بنام آنکه نور جسم و جانست
خدای آشکارا و نهانست
خداوندی که جان در تن نهان کرد
ز نور خود زمین و آسمان کرد
فلک خرگاه تخت لامکان ساخت
زکاف و نون زمین و آسمان ساخت
ز یک جوهر پدید آورد اشیا
ز بود خویش پنهانست و پیدا
مه و خورشید هردو در سجودش
طلبکار آمده در بود بودش
به هر کسوت که میخواهد برآید
بهر نقشی که میخواهد نماید
زمین و آسمان گردان اویند
کواکب جمله سرگردان اویند
خرد انگشت در دندان بماندست
میان پردهٔ حیران بماندست
ز کنه ذات او کس را خبر نیست که
جز دیدار او چیز دگر نیست
همه دیدار یار است ار بدانی
ولی در عاقبت حیران بمانی
صفاتش عقل کی بتواند آراست
اگرچه عقل از ذاتش هویداست
کمالش عقل و جان هرگز ندیدند
اگرچه راه بسیاری بریدند
فرو شد عقلها در قطرهٔ آب
همه در قطره پنهانست دریاب
همه در بحر این اندیشه غرقند
ز فکرت دایما پویان به فرقند
نمود خود نمودست او چنان باز
که نادانسته کس انجام و آغاز
همه حیران بمانده در جمالش
نمییابد کسی اینجا کمالش
کجا داند خرد کو خود چه بودست
که او پیوسته در گفت و شنودست
همه جانها درون پرده پنهانست
فلک از شوق او پیوسته گردانست
چو نتوانی که او را باز بینی
سزد گر عین خاموشی گزینی
ز خاموشی همه حیران و مستند
طلسم چرخ یکباره شکستند
اگر اسرار کلّی رو نماید
ترا زین حسّ فانی در رباید
برد تا لامکان و سِدرَهٔ راز
ببینی در زمان انجام و آغاز
کسانی کاندر این ره دُرفشاندند
همه در قعر بحرش باز ماندند
نمیدانی در این معنی چه گوئی
که گردان چون فلک مانند گوئی
همه گردان تست ای دوست دریاب
درون خانهای اکنون تو دریاب
زهی صنع نهان و آشکاره
که جان اینجا بمانده در نظاره
اگر خورشید گویم هست گردان
بماند در درون پرده حیران
اگر ماه است دائم در گداز است
گهی بدر و گهی در عین راز است
کواکب نیز گردان وصالند
گهی اندر هبوط و گه وبالند
قلم بشکافته از هیبت یار
بسرگردان شده مانند پرگار
بروی لوح او بنوشته رازش
که تا اسرار بیند جمله بازش
اگر عرش است اندر قطرهٔ آب
بمانده در تحیّر گشته غرقاب
اگر فرش است افتادست مسکین
از او پیداست این بازار تمکین
وگر کرسی است کرسی رفته از پای
شده گردون او از جای بر جای
ز شوقش میزند آتش زبانه
که نامم محو ماند در زمانه
ز عزمش باد بی پا و سر آمد
ندید اسرارُ حیران بر درآمد
ز ذوقش آب هر جائی روانست
که او آسایش جان و روانست
ز رازش خاک، خاکِ راه بر سر
بپاشیدست و مانده زار بر در
ز عجزش کوه گشته پاره پاره
به هرجائی شده بهر نظاره
ندیده سرّ و بوده زار و غمخوار
چه گویم جمله حیرانند و افگار
اگر بحر است دائم در خروشست
ز شوق دوست چون دیگی بجوشست
همو دارد یقین اندر وصالش
وزین دریا دلان دانند حالش
چو جمله این چنین باشند ای دوست
طلب کن مغز را تا کی در این پوست
به پرده همچو ایشانی تو مانده
از آن اسرار کل حرفی نخوانده
رها کن این همه دریاب اوّل
چرا ماندی تو چون ایشان معطّل
تو داری راز جوهر در درونت
ولی کس نیست اینجا رهنمونت
تو داری آنچه گم کردی در آخر
فرو ماندی در این اسرار ظاهر
تو داری جوهر ذات و صفاتش
ولی دوری تو از دیدار ذاتش
تو داری جوهر بس بی نهایت
نمییابی مرا او را حد و غایت
تو داری جوهری از جمله برتر
بسوی جوهر ذاتی تو رهبر
زهی دیدار تو افلاک و انجم
درونی و برون پیدا و هم گم
ندیده دیدهٔ جان روی تو باز
حجاب آخر دمی از جان برانداز
چو بنمودی جمالت را مپوشان
که ذرّاتند جمله حلقه گوشان
زهی اینجا نموده سرّ اسرار
حقیقت نقطه و تو عین پرگار
گرفته ملک جان ودل سراسر
توئی هم مونس و هم یار و غمخور
توئی هم جان و صورت بیشکی تو
صفات جملهٔ اندر یکی تو
توئی محبوب و هم مطلوب جانان
توئی اسرار پیدائی و پنهان
توئی ذرّات خورشید منیری
چرا اندر کف صورت اسیری
توئی راه و توئی آگاه صورت
یکی بنمای جمله بی کدورت
طلبکار تو و تو در درونی
چو بیچونی چه گویم من که چونی
تو بیچون وز تو چون پیدا تمامت
قیامت میکنی جانا قیامت
عجائب جوهری جانا ندانم
که چون شرح صفاتت را بخوانم
عجائب جوهری جانا چه گویم
که در شرح تو سرگردان چو گویم
نمودی روی خود در هفت پرده
ندیده هیچ چرخ سالخورده
چه داند چرخ سرگردان چه بودی
که دیدار خود اندر وی نمودی
توئی بنموده روی اندر دل و جان
بگویم در حقیقت راز پنهان
توئی اندر صفات خود نمودار
حجاب خود خودی از پیش بردار
چو مشتاقان همه حیران و مستند
هنوزت بستهٔ عهد الستند
چراشان این چنین افکار ماندی
حزین و خسته و غمخوار ماندی
زمانی رویشان بنمای از راز
حجاب چرخ و انجم را برانداز
چو یک را در یکی بنمودی از خویش
زمانی مرهمی نه بر دل ریش
بهر وصفت که میگویم نه آنی
که تو برتر ز وصف و داستانی
خرد طفلی است در وصف کمالت
فرو مانده در این بحر جلالت
ولیکن عشق میداند صفاتت
که او مشتق شدست ازبود ذاتت
حقیقت عشق وصف سرنگوید
که جز دیدار تو چیزی نگوید
حقیقت عشق دید آن روی و نشناخت
اگرچه عقل کل در سیر بگداخت
حقیقت عشق توحید تو خواند
که همچون عقل او حیران بماند
حقیقت عشق میگوید ثنایت
که فانی نیستی دیده بقایت
حقیقت عشق میبیند جمالت
که او دیدست اسرار کمالت
حقیقت عشق تو پرده برانداخت
که در یکی ترا دیدست و بشناخت
حقیقت عشق در جان راه دارد
که در هر دو جهان تو شاه دارد
حقیقت چون توئی چیزی دگر نیست
کسی دیگر به جز ذاتت خبر نیست
حقیقت چون توئی ذات عیانی
تو بنمائی بکل راز نهانی
تو بنمائی بکل راز نهانی
حقیقت چون توئی عشق نهانی
توئی در پردهٔ جان رخ نموده
تو گفتستی حقیقت تو شنوده
یکی میبینمت در پرده باری
که جز جمله توانی کار سازی
تو دانی این زمان عین صفاتی
ز صورت در صفات جان و ذاتی
همه جویای تو اندر دل و جان
ز بود خویش پیدائی و پنهان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر، با ذکر نام خداوند آغاز میشود و به وصف او، که نور و ذات هستی است، پرداخته میشود. شاعر بیان میکند که خداوند نهان و آشکار است و از جوهر خود، جهان را آفریده است. توصیفاتی از قدرت و عظمت خداوند میشود و نشان داده میشود که تمامی موجودات در حضوری دائم از او حیران و شگفتزدهاند. در ادامه، موضوع عشق و حقیقت نیز مطرح میشود که عشق، شناخت ذات خداوند را به همراه میآورد، و اشاره میشود که فهم عمیق او فراتر از عقل است. شاعر در نهایت به دروننگری و جستجوی حقیقت در ذات خود میپردازد و بر لزوم رهایی از حجابها تأکید میکند.
هوش مصنوعی: به نام خدایی آغاز میکنم که روشنیبخش تن و جان است و هم آشکار است و هم پنهان.
هوش مصنوعی: خداوندی که جان را در تن پنهان کرد و زمین و آسمان را از نور خود آفرید.
هوش مصنوعی: او آسمان را سراپرده و تخت عالم بیمکان ساخت و با فرمان «کن» (کاف و نون) زمین و آسمان را پدید آورد.
هوش مصنوعی: همهٔ چیزها را از یک گوهر آفرید و به سبب هستی خودش هم پنهان است و هم پیدا.
هوش مصنوعی: ماه و خورشید هر دو در برابر او سجده میکنند و جویای هستی اویند.
هوش مصنوعی: او در هر جامهای که بخواهد ظاهر میشود و به هر صورتی که بخواهد خود را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: زمین و آسمان به خواست او در گردشاند و همهٔ ستارگان سرگشتهٔ اویند.
هوش مصنوعی: عقل از شگفتی انگشت به دندان گرفته و در پشت پرده حیران مانده است.
هوش مصنوعی: هیچکس از حقیقت ذات او آگاه نیست، زیرا جز جلوهٔ او چیز دیگری وجود ندارد.
هوش مصنوعی: اگر بفهمی، همه چیز جلوهٔ یار است؛ اما سرانجام در این شناخت حیران میمانی.
هوش مصنوعی: عقل چگونه میتواند صفات او را وصف کند، با آنکه خود عقل از ذات او پدید آمده است؟
هوش مصنوعی: عقل و جان هرگز کمال او را ندیدند، هرچند راه بسیاری پیمودند.
هوش مصنوعی: عقلها در قطرهای آب فرو رفتند و غرق شدند؛ دریاب که همه چیز در همین قطره پنهان است.
هوش مصنوعی: همه در دریای اندیشه دربارهٔ او غرقاند و با اندیشه پیوسته به سوی جدایی و پراکندگی میروند.
هوش مصنوعی: او خود را چنان آشکار کرده است که با این همه هیچکس آغاز و انجام کار را نمیداند.
هوش مصنوعی: همه در زیبایی او حیران ماندهاند و هیچکس در این جهان به کمال او نمیرسد.
هوش مصنوعی: عقل چگونه میتواند بداند که خودش چه بوده است، در حالی که همواره سرگرم گفتوگو و قیلوقال است؟
هوش مصنوعی: همهٔ جانها در پشت پرده پنهاناند و آسمان از شوق او پیوسته در گردش است.
هوش مصنوعی: چون نمیتوانی او را آشکارا ببینی، شایسته است که خاموشی کامل را برگزینی.
هوش مصنوعی: اهل حق از خاموشی حیران و مست شدهاند و یکباره طلسم گردش آسمان را شکستهاند.
هوش مصنوعی: اگر رازهای کلی بر تو آشکار شود، تو را از این حس فناپذیر میرباید.
هوش مصنوعی: تو را تا عالم بیمکان و سدرهٔ راز میبرد و در یک لحظه آغاز و انجام را میبینی.
هوش مصنوعی: کسانی که در این راه سخنان گوهربار گفتند، همه در ژرفای دریای او درمانده شدند.
هوش مصنوعی: نمیدانی در این معنا چه بگویی، زیرا همچون گوی، مانند آسمان، سرگردانی.
هوش مصنوعی: ای دوست، بدان که همه چیز گرد تو میگردد؛ اکنون که درون خانهای، این حقیقت را دریاب.
هوش مصنوعی: آفرین بر آفرینش پنهان و آشکار او که جان در تماشای آن مات مانده است.
هوش مصنوعی: اگر بگویم خورشید در گردش است، آن نیز پشت پرده حیران مانده است.
هوش مصنوعی: ماه نیز همیشه در کاستن و گداختن است؛ گاهی بدر کامل است و گاهی در پنهانی محض.
هوش مصنوعی: ستارگان نیز در طلب وصال در گردشاند؛ گاهی در هبوطاند و گاهی در وبال، یعنی در جایگاه ضعف نجومی.
هوش مصنوعی: قلم از هیبت و شکوه دوست سرش شکافته است و مانند پرگار سرگردان به گرد خود میچرخد.
هوش مصنوعی: قلم راز او را بر روی لوح نوشته است تا همهٔ اسرار را آشکار و گشوده ببیند.
هوش مصنوعی: عرش نیز با همهٔ بزرگیاش در برابر او چون قطرهای آب است که در حیرت فرو مانده و غرق شده است.
هوش مصنوعی: زمین بیچاره و افتاده است و این آرامش و پایداری که در آن پیداست از اوست.
هوش مصنوعی: کرسی هم از پا افتاده و از توان مانده است و آسمانش از جایی به جای دیگر در گردش است.
هوش مصنوعی: آتش از شوق او زبانه میکشد و میگوید نام و نشانم در روزگار محو بماند.
هوش مصنوعی: باد از عزم و آهنگ رسیدن به او بیسر و پا و آواره شده است؛ اسرار را ندید و حیران به در آمد.
هوش مصنوعی: آب از ذوق و لذت او به هر سو روان است، زیرا او مایهٔ آسایش جان و روان است.
هوش مصنوعی: خاک از راز او خاکِ راه بر سر خود پاشیده و زار و نزار بر درگاهش مانده است.
هوش مصنوعی: کوه از ناتوانی در برابر او پارهپاره شده و هر پارهاش به جایی رفته تا او را تماشا کند.
هوش مصنوعی: همهٔ اینها راز او را ندیدهاند و زار و اندوهگیناند؛ چه بگویم، همه حیران و دلخستهاند.
هوش مصنوعی: دریا همواره در خروش است و از شوق دوست مانند دیگی میجوشد.
هوش مصنوعی: دریا به رسیدن به او یقین دارد و حال آن را دریادلان میدانند.
هوش مصنوعی: ای دوست، وقتی همهٔ آفریدهها چنین حیراناند، تو مغز حقیقت را بجوی؛ تا کی در پوستهٔ ظاهر میمانی؟
هوش مصنوعی: تو هم مانند آنان در پرده ماندهای و حرفی از آن اسرار کلی نخواندهای.
هوش مصنوعی: همهٔ اینها را رها کن و نخست حقیقت را دریاب؛ چرا مانند آنان بیکار و سرگردان ماندهای؟
هوش مصنوعی: راز گوهر حقیقت در درون خود توست، اما اینجا کسی نیست که تو را به آن راهنمایی کند.
هوش مصنوعی: آنچه را گم کردهای سرانجام در خود داری، ولی در این رازهای ظاهری فرو ماندهای.
هوش مصنوعی: گوهر ذات و صفات او در تو هست، اما از دیدن ذات او دوری.
هوش مصنوعی: گوهری بیپایان در خود داری، و برای آن حد و پایانی نمییابی.
هوش مصنوعی: تو گوهری داری برتر از همه، که تو را به سوی گوهر ذات راهبری میکند.
هوش مصنوعی: آفرین بر دیدار تو که آسمانها و ستارگان جلوهٔ آناند؛ هم درونی و هم بیرونی، هم آشکاری و هم پنهان.
هوش مصنوعی: چشم جان هنوز روی تو را آشکارا ندیده است؛ سرانجام دمی پرده را از جان بردار.
هوش مصنوعی: اکنون که جمالت را نمودی آن را مپوشان، زیرا همهٔ ذرهها بندهٔ حلقهبهگوش تو هستند.
هوش مصنوعی: آفرین که اینجا راز رازها را نمودی؛ حقیقت مانند نقطه است و تو خودِ پرگاری که گرد آن میگردد.
هوش مصنوعی: تو سراسر ملک جان و دل را گرفتهای و هم همدم و هم یار و غمخوار تو هستی.
هوش مصنوعی: بیگمان تو هم جانی و هم صورت، و صفات همه در یکیِ تو گرد آمده است.
هوش مصنوعی: تو هم محبوبی و هم مطلوب جانها، و تو هم راز آشکار و هم راز پنهانی.
هوش مصنوعی: تو ذرههای خورشید درخشانی؛ پس چرا در دست صورت و ظاهر اسیر ماندهای؟
هوش مصنوعی: تو هم راهی و هم آگاه از صورت؛ همه را یکی و بیتیرگی نشان بده.
هوش مصنوعی: همه در جستوجوی تواند، در حالی که تو در درون خودشان هستی. چون تو بیچگونگی و از هر کیفیتی برتری، من چگونه بگویم که چگونهای؟
هوش مصنوعی: تو خود بیچگونگی، ولی همهٔ چیزهای دارای چگونگی از تو پدید آمدهاند. ای جان، با این جلوهگری غوغایی چون رستاخیز برپا میکنی.
هوش مصنوعی: ای جان، تو گوهری شگفتانگیزی و نمیدانم که شرح صفات تو را چگونه بیان کنم.
هوش مصنوعی: ای جان، تو گوهری شگفتانگیزی، چه بگویم؟ در شرح تو مانند گوی سرگردان ماندهام.
هوش مصنوعی: چهرهٔ خود را در هفت پرده، یعنی هفت آسمان، آشکار کردی، ولی هیچیک از آسمانهای کهنسال تو را ندیده است.
هوش مصنوعی: آسمانِ همیشه گردان چه میداند که تو چه بودی که جلوهٔ خود را در او نمایان ساختی.
هوش مصنوعی: تویی که چهرهات را در دل و جان نمایان کردهای. من در حقیقت از این راز پنهان سخن میگویم.
هوش مصنوعی: تو در صفات خودت آشکار شدهای. پردهٔ خودی را از پیش چشم بردار.
هوش مصنوعی: عاشقان همه حیران و مستاند و هنوز به پیمان روز الست با تو پایبندند.
هوش مصنوعی: چرا آنان را چنین آزرده و دلشکسته رها کردهای و اندوهگین و خسته و غمگین گذاشتهای؟
هوش مصنوعی: لحظهای از سرِ راز چهرهات را به آنان نشان بده و پردهٔ آسمان و ستارگان را از میان بردار.
هوش مصنوعی: اکنون که یگانگی را در وحدت خودت آشکار کردی، لحظهای بر دل زخمی عاشقان مرهم بگذار.
هوش مصنوعی: هر وصفی که از تو میگویم، تو آن نیستی، زیرا از هر وصف و حکایتی برتری.
هوش مصنوعی: عقل در وصف کمال تو مانند کودکی ناتوان است و در دریای شکوه تو درمانده است.
هوش مصنوعی: اما عشق صفات تو را میشناسد، زیرا از هستی ذات تو برآمده است.
هوش مصنوعی: عشقِ حقیقی از راز پنهان سخن نمیگوید و جز دیدار تو از چیزی دم نمیزند.
هوش مصنوعی: عشق حقیقی آن روی را دید ولی نتوانست به کنه آن پی ببرد، هرچند عقل کل نیز در این راه سوخت و گداخته شد.
هوش مصنوعی: عشق حقیقی یگانگی تو را بیان میکند، اما او هم مانند عقل حیران میماند.
هوش مصنوعی: عشق حقیقی ستایش تو را میگوید، زیرا در حال فنا و نیستی، بقای تو را دیده است.
هوش مصنوعی: عشق حقیقی زیبایی تو را میبیند، زیرا رازهای کمال تو را دیده است.
هوش مصنوعی: عشق حقیقی پرده را از روی تو کنار زد، زیرا تو را در یگانگی دیده و شناخته است.
هوش مصنوعی: عشق حقیقی به درون جان راه دارد، زیرا در هر دو جهان تو را پادشاه خود میداند.
هوش مصنوعی: حقیقت جز تو چیز دیگری نیست و کسی جز ذات تو از این حقیقت آگاه نیست.
هوش مصنوعی: حقیقت تویی که ذاتی آشکاری، و تو راز پنهان را به همه نشان میدهی.
هوش مصنوعی: تو راز پنهان را به همگان آشکار میکنی و حقیقت تویی که عشقِ پنهانی.
هوش مصنوعی: تویی که در پردهٔ جان چهره نمایاندهای. حقیقت را تو گفتهای و تو خود شنیدهای.
هوش مصنوعی: در پرده تو را یگانه میبینم، زیرا تنها تو هستی که کار همه را سامان میدهی.
هوش مصنوعی: تو خود میدانی که اکنون عینِ صفاتی و از صورت گذشته، در صفاتِ جان و در ذات حاضری.
هوش مصنوعی: همه در دل و جان جویای تواند و تو از هستی خود هم پیدایی و هم پنهان.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.