اُسامه گفت سیّد داد فرمان
که بوبکر و عمر را پیشِ من خوان
چو پیش آمد ابوبکر و عمر نیز
پیمبر گفت زهرا را دگر نیز
برو بابا جهازت هرچه داری
چنان خواهم که در پیش من آری
اگرچه نورِ چشمی ای دلفروز
بحیدر می‌کنم تسلیمت امروز
شد و یک سنگِ دست آس آن یگانه
برون آورد در ساعت ز خانه
یکی کهنه حصیر از برگِ خرما
یکی مسواک و نعلینی مطرّا
یکی کاسه ز چوب آورد با هم
یکی بالش ز جلد میشِ محکم
یکی چادر ولیکن هفت پاره
همه بنهاد و آمد در نظاره
پیمبر خواجهٔ انواع و اجناس
بگردن بر نهاد آن سنگِ دست آس
ابوبکر آن حصیر آنگاه برداشت
عمر آن بالش اندر راه برداشت
پس آنگه فاطمه نور پیمبر
بشد بر سر فکند آن کهنه چادر
پس آن نعلین را در پای خود بست
پس آن مسواک را بگرفت در دست
اُسامه گفت من آن کاسه آنگاه
گرفتم پس روان گشتم در آن راه
به پیش حجرهٔ حیدر رسیدم
ز گریه روی مردم می‌ندیدم
پیمبر گفت ای مرد نکوکار
چرا می‌گرئی آخر این چنین زار
بدو گفتم ز درویشیِ زهرا
مرا جان و جگر شد خون و خارا
کسی کو خواجهٔ هر دو جهانست
جهاز دخترش اینک عیانست
ببین تا قیصر و کسری چه دارد
ولی پیغمبر از دنیی چه دارد
مرا گفت ای اُسامه این قدر نیز
چو باید مُرد هست این هم بسی چیز
چو پای و دست و روی و جسم و جانت
نخواهد ماند گو این هم ممانت
جگرگوشهٔ پیمبر را عروسی
چو زین سانست تو در چه فسوسی
شنودی حال پیغمبر زمانی
تو می‌خواهی که گرد آری جهانی
چو کار این جهان خون خوردن تست
چه گرد آری، که بار گردن تست
چو خورشیدت اگر باشد کمالی
بوَد آن ملک را آخر زوالی
اگرچه آفتاب عالم افروز
بتخت سلطنت بنشست هر روز
ز دست آسمان با روی چون ماه
کُلَه را بر زمین زد هر شبانگاه
اگر این پردهٔ نیلی نبودی
نه کوژی یافتی کس نه کبودی
فلک کوژست از سر تا به پائی
نیابی راستش در هیچ جائی
چو بگرفتست ازو کوژی جهانی
نیابی راستی از وی زمانی
فلک در خونِ مردان چرخ زن شد
زدلوش حلقِ مردان در رسن شد
زمین بر گاو افتادست مادام
ولی گردون ندارد هیچ آرام
نمی‌دانم چه کارست اوفتاده
که گردون می‌دود گاو ایستاده
فلک را قصدِ جان تو ازانست
که با تو پای گاوش در میانست
زمین بر گاو مانده دشمن تست
که دایم گاوِ او درخرمن تست
میان گاو چندینی چه خفتی
لُباده برفکن بر گاو و رفتی
گَوی، گاوی درو، گوئی برین گاو
فلک چوگان، که یابد یک نفس داو؟
ولی ازجسمِ دل مرده پریشان
شکم پُر کرده هم از پشتِ ایشان
بچرخ چنبری ره نیست هیچی
بخودبر چون رسن تا چند پیچی
اگر مهر فلک عمری بورزی
بدوزد یا بدرد همچو درزی
تنوری تافته‌ست از قرصِ آتش
که از خوانش نیابی گِردهٔ خوش
کجا ازماه سنگت لعل گیرد
که او هر ماه خود را نعل گیرد
که می‌داند که این گردنده پرگار
چه بازی می‌نهد هر لحظه در کار
سپهرا عمر مشتی بی سر و پای
بپیمای و بپیمای و بپیمای
ازین پیمانه پیمودن بادوار
نمی‌آرد ترا سرگشتگی بار؟
نکوکاری نکردی ای نگون کار
که در بازی کنی عالم نگونسار
چو طشتی خون به سر سرپوش می‌باش
پیاپی می‌کُش و خاموش می‌باش
چرا افسوس میداری همیشه
چو جز کُشتن نداری هیچ پیشه
سپهر پیر چون شش روزه طفلی
ز علو افکنده ناگاهت به سفلی
توئی ای شصت ساله تیره حالی
که این شش روزه کردت درجوالی
نهٔ چون بچّهٔ شش روزه آگاه
که این شش روزه طفلت برد از راه
چه گرامروز پیر ناتوانی
ولی درگور طفل آن جهانی
بنیروی اسد تا چند نازی
که تو سرگشتهٔ گر سرفرازی
چو طفلی و ترا نه تن نه زورست
قِماط تو کفن، گهواره گورست
چو پنبه گشت مویت ای یگانه
که پنبه خواهدت کردن زمانه
جوان چون آتشست ای پیرِ عاجز
تو چون پنبه، نسازد هر دو هرگز
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این حکایت، پیامبر اسلام، حضرت محمد (ص)، به همراه ابوبکر و عمر، تجهیزات و جهاز فاطمه (س) را آماده می‌کند تا او را به خانه علی (ع) ببرد. اسامه به فاطمه مژده می‌دهد که جهازش آماده است و او با این وسایل به خانه دامادش می‌رود. در این بین، اسامه متوجه می‌شود که بر سر مردم غم و اندوهی سنگینی است و از علت آن ناامیدی می‌گوید که با وضعیت فاطمه، دختر پیامبر، به وجود آمده است. پیامبر به اسامه یادآوری می‌کند که دنیا فانی است و نکوکاری در آن مهم‌تر از دارایی‌های دنیوی است، چراکه همه چیز به زوال خواهد رفت و انسان باید به توشه خوبی برای آخرت بپردازد. در نهایت، پیامبر توصیه می‌کند که نباید در این دنیا به اندوه و غصه دامن زد و باید به کارهای نیک و انسانی پرداخت.
هوش مصنوعی: اُسامه گفت: سید (پیامبر) دستور داد که ابوبکر و عمر را نزد من بیاورند.
هوش مصنوعی: وقتی ابوبکر و عمر پیش پیامبر آمدند، پیامبر به آنها گفت که باید فاطمه را هم دعوت کنند.
هوش مصنوعی: به پدر می‌گوید که هر چیزی را که داری، به گونه‌ای بیاور که مرا خوشحال کند.
هوش مصنوعی: هرچند که تو، ای دل‌ربا، نور چشم من هستی، امروز به علی (حضرت علی) تسلیم می‌شوم.
هوش مصنوعی: فاطمه (سلام‌الله‌علیها) در آن لحظه با دست خود، سنگی از آسیاب را به بیرون آورد و از خانه به بیرون برد.
هوش مصنوعی: یک حصیر کهنه از برگ درخت خرما و یک مسواک و یک نعلین تمیز و پاکیزه آورد.
هوش مصنوعی: یک نفر یک کاسه چوبی و یک بالش محکم از پوست میش آورد.
هوش مصنوعی: یکی چادر آورد که البته به هفت تکه تقسیم شده بود و آن را در برابر مردم قرار داد.
هوش مصنوعی: پیامبر، بزرگوار و صاحب کمالات، آن سنگ آسیاب را بر دوش گذاشت.
هوش مصنوعی: ابوبکر آن حصیر را برداشت و عمر نیز آن بالش را از زمین برداشته، به همراه خود بردند.
هوش مصنوعی: فاطمه، دختر پیامبر، بعد از آنکه ابوبکر و عمر وسایل خود را برداشتند، کهنه چادری را بر سر انداخت.
هوش مصنوعی: فاطمه (سلام‌الله‌علیها) پس از این که چادر کهنه‌اش را بر سر کرد، نعلین (پاپوش) را به پا کرد و مسواک را هم در دست گرفت.
هوش مصنوعی: اُسامه می‌گوید که وقتی آن کاسه را برداشت، راهی شد و به سمت آن مقصد حرکت کرد.
هوش مصنوعی: در این بیت، راوی در حال رسیدن به خانه یا حجرهٔ علی بن ابی‌طالب (حیدر) است و از شدت گریه و اندوهش نمی‌تواند چهرهٔ دیگران را ببیند.
هوش مصنوعی: پیامبر به مرد نیکوکار می‌گوید که چرا این‌قدر به شدت گریان هستی و از او می‌خواهد تا دلیل این اندوه را بگوید.
هوش مصنوعی: به او گفتم به خاطر درویشی و فقر زهرا (دختر پیامبر) دل و جانم از درد و غم پر شده و مثل خون و خاک شده است.
هوش مصنوعی: کسی که صاحب قدرت و ثروت در هر دو جهان است، اکنون می‌توان مشاهده کرد که جهاز (مهر و مهریه) دخترش چیست و چه اوصافی دارد.
هوش مصنوعی: ببین که قیصر و کسری، به عنوان حاکمان بزرگ و ثروتمند، چه نعمت‌ها و امکانات مادی دارند؛ اما پیامبر از دنیا چه چیزهایی به دست آورده است، که اشاره به ارزش‌های معنوی و روحانی او دارد.
هوش مصنوعی: اُسامه به من گفت: این که باید مرد، به اندازهٔ همین که هست، چیز زیادی است.
هوش مصنوعی: وقتی پای، دست، صورت و جسم و جانت دیگر باقی نخواهد ماند، پس این دنیا و ماندن در آن نیز ارزش ندارد.
هوش مصنوعی: اگر این‌گونه است که عروسی جگرگوشهٔ پیامبر (حضرت فاطمه) برگزار می‌شود، تو چرا در شوق و شادی نیستی و ناراحت هستی؟
هوش مصنوعی: در این بیت، عطار به اهمیت آگاهی از وضعیت و حال پیامبر (حضرت محمد) اشاره می‌کند و بیان می‌کند که این آگاهی را تنها زمانی می‌توان به دست آورد که فرد بتواند بار مسئولیت جهانی را بر دوش خود بگذارد.
هوش مصنوعی: کار این جهان، به خونریزی و ظلم ختم می‌شود. چه تلاش و زحمت‌کشی می‌خواهی انجام دهی، در نهایت بار سنگین این همه گناه بر دوش خودت خواهد بود.
هوش مصنوعی: اگر خورشید تو (یعنی وجود تو یا شخصیت تو) دارای کمال و جلال باشد، در این صورت آن پادشاهی (که به آن خورشید تشبیه شده) در نهایت به زوال و افول می‌رسد.
هوش مصنوعی: هرچند که خورشید روشن و تابناک هر روز بر تخت سلطنت می‌نشیند و دنیا را روشن می‌کند،
هوش مصنوعی: هر شب آسمان با چهره‌ای زیبا و درخشنده مانند ماه، کلاهی را بر زمین می‌اندازد.
هوش مصنوعی: اگر این پردهٔ آبی رنگ (نیلی) وجود نداشت، نه کسی دچار انحراف و کژی می‌شد و نه کسی به کبودی (آسیب) می‌افتاد.
هوش مصنوعی: جهان پر از ناهمواری و نواقص است و نمی‌توان در هیچ جایی حقیقتی کاملاً راست و بی‌نقص یافت.
هوش مصنوعی: وقتی جهان در انتقال و تغییر است و به سمت کجی و انحراف می‌رود، برای مدتی نمی‌توانی حقیقت و راستی را در آن بیابی.
هوش مصنوعی: زمانی که آسمان به خون مردان آلوده شده و درگیر ناپایداری و دوری از آرامش است، چرخ و فلک، به معنای دوره‌های زمان و سرنوشت، به حالتی خشن و بی‌رحمانه تبدیل شده و زندگی مردان در چنگال سختی و محدودیت افتاده است.
هوش مصنوعی: زمین زیر پای گاو قرار دارد، اما افلاک هیچ آرام و قرار ندارند و در وضعیت ناآرامی به سر می‌برند.
هوش مصنوعی: نمی‌دانم چه کار دارد پیش می‌آید که در حالی که گاو ایستاده، آسمان (فلک) در حال حرکت است.
هوش مصنوعی: فلک (آسمان) و تقدیر، هدفش از رسیدن به تو، جان تو نیست، بلکه این است که تو به دلیل وجود گاوت (نماد روزی و سختی) در میانهٔ زندگی‌ات، تحت تأثیر قرار گرفته‌ای.
هوش مصنوعی: زمین، که نماد دنیای مادی است، همچنان تحت تسلط و تأثیر گاوی است که دشمن توست؛ چون دائماً روزی و نعمت او از خرمن تو بهره‌برداری می‌کند.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به حسی از خفت و سستی موجود در میان گاوها اشاره دارد و می‌گوید که در وضعیت کنونی، باید لباس مخصوصی که بر گاوهاست، کنار گذاشته شود و شخص از این حال و هوا خارج شود. به نظر می‌رسد که شاعر به استراحت و غفلت از حقیقت در زندگی توجه می‌کند.
هوش مصنوعی: اگر تو به گاوی در اینجا بگویی، آیا بر این گاو، یعنی جهان، چرخ فلک (آسمان) نیز مانند چوگان (بازی چوگان) چه کسی یک نفس به دست می‌آورد؟
هوش مصنوعی: مردانی که دل‌های‌شان مرده است، تنها از جسم خود زندگی می‌کنند و با شکم پر از نیازها و خواسته‌ها، خود را مشغول کرده‌اند و در واقع از پشت خود به زندگی ادامه می‌دهند.
هوش مصنوعی: چرخش چنبری (یک نوع چرخ) راهی ندارد و تو در خودت غرق شده‌ای؛ مانند تناب (رسن) که تا چه زمانی خود را می‌پیچی.
هوش مصنوعی: اگر ستاره‌ها و قضا و قدر به تو عمر طولانی بدهند یا به تو آسیبی وارد کنند، چیزی تغییر نخواهد کرد.
هوش مصنوعی: تنوری سرخی از شعله‌های آتش درست شده است که از خوردن نان خوشمزه‌ای که در آن پخته می‌شود، چیزی نصیب تو نمی‌شود.
هوش مصنوعی: کجا پیدا می‌شود که سنگ از ماه، به رنگ لعل درآید، حال آنکه ماه هر بار، خود را به شکل نعل درمی‌آورد (به عبارت دیگر، تغییر می‌کند و به شکل جدیدی درمی‌آید).
هوش مصنوعی: کسی نمی‌داند که این دایرهٔ دائمی (پرگار) چه طرحی را هر لحظه می‌کشد و چه حرکتی را انجام می‌دهد.
هوش مصنوعی: عمر در آسمان، به مانند یک تکه بی‌ثبات و نامنسجم، مدام در حال حرکت و پیمودن است. این اشاره به بی‌ثباتی و ناپایداری حیات دارد که همواره در حال تغییر است.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که آیا این پیمودن (سفر و تلاش) به تو نمی‌آموزد که از سرگشتگی و بار سنگین رهایی یابی؟ به بیان دیگر، آیا تجارب زندگی به تو کمک نمی‌کند که از مشکلات و سردرگمی‌ها فرار کنی؟
هوش مصنوعی: ای کسی که کارهای نیک انجام ندادی و به دنیا و بازی‌های آن مشغولی، بدان که عالم به خودی خود بی‌ثبات و فانی است.
هوش مصنوعی: اگر سرت زیر فشار و سختی باشد، مانند ظرفی مملو از خون، هرچقدر هم که بکشید و سکوت کنید، باز هم به آرامش نخواهید رسید.
هوش مصنوعی: چرا همواره این قدر ناراحت و افسوس می‌خوری در حالی که هیچ کار دیگری جز کشتن (خاصیت سرنوشت و زندگی) نداری؟
هوش مصنوعی: آسمان پیر مانند کودک شش روزه، ناگهان تو را از اوج خود به پایین می‌اندازد.
هوش مصنوعی: ای انسان شصت ساله و بدبخت، تو هم مانند یک بچه شش روزه‌ای که به تله‌افتاده، از مسیر زندگی منحرف شده‌ای.
هوش مصنوعی: تو به اندازهٔ یک بچهٔ شش روزه، از وضعیت خود آگاهی نداری و نمی‌دانی که این شش روز، چه بلایی بر سرت آورده و تو را از مسیر اصلی‌ات دور کرده است.
هوش مصنوعی: برخی از افراد، مانند آن پیر ناتوان، ممکن است در دنیا دارای مقام یا عزت نباشند، اما در عالم دیگر، جایگاه والایی چون کودکانی نازنین و پاک دارند که در گور به سر می‌برند.
هوش مصنوعی: با نیروی شیر تا چه زمانی می‌خواهی ناز کنی، در حالی که تو سرگشته و گم‌گشته‌ای، اگرچه سر داری که باید سربلند باشی.
هوش مصنوعی: تو مانند کودکانی و نه نیرویی برای مقاومتی، یعنی اینکه دوران زندگی‌ات به اندازه یک تابوت است و گهواره نیز در واقع به معنای قبر توست.
هوش مصنوعی: زمانه مانند قیمتی که پنبه را می‌تند و از آن چیز دیگری می‌سازد، می‌خواهد تو را که مانند پنبه شده‌ای به سمت هلاکت ببرد.
هوش مصنوعی: جوان مانند آتش است و تو ای پیر عاجز، مانند پنبه، نمی‌توانید با هم سازگار شوید و در کنار هم قرار بگیرید.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.