نخستین عام وانگه خاص باشد
مهین جمله خاص الخاص باشد
بلوغ عام چون او گشت رهرو
باول حالت خاص است بشنو
بلوغ خاص خاص اندر فتوت
بود با اول طور نبوت
مکن خود را تو اندر دین پریشان
کزین بر تو نباشد سیر ایشان
اگر گیرد نبی دست گدائی
که تا با خود برد او را بجائی
نماندش قوتی در آخر کار
بباید بست بر فتراک ناچار
چو او بگذشت اورا بگذراند
کسی باید که این معنی بداند
قدم چون منقطع گردد ولی را
درین رتبت بود رتبت نبی را
بود سیر نبی چون سیر درویش
برفت او بلکه او را برد با خویش
یقین داند هر آنکو هست عاقل
شرف اینجا نبی را گشت حاصل
مرا و شاهست و اینها لشگر او
بباید بودشان بیشک بر او
بلوغ خاص و خاص الخاش از دین
بتلوین باشد و وقتی بتمکین
چو در تلوین بود آن دولتی مرد
بافعالش نشاید اقتدا کرد
که دارد حالتش هر لحظه رنگی
نسازد یک نفس جائی درنگی
گهی دعوی کند چون من کسی نیست
به از من اندرین عالم بسی نیست
گهی سبحان و گه گاهی اناالحق
از او بی او شود زاینده مطلق
در این حالت مکن تو اقتدایش
ولیکن سرمه کن از خاکپایش
نباید دستش از دامن جدا کرد
در این سر وقت نتوان اقتدا کرد
چو تمکین در نهادش گشت پیدا
نباشد واله و حیران و شیدا
بغیر از ظاهر قول شریعت
نگوید نکتهٔ اندر حقیقت
بقول و فعل او کن کارها را
که بردارد ز جانت بارها را
بجان و دل شنو زو هر نفس بند
که بردارد ز تو هر لحظه صد بند
بسی فرق است در تلوین و تمکین
میان خاص و خاص الخاص مسکین
اگر مشروح گویم بس دراز است
که راهش در نیازو راز نازاست
نیابد سر هر کس هم بدو راه
ازین معنی سخن کردیم کوتاه
چو کردی اقتدا اندر ره دین
بشیخی کو بود قایم بتمکین
متابع بایدت بود از دل و جان
بقدر جهد و جهد و سعی و امکان
یقین باید بدن هم مذهب پیر
هر آن مذهب که او دارد همان گیر
ملایم باش پیش او تو دائم
بخدمت روز و شب میباش قائم
بکلی اختیار خویش بگذار
تمامت کرد و کار خویش بگذار
فدای خاکپایش را تو جان کن
هر آن چیزی که او فرماید آن کن
مکن کاری که او را او نگوید
که جز گرد صلاح تو نپوید
ز ظاهر تا بباطن هیچ انکار
مکن برگفت و کرد پیر زنهار
تو بیماری طبیبت مرد ره رو
بجان و دل ز من این راز بشنو
ز گفت و کرد او یابی تو بهبود
علاجی که کند دارد ترا سود
نباید دستش از دامن جدا کرد
بعهد او بجان باید وفا کرد
بنادر گر ترا دادند این خیر
که گشتی همقدم با شیخ درسیر
چو بینا باشد آن شیخ یگانه
ترا در حال گرداند روانه
بود دانا و فرق از تست تا او
کند درد ترا درمان و دارو
اگر شیخ تو زین عالم برون شد
ترا ناگفته احوالت که چون شد
بباید پیش دیگر شیخ رفتن
همه حالات او با خود بگفتن
که تا او مر ترا با خود نوازد
تمامت کارهای تو بسازد
ازین صورت اگر خواهی جدائی
بیابی از خودی خود رهائی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ اقسام اهل ایمان و مراحل سلوک روحانی است. ابتدا به تقسیمبندی مؤمنان به سه دسته عام، خاص و خاصالخاص پرداخته میشود و ویژگیهای هر دسته توضیح داده میشود. سپس تأکید میشود که مؤمنان باید از نبی و ولی تبعیت کنند و حواشی دین را رها کرده و در پی حقیقت باشند. در ادامه، شاعر به لزوم وفاداری به عالمان دین و اقتدا به رفتار آنها اشاره میکند و میگوید که در صورت جدایی از آنها، انسان به گمراهی دچار میشود. در نهایت، شعر به ضرورت تلاش بر طبق تعلیمات و فرامین عالمان دینی اشاره کرده و بر اهمیت پیروی از راه آنان تأکید میکند.
هوش مصنوعی: اهل ایمان سه دستهاند: نخست عام، سپس خاص، و برترین همه خاصالخاص است.
هوش مصنوعی: بشنو که کمال و رسیدگی مرتبهٔ عام، وقتی رهرو طریقت شد، تازه آغاز حالِ خاصان است.
هوش مصنوعی: کمالِ خاصالخاص در جوانمردی و فتوت با نخستین مرتبهٔ نبوت همراه و هممرز است.
هوش مصنوعی: خود را در دین پریشان و سرگردان مکن، زیرا سیر و مقام آنان بر تو آشکار نیست و تو را به آن راه نیست.
هوش مصنوعی: مثلاً اگر پیامبری دست گدایی را بگیرد تا او را با خود به مقصدی برساند،
هوش مصنوعی: و آن گدا در پایان راه دیگر توانی نداشته باشد، ناچار باید او را به فتراک زین ببندد و با خود ببرد.
هوش مصنوعی: چون پیامبر از منزلها گذشت، او را نیز از آنها میگذراند؛ کسی لازم است که این معنی را دریابد.
هوش مصنوعی: آنجا که گام ولی از رفتن بازمیماند و توانش تمام میشود، همانجا مرتبهٔ پیامبر آغاز میشود.
هوش مصنوعی: سیر پیامبر مانند سیر درویش است، اما او نهتنها خود رفت، بلکه درویش را هم با خود برد.
هوش مصنوعی: هر خردمندی به یقین میداند که شرف و برتری پیامبر در همینجا، یعنی در بردن دیگران با خود، پدید آمد.
هوش مصنوعی: پیامبر چون شاه است و اولیا لشکر او؛ بیگمان باید همراه و پیرو او باشند.
هوش مصنوعی: کمال خاص و خاصالخاص در دین گاهی در حالت تلوین (دگرگونی احوال) است و گاهی در حالت تمکین (ثبات و آرامش).
هوش مصنوعی: هنگامی که آن مرد بلندبخت در حال تلوین است، نباید از کارهای او پیروی کرد.
هوش مصنوعی: زیرا حال او هر لحظه رنگی دیگر دارد و یک دم در یک جا آرام و پایدار نمیماند.
هوش مصنوعی: گاهی ادعا میکند که کسی همانند من نیست و در این جهان بهتر از من کسی یافت نمیشود.
هوش مصنوعی: گاهی «سبحانی» و گاهی «اناالحق» میگوید؛ این سخنان از او اما بیاختیار و بیخودی او یکسره از او برمیآید.
هوش مصنوعی: در این حالت از او پیروی مکن، ولی خاک پای او را به حرمت سرمهٔ چشم خود کن.
هوش مصنوعی: نباید دست از دامن او برداشت، اما در این هنگام نمیتوان از رفتارش پیروی کرد.
هوش مصنوعی: هنگامی که تمکین و ثبات در وجود او پدید آمد، دیگر شیفته و سرگشته و شوریده نیست.
هوش مصنوعی: در آن حال جز آنچه ظاهر شریعت میگوید، نکتهای از حقیقت بر زبان نمیآورد.
هوش مصنوعی: کارهایت را مطابق گفتار و کردار او انجام بده، زیرا بارهای سنگین را از جانت برمیدارد.
هوش مصنوعی: هر دم پند او را با جان و دل بشنو، زیرا هر لحظه صد بند و گره را از تو میگشاید.
هوش مصنوعی: میان «تلوین» یعنی دگرگونی و ناپایداری حال سالک، و «تمکین» یعنی پایداری و استواری در مقام، فرق بسیار است. این همان فرق میان خاصان و خاصِ خاصان است و سالکِ ناتوان در این میان درمانده است.
هوش مصنوعی: اگر این مطلب را به تفصیل شرح دهم، سخن بسیار دراز میشود. راه این مقام از نیاز و فروتنی میگذرد و راز آن در ناز معشوق نهفته است.
هوش مصنوعی: هر کسی به راز این مقام راه نمییابد، برای همین سخن را در این باره کوتاه کردیم.
هوش مصنوعی: وقتی در راه دین از شیخی پیروی کردی که در مقام تمکین استوار است،
هوش مصنوعی: باید با دل و جان پیرو او باشی و تا جایی که توان و کوشش و امکانت اجازه میدهد از او فرمان ببری.
هوش مصنوعی: باید یقین کنی که هممسلک پیر هستی و هر روشی که او دارد، تو هم همان را در پیش بگیری.
هوش مصنوعی: همیشه در برابر او نرم و فرمانبردار باش و شب و روز آمادهٔ خدمت او بمان.
هوش مصنوعی: اختیار خود را یکسره کنار بگذار و همهٔ رفتار و کار خود را به او بسپار.
هوش مصنوعی: جانت را فدای خاک پای او کن و هر چه او فرمان داد همان را انجام بده.
هوش مصنوعی: کاری را که او نگفته است انجام نده، زیرا او جز در پی صلاح و خیر تو نیست.
هوش مصنوعی: زنهار، نه در ظاهر و نه در باطن، هیچ انکار و اعتراضی بر گفتار و کردار پیر نداشته باش.
هوش مصنوعی: تو بیماری و آن مرد رهرو و سالکِ راه طبیب توست. این راز را با دل و جان از من بشنو.
هوش مصنوعی: از گفتار و کردار او بهبود مییابی و هر درمانی که او بکند برای تو سودمند است.
هوش مصنوعی: نباید دست از دامن او برداشت و باید با جان به پیمانی که با او بستهای وفادار ماند.
هوش مصنوعی: اگر بهندرت این بخت نیک نصیبت شد که در سیر و سلوک همقدم و همراه شیخ شدی،
هوش مصنوعی: چون آن شیخ یگانه بیناست و حال تو را میبیند، تو را بیدرنگ به راه میاندازد و پیش میبرد.
هوش مصنوعی: او داناست و فاصلهٔ میان تو و خودش را میشناسد، پس برای درد تو درمان و دارو فراهم میکند.
هوش مصنوعی: اگر شیخ تو از این دنیا رفت، پیش از آنکه احوالت را با او گفته باشی و او بداند که کارت به کجا رسیده است،
هوش مصنوعی: باید نزد شیخ دیگری بروی و همهٔ حالات خود را با او در میان بگذاری،
هوش مصنوعی: تا او تو را مورد لطف قرار دهد و همهٔ کارهای سلوک تو را سامان بدهد.
هوش مصنوعی: اگر بخواهی از این صورت و ظاهر جدا شوی، با این شیوه از خودبینی و هستی خود رهایی مییابی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.