فداک ابی و امی این تمشی
براق آمد مگر بر عزم عرشی
تو را چه عالم و چه عرش و چه فرش
که صد عالم ورای عرش و فرشی
کنون روحانیان عرش را بین
چو سر بر خط نهاده انس و وحشی
تویی سلطان مطلق در دو عالم
که خط دادندت انس و جان به خوشی
ز بس کآمد به نزدیک تو جبریل
شده چون دحیه الکلب قریشی
چو اندر عالم جان اوفتادی
از آن بی سایه دایم میدرفشی
چو دایم رحمة للعالمینی
بر آن جرم دو عالم را ببخشی
نگردد مطلع بر نقش تو کس
که تو برتر ز نه طالق بنفشی
چو تو برتر ز افلاکی به جز حق
که داند تا چه نوری و چه نقشی
فسبحان الذی اسری بعبده
الی الملکوت و الجبروت کله
زهی از عرش اعلی بر گذشته
وز آن جا عرش بالا بر گذشته
چه گویم؟ من که از هر جا که گویم
به صد عالم از آن جا بر گذشته
همه روحانیان بر جای مانده
تو در بی جایی از جا بر گذشته
هم از عقل معظم پیش رفته
هم از روح معلی بر گذشته
قیامت نقد امروزت که هاتین
تو از دی و ز فردا بر گذشته
به خاصیت، تو دُری عالمافروز
ز قعر هفت دریا بر گذشته
به یک دم چون گهر از طشت پر زر
ازین نُه طشت مینا بر گذشته
به نور جان به ذات حق رسیده
ز آلا و ز نعما بر گذشته
شده مستغرق نور مسما
ز اعداد و ز اسما بر گذشته
زهی دانای اسرار معانی
ورای این جهان و آن جهانی
زهی سلطان دارالملک افلاک
زهی تخت تو عرش و تاج لولاک
مجره زان پدید آمد که یک شب
فلک از دست قدرت جامه زد چاک
قزح زان آشکارا شد که یک روز
کشیدی از علی قوسی بر افلاک
ز اول حقه یک شب مهرهٔ ماه
بدو بنمودهای دست تو زان پاک
تو آن وقتی نبیالله بودی
که آدم بود یک کف خاک نمناک
اگر نور وجود تو نبودی
بماندی در کف او آن کف خاک
چو پیش «هو» زنی هویی جگرسوز
شود چون ناف آهو نافهٔ ناک
فرو ماند چو خر در گل ز مدحت
دو اسبه گر بتازد عقل و ادراک
ندارد هیچ کس با پشتی تو
ز جرم جملهٔ روی زمین باک
زهی دارای طول و عرض اکبر
شفاعت خواه مطلق روز محشر
زهی روز قیامت روز بارت
خلایق سر به سر در انتظارت
گنهکاران بر جان خورده زنهار
همه جان بر کف اندر زینهارت
کجا پیغمبری دانی که آن روز
نسوزاند سپند روزگارت؟
تویی مختارِ کل آفرینش
که حق بی علتی کرد اختیارت
چو تو بر باد دیدی ملک عالم
به ملک فقر آمد افتخارت
به صورت چرخ از آن فوق تو افتاد
که چرخ آمد طبقهای نثارت
فلک زان میدود با طشت خورشید
که هست از دیرگاهی طشت دارت
به فراشی از آن میآیدت ابر
که از خاکی تو را نبود غبارت
تو را چون حارس و چون حاجب آمد
مه و خورشید در لیل و نهارت
فلک با خواجگی خود غلامت
چو لام منحنی از دال نامت
زهی خاک درت تریاک اعظم
طفیلیِ وجودت کل عالم
زهی موسی عمران بر در تو
به هارونی میان دربسته محکم
زهی دربان تو یعنی که افلاک
شده چوبک زنت عیسی مریم
تو را شیطان مسلمان گشته جاوید
ولی پیچیده سر از پیش عالم
اگر با نام حق نامت نگویند
که را باشد مسلمانی مسلم
نیاید خستهای کو منکرت شد
به جز خاکستر خود هیچ مرهم
عدو گر بنگرد در تو به انکار
نماند مردمش در دیده محکم
نگین میخواست از مهر تو گردون
از آن شد حلقه وش مانند خاتم
نگینش چون نشد مُهر نبوت
لبان خویش نیلی کرد ازین غم
اگر در نطق آیم تا قیامت
نیارم گفت یک وصف تمامت
زهی مه را رخت تنویر داده
به یک سو روز را شبگیر داده
جمالت حُسن را در بر گرفته
کمالت عقل را تشویر داده
خرد نطق خوشت را کار بسته
شکر لعل لبت را شیر داده
عروش هشت جنت در فراقت
ازین نه بم نوای زیر داده
چو خوشه ده زبان گشته نهم چرخ
صفاتت صد یکی تقریر داده
ازین طاق چهارم روی خورشید
ز عکس رای تو تأثیر داده
قضا دیده قدر مایه ز قدرت
ز کف سر رشتهٔ تقدیر داده
به فرمان تو ای فرمان دهِ جان!
عذاب خلد را تأخیر داده
دل عطار مجنون غم تو
تو از زلف خودش زنجیر داده
به هم نامی حق دارم زهی قدر
به هم نامی نکو نامم کن ای صدر!
دلی کایینهٔ اسرار گردد
غلام خواجهٔ احرار گردد
تویی آن خواجه کز یک شاخ نعتت
دو عالم خلق برخوردار گردد
تویی آن مرد کز نور وجودت
عدم آبستن اسرار گردد
تویی آن صدر کز دریای جودت
کفی بحر و نمی امطار گردد
دل من یا رسول الله خفته است
دلی در بند تا بیدار گردد
چه کم گردد ز بحر بی نهایت
که یک شبنم، دُری شهوار گردد؟
دل عطار را گر بار دادی
دلی بیدار معنیدار گردد
نکوکارا مگر کاری شود پیش
چو کاری رفت مرد کار گردد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به ستایش پیامبر (ص) و مقام والای او پرداخته و او را به عنوان سلطان مطلق عالم معرفی میکند. عطار در این اثر از آثار و نشانههای عظمت پیامبر و مقام او در پیشگاه خداوند و نیز در مقابل تمام موجودات سخن میگوید. او به ویژگیهای بیهمتای پیامبر اشاره میکند و بر نقش او در عالم بشریت و شفاعتش در روز قیامت تأکید میکند. همچنین طراوت روحانی و الهی او و چگونگی روشنایی اوضاع عالم به واسطه وجود او را به تصویر میکشد. در نهایت، عطار درخواست میکند که دل او بیدار شود تا بتواند از معانی بلند او بهرهمند گردد.
هوش مصنوعی: ما جان و دل خود را فدای تو میکنیم، ای کسی که این مرکب آسمانی (براق) آمد، مگر برای عزم و ارادهی تو در عرش.
هوش مصنوعی: تو برای من چه اهمیتی داری، چه در مقام علمی و چه در مقام معنوی (عرش) و چه در مقام مادی (فرش)، زیرا صدها عالم و حقیقت بالاتر از مقام تو وجود دارد.
هوش مصنوعی: اکنون عالمان و روحانیان در بالای عرش را میبینند که سرشان را بر روی خط گذاشتهاند، یعنی در حال زیستن و وابسته به انسانها و زندگیهای بیقرار هستند.
هوش مصنوعی: تو سلطان بیچون و چرای عالم هستی که به خاطر خوشی تو انسان و روح را به طرف تو هدایت کردهاند.
هوش مصنوعی: از بس که جبریل (فرشته وحی) به نزد تو، ای خدا، آمد و رفت، حالا مثل دحیه کلبی قریشی (که به خاطر زیباییاش مشهور بود) شده است.
هوش مصنوعی: زمانی که جان او (یعنی پیامبر یا کسی مانند او) در این جهان فرود آمد، به خاطر همین نور و درخششی که دائماً دارد، در هیچجا سایهای نیست.
هوش مصنوعی: ای کاش تو، ای رحمت خاص عالمیان، گناهان دو جهان را ببخشی و همیشه رحمتات برقرار باشد.
هوش مصنوعی: هیچکس جز تو نمیتواند درخشش و ویژگیهای خاص تو را بشناسد، زیرا تو از آسمانیترین وجودها نیز برتر هستی.
هوش مصنوعی: تو که از موجودات آسمانی برتری، جز خداوند هیچکس نمیداند چه نوری داری و چه جُ دیگری به وجود آوردهای.
هوش مصنوعی: پس پاک و پاکیزه است آنکه بندهاش را به سوی ملکوت و جبروت خود برد.
هوش مصنوعی: از عرش بلند خدا هیچ چیز برای او مانع نشده و او از آنجا هم فراتر رفته است.
هوش مصنوعی: چه بگویم؟ من که هر چیزی را که بگویم، از ماورای آن عالم به بالاترین مقامها رسیدهام.
هوش مصنوعی: همهٔ عالمان و روحانیانی که از تو باقی ماندهاند، در حالتی از بینظمی و بیجایی به سر میبرند و از جایگاه اصلی خود دور افتادهاند.
هوش مصنوعی: این بیت بیان میکند که هم عقل بزرگ و هم روح پاک و برتر، از زمان حال و اتفاقات آن جدا شده و به گذشته نگاه میکنند و به نوعی یادآور این است که تفاوتی در درک زمان و واقعیت وجود دارد.
هوش مصنوعی: قیامت و حساب و کتاب تو همین امروز است، زیرا تو از گذشته و آینده عبور کردهای.
هوش مصنوعی: تو با ویژگی خاص خود، مانند جواهر درخشان و روشنکنندهای هستی که از عمق هفت دریاها به اینجا آمدهای.
هوش مصنوعی: بهسرعت و بدون وقفه، مانند گوهری از ظرفی پر از طلا، از این نه ظرف شیشهای عبور کرده است.
هوش مصنوعی: به نور جان، یعنی به حقیقت و آگاهی الهی، به ذات خداوند رسیده و از زشتیها و نعمتهای دنیوی گذشته است.
هوش مصنوعی: فرد در نور خدا غرق شده و از شمارش و نامها فراتر رفته است.
هوش مصنوعی: عطا در این بیت از فردی با عنوان "دانای اسرار" یاد میکند که به طور عمیق به معانی و رموز عالم و ماوراء آن، یعنی دنیا و عالم دیگر، آگاه است. این فرد نشاندهندهٔ دانشی فراتر از ظواهر است.
هوش مصنوعی: ای سلطانی که در سرای آسمانی (دارالملک افلاک) هستی، و چه خوب است تخت و تاج تو که به عرش آسمان و لولهی طلا (لولاک) شبیه است.
هوش مصنوعی: به خاطر قدرت و تسلطی که بر آسمانها داری، باعث شد که در یک شب، آسمان به خاطر ناتوانیاش در برابر تو، لباس خود را پاره کند.
هوش مصنوعی: قزح (رنگینکمان) به صورت واضح و مشخص نمایان شد، زیرا روزی تو از قدرت علی (امام علی) قوسی به آسمان کشیدی که به وجود آمدن آن کمک کرد.
هوش مصنوعی: از ابتدای آفرینش، در آن شب، عاقبت ماه به او (علی) نشان داده شد و دست او از آن پاک و بینقص بود.
هوش مصنوعی: تو در زمانی که آدم هنوز تنها یک تودهٔ خاک مرطوب بود، نبیالله و پیامبر خدا بودی.
هوش مصنوعی: اگر وجود تو، که نور اصلی است، نبود، انسان در همان حالت ابتداییاش، در آن تودهٔ بیارزش خاک باقی میماند.
هوش مصنوعی: هرگاه که پیش «هو» یعنی خداوند ناله و فریادی زنی، صدای آن به حدی سوزناک و دردآور میشود که مثل صدای ناف آهوست، که در حال زایش است و به آن شکایت دارد.
هوش مصنوعی: انسان مانند الاغی که در گل مانده، از ستایش و مدح مخلوق ماندگار و متلاشی میشود، حتی اگر عقل و درک او تلاش کند و تلاش کند.
هوش مصنوعی: هیچکس به اندازهٔ تو از گناهها و جرمهای موجود در زمین نگران نیست و تو بهعنوان پشتیبان، از این مسائل بینیازی.
هوش مصنوعی: ای وجود بینظیر و با عظمت، تو که در روز قیامت به عنوان شفیع بهطور کامل و مطلق برای مردم خواهی بود.
هوش مصنوعی: روز قیامت، روزی است که همه مردم منتظر تو هستند و منتظر ظهور تو در این روز هستند.
هوش مصنوعی: گناهکاران که به بیداد افتادهاند و جان خود را در خطر میبینند، از تو ای خداوند، به خاطر جان خود استغاثه میکنند و همگی در انتظار رحمت تو هستند.
هوش مصنوعی: در کجای تاریخ میتوانی پیامبری را بیابی که در آن روز، آتش روح و دل تو را نسوزاند؟
هوش مصنوعی: تو کسی هستی که در تمام آفرینش اختیار و انتخاب را داری، چرا که خداوند بدون هیچ دلیلی به تو حق و اختیار داده است.
هوش مصنوعی: تو وقتی دیدی که تمام جهان به باد رفته و ناپایدار است، به مقام و افتخار فقر و نیاز خود رسیدی.
هوش مصنوعی: از بالاتر از تو، چرخ و فلک به صورت تو سقوط کردند، بهطوریکه چرخ دنیا، نثار و بخششهای تو را به زمین آورد.
هوش مصنوعی: فلک (آسمان) از آن مینوشد که با طشت (ظرف) خورشید میدود، زیرا مدتهاست که طشتی از تو (شما) دارد.
هوش مصنوعی: ابر به سوی تو میآید مانند فراشی (پوشش) که تو را از غبار زمین پاک کند، زیرا تو از خاک و زمینی نیستی و به مقام بالایی دست یافتهای.
هوش مصنوعی: مه و خورشید مانند نگهبان و محافظ برای تو حاضرند و در شب و روز به دور تو میچرخند و از تو مراقبت میکنند.
هوش مصنوعی: آسمان به احترام و بزرگیاش، مانند غلامی مطیع، در برابر تو ایستاده است و به گونهای خمیده و انحنا یافته که نام تو را بر زبان میآورد.
هوش مصنوعی: خاک در درگاه تو به اندازهای با ارزش و گرانبهاست که از تریاک اعظم نیز بهتر است، زیرا وجود تو سبب وجود تمام عالم است.
هوش مصنوعی: در این بیت، عطار به مقام و منزلت شخصیتی اشاره میکند که به درگاه خداوند یا معشوق آمده است. او به موسی، که در داستانهای مذهبی از او خواسته شده تا قومش را نجات دهد، اشاره میکند، و به هارون، برادر موسی، که کمککار او است. این تعبیر میگوید کسی که در این درگاه است، در شرایطی دشوار و محکم قرار دارد، مانند دربستهای که محکم است.
هوش مصنوعی: ای کاش دربان تو، یعنی درگاهی که تو در آن هستی، به گونهای است که آسمانها به تماشای تو آمدهاند و از بزرگی تو به چوبک (چوبی که برای در بسته شده است) تبدیل شدهاند، مانند عیسی مریم که حامل پیام الهی بود.
هوش مصنوعی: تو را شیطان به عنوان یک مسلمان جاودانه معرفی کرده، ولی نمیتواند حقیقت را از دید دیگران پنهان کند.
هوش مصنوعی: اگر کسی را با نام خدا و حق صدا نزنند، به چه کسی میتوان گفت که مسلمان است و مسلمانی واقعی دارد؟
هوش مصنوعی: هیچ کس نمیتواند تو را تسکین دهد و کمک کند، اگر خودت را انکار کنی و به ناامیدی دچار شوی؛ زیرا جز خاکستر وجودت، چیزی از تو باقی نخواهد ماند.
هوش مصنوعی: اگر دشمن به تو نگاه کند و در وجودت انکار کند، دیگر مردم نمیتوانند او را در دید خود جدی بگیرند.
هوش مصنوعی: خداوند به خاطر مهر و محبت تو، میخواست که تو را به عنوان علامتی بر آسمان قرار دهد، به همین دلیل، تو به مانند یک حلقه و خشکیده از محبتش به گردون تبدیل شدی.
هوش مصنوعی: نگین، که نماد عشق و ارتباط معنوی است، وقتی نتوانست مهر نبوت را بر لبان خود بگذارد، از این غم به رنگ نیلی درآمد. نیلی به معنای رنگ آبی تیره است و این تغییر رنگ نشاندهندهٔ حزن و اندوه عمیق اوست.
هوش مصنوعی: اگر تا قیامت سخن بگویم، هرگز نمیتوانم توصیف کاملی از تو (خدا یا محبوب) ارائه دهم.
هوش مصنوعی: تو ای مه، چهرهات مانند مشعلی نورافشانی میکند و به خاطر نیکویی و زیباییات، روز را به شبی دلپذیر و آرام تبدیل کردهای.
هوش مصنوعی: زیباییات از خود زیبایی را فراگرفته و کمال و عقل تو را به تحسین واداشته است.
هوش مصنوعی: عقل و هوش تو در این زمینه به تحسین سخن زیبایت پرداخته و زبانت به خوشی و لطافت مانند شکر است و لبهای تو مانند لعل (یاقوتی سرخ) شیرینی و دل نشینی دارد.
هوش مصنوعی: عروسهای بهشتی در دوری تو، آنقدر غمگین و ناراحتند که از سر ناچاری، صدای دردناک و حزینی سر دادهاند.
هوش مصنوعی: چنانکه خوشهٔ انگور، زبانها را به سخن واداشته، چرخ قدرت تو از صفاتت صد ویژگی را بیان کرده است.
هوش مصنوعی: از طاق چهارم، که به آسمان یا عالم بالا اشاره دارد، نور خورشید تحت تأثیر فکر و اندیشهٔ تو قرار گرفته است.
هوش مصنوعی: سرنوشت (قضا) از روی قدرت (قدرت) و با توجه به ارزش (قدر) انسانی، رشتهٔ تقدیر را به دست شخصی قوی (مایه) سپرده است.
هوش مصنوعی: عطار از طرفی به خداوند، که مالک جانها و فرمانروای دلهاست، اشاره میکند و از طرفی بیان میکند که به خاطر فرمان او، عذاب بهشت را به تأخیر انداخته است. به عبارتی، او به قدرت و رحمت خداوند نسبت به بندگانش اشاره میکند.
هوش مصنوعی: عطار، شاعر بزرگ، با غمی عمیق عاشقانه اسیر عشق معشوق شده است و دلش را همچون زنجیری به زلفهای او بسته است.
هوش مصنوعی: من به خاطر داشتن نامی نیک و ارزشمند حق دارم که از این بابت خوشحال باشم، ای صدر! مرا با نیکی یاد کن و بهترین نام را بر من بگذار.
هوش مصنوعی: دل به مانند آینهای میشود که اسرار را نمایش میدهد و غلام (بنده) کسی میشود که آزادگی و رفعت دارد.
هوش مصنوعی: تو همان سرور و بزرگمردی هستی که از یک شاخهٔ وصف و ستایش تو، دو جهان و تمام مخلوقات بهرهمند میشوند.
هوش مصنوعی: تو مردی هستی که وجودت به اندازهای روشن و درخشان است که عدم ( نیروی غیرتجلی، واقعیت ناموجود) هم با وجود تو، حامل اسرار میشود.
هوش مصنوعی: تو همان شخصیتی هستی که از دریای بخششت، کفی از دریا و قطرهای از باران به وجود میآید.
هوش مصنوعی: دل من، ای رسول خدا، خواب است و در بند احساسات و مشکلات گرفتار شده تا بیدار شود و به حقیقتی برسد.
هوش مصنوعی: این بیت میگوید که دریای بینهایت و پر از گوهر، با وجود اینکه یک شبنم (نماد چیز کوچک و ناچیز) از آن گرفته شود، چیزی از عظمت و ارزشش کم نمیشود. به عبارت دیگر، این اشاره به بینهایتی و عظمت خداوند یا آرزوها دارد و تأکید میکند که حتی چیزهای کوچک و ناچیز نیز میتوانند در صحنهای وسیع و عظیم اهمیت پیدا کنند.
هوش مصنوعی: اگر دل عطار را تحت فشار قرار دهی، دلی آگاه و پرمعنا شکل میگیرد.
هوش مصنوعی: اگر نیکوکاران کاری انجام دهند، وقتی که کار از نیکو کردن به جلو برود، مردانِ کاری آن را انجام میدهند و به انجام میرسانند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.