشان پی که یافت از آب دریا
چو خورد آن ماه را در آب ماهی
ز ماهی ماه را چون بازخواهی
ترا از ماه تا ماهی تمامت
غم آن ماه و آن ماهی حرامت
بروم آی و ز هر سویی خبر جوی
مشو، چون ره نمیدانی سفر جوی
چو خسرو آن سخن بشنود از شاه
ز بی صبری دلش برخاست از راه
فرو بارید اشک از درد دوری
نه دل ماندش نه عقل ونی صبوری
گرفت از آب چشمش پای در گل
فتادش آتش سوزنده در دل
چنان برخاست آن آتش ز بالا
که میننشست هیچ از آب دریا
بشه گفتا ز گل بی دل بماندم
ازان بی عقل و بیحاصل بماندم
دلم مرغیست بی آرام مانده
بحلق آویخته در دام مانده
کنون از بس که در تن زد پر و بال
قفس بشکست و بر پرّید در حال
تنی گر یک نفس بر پای دارد
بصد مردی دمی بر جای دارد
مرا زین تن نیاید پادشاهی
وزین سر شیوهٔ صاحب کلاهی
نخستین سر بباید افسری را
وز اوّل شاه باید کشوری را
چو من بی گل سر شاهی ندارم
ز شاهی هیچ آگاهی ندارم
مرا تا گل نیاید در بر من
منه دل بر من و بر افسر من
دلم گل بود و گل شد غرقهٔ آب
کسی بی دل کجا یابد خور و خواب
چو من هستم دل خود را طلبگار
چرا باشم ملامت را سزاوار
ندانم گل ز من گم گشت یا دل
و یا هر دو یکیاند، اینت مشکل
چو مل در شیشه گم شد شیشه در مل
گلم گویی دلم گشت و دلم گل
مرا نیست این زمان گل در بر خویش
منم امروز گل جویای دلریش
اگر عمری دوم، در کوی خویشم
همی تا من منم دلجوی خویشم
چو بشنود آن سخن قیصر ز فرزند
فتاد از روم افتاده بدربند
به خسرو گفت سخت افتاد بندت
نیاید هیچ پندی سودمندت
دلم خون میشود از رفتن تو
ولی هم روی نیست آشفتن تو
من از هجرت بخون در خفته مانده
بسی به زانکه تو آشفته مانده
چه گویم قصه چون گفتند بسیار
رضا دادش برفتن شاه هشیار
وداعش کرد حالی شاه خسرو
جهان افروز شه را گشت پس رو
بسوی روم شد قیصر هم از راه
بدریا رفت خسرو از پی ماه
جهان افروز و فرخ بود و فیروز
دگر ده مرد استاد دل افروز
چو از مه نیمهٔ ماهی بسر شد
کمان ماه چون سیمین سپر شد
شدند آن سروران یکسر سواره
برفتن در گذشتند از ستاره
شبانروزی بهم صحرا بریدند
چو از دوری لب دریا بدیدند
مگر فیروز را شه پیش بنشاند
میان جمع نزد خویش بنشاند
زهر در پایگاهش بیشتر کرد
همه کارش بزر چون آب زرکرد
بدو گفت از دوجانب راه دریاست
یکی سوی چپ و دیگر سوی راست
ترا باید بمشرق رفت ازین راه
مگر آنجا خبریابی ازان ماه
که تا من سوی مغرب باز گردم
مگر هم صحبت دمساز گردم
چو بشنود آن سخن از شاه، فیروز
بفیروزی بکشتی شد دگر روز
چو شد فیروز از خسرو جدا باز
ز غصّه، بیوفایی کرد آغاز
چو در طبع کسی پاکی نباشد
ز ابلیسی خود باکی نباشد
چو با خود برد فرخ را شه روم
دگر شد حال فیروز سگ شوم
ز خشم فرخ و خسرو چنان شد
کزان کین در سخن آتش فشان شد
نهاد از سر قدم در کوی دیگر
کشید آنجا سپر در روی دیگر
بدل میگفت خسرو درجهان کیست
که نتوان کرد با او یک نفس زیست
ز فرخ خسروم در غم فرو کشت
بسر باری مرا در پای او کشت
بچیزی کمتر از فرخ نیم من
خریدار چنین پاسخ نیم من
اگر فیروز نبود عالم افروز
کجا فرخ تواند گشت فیروز
اگر هر یک ازیشان شهریارست
مرا با آن دو بد گوهر چه کارست
مرا آن به که راه شهر گیرم
وگرنه در غم این قهر میرم
مرا باید بر شاپور رفتن
ز دریا سوی نیشابور رفتن
بآخر زود کشتی راروان کرد
کم از ده روز ار دریا کران کرد
بنیشابور آمد از ره دور
بخدمت رفت نزد شاه شاپور
شه شاپور پیش خویش خواندش
چو دستش داد بر کرسی نشاندش
بپرسیدش ز فرخ کو کجا شد
چه بود او را، چرا از تو جدا شد
برای نقش گل عمری درازست
که رفتند و هنوز آن نقش بازست
دلم آن نقش را دمساز خواندست
نکونقشیست الحق باز خواندست
کنون بگشای بند و راز برگوی
ز فرخ زاد و نقش گل خبر گوی
زبان بگشاد فیروز سیه روز
که خسرو باد بر هر کار فیروز
بدان ای شمع ملک و تاج شاهان
ز تاجت سرنشین صاحب کلاهان
که نتوان گفت حال خود چنان زود
که حال ما چنان بود و چنین بود
چو خسرو شاه بستد عهد از ما
نشد غایب ز جد و جهد از ما
چو فرخ دید مردی و جمالش
شد از زور و زر او در جوالش
ولیکن من بدل او را نبودم
ضرورت را نفاقی مینمودم
ندیدم فرصتی اکنون که دیدم
بخدمت پیش شاه خود رسیدم
گریزان گشتم از خسرو بفرجام
که پیروزم چو بگریزم بهنگام
وزان پس هرچه رفته بود در راه
سراسر آشکارا کرد بر شاه
بشه گفتا کنون خسرو بدریاست
نشان میجوید از گلرخ چپ و راست
تو میباید که جویی آن نشان باز
چنین دانم که یابی در جهان باز
چو شد از کارها شاپور آگاه
روانه کرد خلقی را بهر راه
زهی عطار در بحر حکایت
توداری درّ معنی بی نهایت
سخن سر سبز معنی گشت از تو
بهشتی دار دنیی گشت ازتو
چنان کردی بمعنی داستان را
که باران بهاری بوستان را
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: خسرو به دل‌تنگی به سمت دریا می‌رود تا گلی که دوستش دارد را بیابد. در این سفر، پدرش به او هشدار می‌دهد که عشقش او را دیوانه کرده و در پی گل، وقتش را هدر می‌دهد. خسرو از دوری آن گلدر پی شوک و غم به ناامیدی می‌افتد و در نهایت، بر اساس نصایح پدرش، به جستجوی راهی دیگر می‌افتد. او با دوستانش برای یافتن نشانه‌ای از گلی که چنان دل‌بسته‌اش است، آغاز به سفر می‌کند. در این میان، مسائل گوناگونی پیش می‌آید و محبت بین آنها آزمایش میشود.
هوش مصنوعی: خسرو به‌طور ناگهانی از پیش آن معشوقه‌اش دور شد و دلش پر از غم و اندوه گردید و به نزد پدرش رفت.
هوش مصنوعی: خسرو بسیار گریه کرد و سخن‌های زیادی دربارهٔ جدایی از آن معشوق زیبا گفت.
هوش مصنوعی: اگر امروز پادشاه اجازه دهد، خبر آن دختر زیبا و دل‌انگیز را از کسی می‌پرسم.
هوش مصنوعی: در دشت سوار بر اسب تندرو می‌روم و به دنبال آن هستم که به دریا برسم و در کنار آن بنشینم و ماه را جستجو کنم.
هوش مصنوعی: مثل باد صبح به هر سو می‌شتابم تا بلکه بویی از آن گل‌روی زیبا بیابم.
هوش مصنوعی: چون آن معشوق مانند گل صدبرگ است، اگر من هم مانند گل نبودم، بسیار پژمرده و بی‌حالت می‌شدم.
هوش مصنوعی: بی‌او به حالتی رسیده‌ام که مانند گلی هستم که با خون آغشته شده است و اگر بمانم، بدون او می‌میرم.
هوش مصنوعی: پدر می‌گوید این سخنی که تو می‌زنی از عقل و دانایی تو نمی‌آید، زیرا کسی که عاقل باشد، عاشق نمی‌شود.
هوش مصنوعی: هر کسی که این داستان را تعریف کند، مطمئناً در مورد گل، انسان عاقل و باهوش نمی‌باشد.
هوش مصنوعی: اگر در پی گل، به دریا نشینی، وقتی که بادی بوزد، گل را نخواهی دید.
هوش مصنوعی: تو در پی خواسته‌ای هستی که از آب به دست نمی‌آید. این نشان می‌دهد که چقدر خود را درگیر موضوعی کرده‌ای که هیچ فایده‌ای برایت ندارد، مانند کسی که به دنبال گلی از دریا می‌گردد.
هوش مصنوعی: وقتی آن ماه، یعنی آن دختر زیبا را در آب ببیند که ماهی آن را می‌خورد، پس تو هم باید از ماهی بخواهی که ماه را به تو بازگرداند.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به این نکته اشاره می‌کند که تو تنها از ماه (ای دلبر) تا ماهی (موجودی در آب) آرزوها و غصه‌های زیادی داری، که نماد نرسیدن و جدایی است، و بنابراین باید از آن غم‌ها و اندوه‌ها دوری کنی.
هوش مصنوعی: برو و از هر طرف خبر بگیر، اما نگر از آنجا که راه را نمیدانی، قصد سفر نکن.
هوش مصنوعی: هنگامی که خسرو این سخن را از شاه شنید، به دلیل بی‌صبری و دلتنگی‌اش از راه رفتن باز ایستاد و دلش بسیار بی‌قراری کرد.
هوش مصنوعی: از شدت درد دوری، اشک‌هایش فرو ریخت و نه دلش ماند و نه عقلش و نه صبرش.
هوش مصنوعی: اشک‌هایش مثل آب، باعث شد که پایش در گل بیفتد و در دلش آتش سوزنده‌ای شعله‌ور شد.
هوش مصنوعی: آتش عشقی که در دل خسرو شعله‌ور شده بود، به‌قدری قوی و بلند بالا شد که حتی آبِ دریا نتوانست آن را خاموش کند.
هوش مصنوعی: به بلبل گفتم که از گل دلم خالی مانده، و از آن عشق بی‌عقل و بی‌فایده رنج می‌برم.
هوش مصنوعی: دل من همچون پرنده‌ای بی‌قرار است که در دام اسیر شده و نمی‌تواند آزادانه پرواز کند.
هوش مصنوعی: اکنون به دلیل مدت طولانی که در قفس بوده، پر و بالش را زده و قفس را شکسته است و در حال پرواز می‌کند.
هوش مصنوعی: هرگاه بدن (تن) یک لحظه بر پا بایستد، به اندازهٔ صد مرد (قوی) در آن دمی برجا نگه‌داشتن و استقامت در برابر مشکلات دشوار است.
هوش مصنوعی: توانایی پادشاهی از این بدن و این سر به من نمی‌آید و من لیاقت شیوه و رفتار کسی که تاج و کلاه بر سر دارد را ندارم.
هوش مصنوعی: برای دست‌یابی به مقام رهبری و پادشاهی، نخست باید سروری و رهبری را از کسی که در مقام عالی‌تری است، به دست آورد و سپس از شاهی که در ابتدا وجود دارد، کشور را دریافت کرد.
هوش مصنوعی: من بدون گل نمی‌توانم شاهانه زندگی کنم و از هیچ‌چیزی دربارهٔ پادشاهی اطلاعی ندارم.
هوش مصنوعی: تا زمانی که گل به نزد من نیاید، دل خود را بر من و بر تاج و افسر من نیاورید.
هوش مصنوعی: دل من شاداب و پر از عشق بود و اکنون در آب عشق غرق شده است. هیچ‌کس که دل ندارد، نمی‌تواند آسایش و آرامش را بیابد.
هوش مصنوعی: من که خودم در جست‌وجوی دل هستم، پس چرا سزاوار ملامت باشم؟
هوش مصنوعی: نمی‌دانم که آیا گل از من دور شده یا دل من، یا شاید هر دو یکی شده‌اند؛ این موضوع برای من پیچیده است.
هوش مصنوعی: وقتی که عطر گل در شیشه گم شد، گویی که شیشه در عطر گل گم شده است. این حالت نشان می‌دهد که دل من هم از گم‌شدن عطر گل، گم شده و در واقع دل و گل هر دو در هم آمیخته‌اند.
هوش مصنوعی: در حال حاضر گلی در آغوش من نیست و من امروز همان گلی هستم که به دنبال دلبر جذاب و دلربا می‌گردم.
هوش مصنوعی: اگر بار دیگر زمانی برای زندگی داشته باشم، در همین کوی و محله‌ای که هستم، می‌خواهم به دنبال دلی آرامش بباشم.
هوش مصنوعی: زمانی که قیصر (رهبر روم) آن سخن را از فرزند (خسرو) می‌شنود، از شدت ناراحتی به خاطر اینکه فرزندش در قید و بند گرفتار شده است، دچار ناامیدی میشود.
هوش مصنوعی: به خسرو گفته میشود که تو به شدت در زنجیر افتاده‌ای و هیچ پندی نمی‌تواند برایت مفید باشد.
هوش مصنوعی: برای رفتن تو دلم بسیار غمگین و رنجور میشود، اما نمی‌توانم در این وضعیت به تو بگویم که نگران این آشفتگی‌ات هستم.
هوش مصنوعی: من به دلیل جدایی و دوری از تو، دلم پر از غم و اندوه شده و در این غم همچنان خوابیده‌ام، و این حال من به خاطر آشفته‌و بی‌قرار بودن تو، از این وضعیت بهتر است.
هوش مصنوعی: در این بیت، راوی از سختی گفتن داستانی صحبت می‌کند و می‌گوید که نمی‌داند چگونه داستان را بگوید زیرا سرگذشت رفتن پادشاه هوشیار (خسرو) از پیشرفت و مشکلات بسیار رضایت‌امیز بوده است.
هوش مصنوعی: شاه خسرو که نورافشان جهان است، با اندوه و ناله‌ی او خداحافظی کرد و پس از آن به سمت عقب برگشت.
هوش مصنوعی: خسرو به سمت روم رفت و قیصر (امپراتور روم) نیز از راه دریا به سمت او رفت، تا ماه را دنبال کند. در اینجا "ماه" به معشوق و زیبایی اشاره دارد.
هوش مصنوعی: جهان زیبا و خوشحال‌کننده و خوشبخت بود و در آن زمان، ده نفر مردان کاردان و با استعداد وجود داشتند که دل‌ها را شاد می‌کردند.
هوش مصنوعی: وقتی که از نیمهٔ ماه گذشت، کمان ماه شکل و رنگی شبیه سپر نقره‌ای پیدا کرد.
هوش مصنوعی: آن سروران به طور دسته‌جمعی سوار شدند و برای رفتن، از زیر ستاره‌ها عبور کردند.
هوش مصنوعی: شبانروزی به هم در صحرا حرکت کردند و وقتی از دور دریا را دیدند، مسیرشان را تغییر دادند.
هوش مصنوعی: شاه خسرو فیروز، که شاهی بزرگ و معتبر است، او را در جمع خود نشاند و به او اهمیت و توجه داد.
هوش مصنوعی: زهر که در اینجا به معنای کینه یا دشمنی است، در موقعیت و مقام فیروز بیشتر شد و کارهای وی با ارزش و بزرگ جلوه کرد، مانند طلا که در آب حل میشود.
هوش مصنوعی: به خسرو گفته میشود که از هر دو سمت راه دریا وجود دارد؛ یکی به سمت چپ و دیگری به سمت راست.
هوش مصنوعی: باید به سمت مشرق رفت، چون در این مسیر ممکن است خبری از آن ماه رخسار به دست آوری.
هوش مصنوعی: خسرو می‌گوید که تا زمانی که به سمت غرب برگردم، امیدوارم که همراهی مناسب برای گفت‌وگو و صحبت پیدا کنم.
هوش مصنوعی: وقتی فیروز سخن شاه را شنید، از شادی و خوشحالی به حالت شادابی دیگری درآمد و روز جدیدی را آغاز کرد.
هوش مصنوعی: زمانی که فیروز از خسرو جدا شد، به خاطر غم و اندوهی که داشت، به بیوفایی و خیانت روی آورد.
هوش مصنوعی: وقتی در طبیعت کسی پاکی وجود نداشته باشد، از ابلیس (نماد شر و وسوسه) هم نباید ترسی داشته باشد.
هوش مصنوعی: وقتی که فرخ را به همراه خود به جنگ می‌برم، حال فیروز تغییر می‌کند و مانند یک سگ می‌شوم، به این معنا که در چنین وضعیتی ذلت و خفت را می‌پذیرم.
هوش مصنوعی: از خشم فرخ و خسرو، اوضاع به‌گونه‌ای شد که آن کینه و دشمنی در صحبت‌ها مانند آتش شعله‌ور گردید.
هوش مصنوعی: خسرو به دلیل خشمش از فرخ، از جایی به جای دیگر می‌رود و در آن مکان، خود را از خطرات احتمالی محافظت می‌کند.
هوش مصنوعی: خسرو در این بیت می‌گوید که در جهان هیچ‌کس نیست که نتوان با او یک نفس زندگی کرد، یعنی همگان قابل تحمل و هم‌زیست هستند.
هوش مصنوعی: خسرو به خاطر فرخ، غمگین و ناراحت شد و احساس می‌کند که این غم او را به شدت تحت فشار قرار داده است و به نوعی در پای فرخ (دوستی نیکو) از شدت غم از پای درآمده و ناکام مانده است.
هوش مصنوعی: من کمتر از فرخ (که شخصیتی برجسته و شایسته است) را نمی‌خواهم و به چنین پاسخ و جوابی قانع نیستم.
هوش مصنوعی: اگر فیروز (شخصیتی در داستان) وجود نمی‌داشت، نور عالم (روشنی و روشنگری) از کجا می‌توانست درخشان شود؟ پس فرخ (شخصیت دیگر) نمی‌تواند فیروز باشد.
هوش مصنوعی: هر یک از آنها اگر شهریار باشند، من با آن دو نفر که نیکو نیستند چه کاری دارم؟
هوش مصنوعی: بهتر است که من به سفر به شهر بروم و اگر این کار را نکنم، در غم و اندوه این جدایی خواهم مرد.
هوش مصنوعی: من باید به شاپور بروم، و بهتر است که به جای رفتن از دریا به نیشابور بروم.
هوش مصنوعی: در آخر، کشتی را به سرعت به راه انداختند و اگر دریا را به کرانه برساند، کمتر از ده روز طول خواهد کشید.
هوش مصنوعی: خسرو از راهی دور به نیشابور آمد و به خدمت شاه شاپور رفت.
هوش مصنوعی: شاه شاپور او را به نزد خود فراخواند و وقتی او را دید، او را روی تخت (کرسی) نشاند.
هوش مصنوعی: خسرو از شاپور پرسید که فرخ کجا رفته و چه اتفاقی افتاده که او از تو جدا شده است.
هوش مصنوعی: برای تصویر زیبای گل، عمر طولانی‌ای صرف شده است و با وجود اینکه آنها رفتند، هنوز هم آن تصویر در ذهن باقی مانده است.
هوش مصنوعی: دل من این نقش گل را با دل‌سوزی و احساس می‌بیند و واقعاً آن را زیبا و شایستهٔ ستایش می‌داند.
هوش مصنوعی: اکنون بند و راز را بگشای و خبر از فرخ‌زاد (خسرو) و نقش گل را بگو.
هوش مصنوعی: فیروز، که روزهای بدی را تجربه کرده است، زبانش را گشوده و سخن می‌گوید که خسرو به هر کاری موفق و پیروز خواهد بود.
هوش مصنوعی: ای شمعی که تاج پادشاهی و فرمانروایی را روشن می‌کنی، بدان که تو باعث روشنی و زینت سر تاج‌داران هستی.
هوش مصنوعی: نمی‌توان حال خود را به‌سرعت بیان کرد، چراکه حال ما اینگونه بوده و به همین شکل است.
هوش مصنوعی: وقتی خسرو، شاه، از ما عهد و پیمان بست، او از تلاش و سعی ما غایب نشد.
هوش مصنوعی: چون فرخ، یعنی خوشبخت یا خوشحال، مردی را دید، زیبایی او به قدری تحت تأثیر قدرت و ثروت او قرار گرفت که احساس کرد جمال و زیبایی‌اش به خاطر این ثروت و قدرت است.
هوش مصنوعی: اما من مانند او نبودم و نمی‌توانستم جای او را بگیرم. در موقعیتی که به من پیش آمده بود، خود را به اجبار در نقشی جا زدم که نباید در آن می‌بودم.
هوش مصنوعی: اکنون فرصتی را ندیدم، اما حالا که او را دیدم، به خدمت شاه خود رسیدم.
هوش مصنوعی: از خسرو که در حال حاضر در موقعیت قوی و پیروزی است، گریزان شدم، زیرا اگر در زمان خطر فرار کنم، در نظر مردم پیروز نخواهم بود.
هوش مصنوعی: بعد از آن، هر چیزی که از راه رفته بود، به‌طور کامل و واضح برای شاه بیان کرد.
هوش مصنوعی: خسرو اکنون به دریا رفته تا نشانه‌ای بیابد و از چپ و راست به دنبال گلرخ می‌گردد.
هوش مصنوعی: تو باید دنبال آن نشانه بگردی، چون می‌دانم که در این دنیا دوباره آن را پیدا خواهی کرد.
هوش مصنوعی: زمانی که شاپور از اوضاع و کارهای خسرو مطلع شد، افرادی را به سوی دریا فرستاد تا او را در این مسیر یاری دهند.
هوش مصنوعی: عطار به زیبایی در این شعر به دریا و حکایت‌های عمیق و بی‌پایان اشاره کرده و از غنای معنای سخنانش تمجید می‌کند. او به نوعی در اینجا به خود و آثارش اشاره می‌کند و می‌گوید که مانند دریا، حکایت‌های او نیز عمیق و ارزشمند هستند.
هوش مصنوعی: سخن پرمعنا و زلال تو به مانند درختی سبز و شکوفا شده، و بهشت دنیوی از وجود تو به وجود آمده است.
هوش مصنوعی: تو داستان را آنچنان زیبا و دل‌نشین گفتی که مانند باران بهاری، نرمی و طراوت را به بوستان می‌دهد.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.