قصیدهٔ شمارهٔ ۱۳۶ - در تهنیت ماه رمضان و مدح مجد الدین ابوالحسن عمرانی
مرحبا نو شدن و آمدن عید صیام
حبذا واسطهٔ عقد شهور و ایام
خرم و فرخ و میمون و مبارک بادا
بر خداوند من آن صدر کرم فخر کرام
مجد دین بوالحسن عمرانی آنکه به جود
کف دستش ید بیضا بنماید به غمام
آنکه فرش ببرد آب ز کار برجیس
وانکه سهمش ببرد رنگ ز روی بهرام
صاعد و هابط گردونش ببوسند رکاب
اشهب و ادهم گیتیش بخایند لگام
روضهٔ خلد بود مجلس انسش ز خواص
موقف حشر بوددرگه بارش ز عوام
دولتی دارد طفل و خردی دارد پیر
شرفی دارد خاص و کرمی دارد عام
در غناییست جهان از کرم او که زکوة
عامل از عجز همی طرح کند بر ایتام
هر کرا چرخ به تیغ سخطش کرد هلاک
نفخهٔ صور نشورش ندهد روز قیام
هر کرا از تف کینش عطشی دارد قضا
جگرش تر نکند چرخ جز از آب حسام
ای ترا گردش نه گنبد دوار مطیع
وی ترا خواجهٔ هفت اختر سیاره غلام
پایهٔ قدر و کمال تو برون از جنبش
مایهٔ حلم و وقار تو فزون از آرام
کند از رای مصیبت تو ملک فائده کسب
خواهد از قدر رفیع تو فلک مرتبه وام
تویی آن کس که کشیده است بر اوراق فلک
خطوات قلمت خط خطا بر احکام
مه ز دور فلکی زیر فلک راست چنانک
معنی مه ز کلام آمده در تحت کلام
نیست برتر ز کمال تو مقامی معلوم
بلی از پردهٔ ابداع برون نیست مقام
مستفاد نظر تست بقای ارواح
مستعار کرم تست نمای اجسام
دست تو حکم تو گشادست قضا بر شب و روز
داغ طوع تو نهادست قدر بر دد ودام
حکم بر طاق مراد تو نهادند افلاک
حزم در سلک رضای تو کشیدند اجرام
شرح رسم تو کند تیر چو بردارد کلک
یاد بزم تو خورد زهره چو بردارد جام
از پی کثرت خدام تو بخشنده قوی
نطفه را صورت انسی همه اندر ارحام
وز پی شرح اثرهای تو پوشند نفوس
جوف را کسوت اصوات همی در اوهام
مرغ در سایهٔ امن تو پرد گرد هوا
وحش از نعمت فیض تو چرد گردکنام
اگر از جود تو گیتی به مثل به دام نهد
طایر و واقع گیتیش درآیند به دام
هر کجا غاشیهٔ منهی پاس تو برند
باز در دوش کشد غاشیهٔ کبک و حمام
هر کجا حاشیهٔ مهدی عدل تو رسید
کشتگان را دیت از گرگ بخواهند اغنام
بر دوام تو دلیلست قوی عدل تو زانک
برنگردند ز هم تا به ابد عدل ودوام
امن را بازوی انصاف تو میبخشد زور
چرخ را رایض اقبال تو میدارد رام
چون همی بینم با پاس تو بر پنجم چرخ
تیغ مریخ ابد مانده در حبس نیام
در سخا خاصیتی داری وان خاصیت چیست
نعمت اندک و آفاق رهین انعام
چرخ را گو که بقدر کرمت هستی ده
پس از آن باز بیا وز تو درآموز اکرام
یک سؤالست مرا از تو خداوند و در آن
راستی نیستم اندر خور تهدید و ملام
نه که در حکم فلک ملک جهان آمد و بس
وان ندیدست که چندست و درو چیست حطام
گیرم امروز به تو داد چو شب را بدهی
بهر فردات جهان دگرش کو و کدام
ای فلک را به بقای تو تولای بزرگ
وی جهان را به وجود تو مباهات تمام
بنده رادر دو مه از تربیت دولت تو
کارهاشد همه با رونق و ترتیب و نظام
گشت در مجلس ارکان جهان از اعیان
تا که در خدمت درگاه تو شد از خدام
چون گرانمایه شد از بس که ستاند تشریف
چون گرانسایه شد از بس که نماید ابرام
ظاهر و باطنش احسان تو بگرفت چنانک
عرق از جود تو میزایدش اکنون ز مسام
عزم دارد که به جز نام تو هرگز نبرد
تا از او در همه آفاق نشان باشد و نام
گر جهان را ننماید به سخن سحر حلال
در مدیح تو برو عیش جهان باد حرام
نیز دربان کسش روی نبیند پس از این
نه به مداحی کان روی ندارد به سلام
مدتی بر در این وز پی آن سودا پخت
لاجرم ماند طمعهاش به آخر همه خام
دید در جنب تو امروز که هستند همه
رنگ حلوای سر کوی و گیاه لب بام
سخن صدق چه لذت دهد از سوز سماع
مثل راست چه قوت دهد از قوت لئام
تا زمام حدثان در کف دورست مقیم
تا عنان دوران در کف حکمست مدام
باد بر دست جنیبتکش فرمانت روان
فلک تیز عنان تا به ابد نرم لگام
دوستکام دو جهان بادی واندر دو جهان
دشمنی را مرساناد قضا بر تو به کام
آن مپیچاد مگر سوی مراد تو عنان
وان متاباد مگر سوی رضای تو زمام
محنت خصم تو چون دور فلک بیپایان
مدت عمر تو چون عمر ابد بیفرجام
بخت بیدار و همه کار مقیمت به مراد
عیش پدرام و همه میل مدامت به مدام



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به مناسبت ماه رمضان و به ستایش مجد الدین ابوالحسن عمرانی میپردازد. او با اشاره به فضایل این شخصیت، بر جود و کرم او تأکید میکند و از خدمت به نیازمندان و یتیمان سخن میگوید. شاعر صفاتی چون حلم، وقار و قدرت را برای او بر میشمارد و او را برتر از آسمانها و ستارگان میداند. همچنین، وفاداری و پیوند او با عدالت و انصاف را ستایش میکند و اشاره میکند که دنیا به برکت وجود او معنا یافته است. در نهایت، شاعر بر احترامی که به او دارد تأکید میکند و آرزو میکند که در دو عالم نام و یاد او همواره باقی بماند.
هوش مصنوعی: به آمدن عید ماه رمضان، که زمان روزهداری است، خوشامد میگویم. چه خوب است که این ماه، واسطهای برای پیوند میان ماهها و روزها باشد.
هوش مصنوعی: خوشحال و شاد و نیکو و مبارک باد بر خداوند من، که او صدر نشین کرم و بهترین نیکوکاران است.
هوش مصنوعی: مجدالدین ابوالحسن عمرانی، کسی که بخشندگیاش به گونهای است که همچون ید بیضای حضرت موسی، کف دستش نور و روشنی میافشاند و در زمان سختیها همگان را در دامن خود جمع میکند.
هوش مصنوعی: کسی که فرش را به خوبی زیر پای مهمان میاندازد و آب را از کار برجیس (پادشاهی با شخصیت افسانهای) فراهم میکند، و کسی که سهمش از زیبایی و رنگ، بهواسطهٔ روی بهرام (یک شخصیت زیبا در شاهنامه) است.
هوش مصنوعی: همهٔ سرنوشتهای خوب و بد جهان در خدمت اوست و اسبان سفید (اشهب) و سیاه (ادهم) همواره در کنار او حاضرند و برای او به احترام پیروی و تسلیم میکنند.
هوش مصنوعی: مجلس او مانند باغ بهشت است و حضار آن، دوستان نزدیک و خاص او هستند، اما در مقام حشر (روز رستاخیز) همگان در آنجا حاضرند و از رحمت و نعمت او بهرهمند میشوند.
هوش مصنوعی: این بیت به بیان فضایل و ویژگیهای شخصیتی میپردازد که در آن به قدرت و نعمتهای او اشاره شده است. او در عین حال که ظاهری کودکانه دارد، دارای مقام بلند و فضایل بزرگ است؛ چه اینکه به فضائل خاص خوشنامی و کرم در میان مردم اهمیت میدهد، چه برای افراد خاص و چه برای عموم.
هوش مصنوعی: جهان در بخشندگی و کرم او (مجد الدین ابوالحسن عمرانی) غنا و ثروت دارد، بهطوری که او زکات (مالی که برای کمک به نیازمندان باید پرداخت شود) را حتی از ناتوانی و عدم توانایی نیز برای یتیمان به ارمغان میآورد.
هوش مصنوعی: هر کسی که روزگار با حکمهای خشنش او را به هلاکت برساند، در روز قیامت صدا کردن او از جانب فرشتهٔ مرگ بر او فایدهای نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: هرکس که به سبب کینهورزی دیگران عطش و نیاز در دلش به وجود آمده، تقدیر الهی دل او را با آب حسام، که نماد دوستی و محبت است، سیراب نخواهد کرد، بلکه چرخ (روزگار) او را فقط با زحمت و رنج—نه با آسایش—سر و کار خواهد داشت.
هوش مصنوعی: تو که چرخ فلک به گرد تو سیر میکند و تمام اجزای آسمان تابع تو هستند، تو آقایی هستی که تمامی سیارات در خدمت تو هستند و در واقع، مانند غلامی برای تو به شمار میآیند.
هوش مصنوعی: مقام و ارزش تو فراتر از حرکت و تغییر است، و خویشتنداری و شخصیت تو بیش از هر آرامش و سکینی است که ممکن است در دنیا وجود داشته باشد.
هوش مصنوعی: ملک (پادشاهی) از اندیشه و تدبیر تو به بلندی و ارزش بینشهای تو دست خواهد یافت، و فلک (آسمان) نیز به مرتبهای عالی از مقام تو خواهد رسید.
هوش مصنوعی: تو همان کسی هستی که ردپای نوشتار تو بر صفحات آسمان حک شده و قلم تو بر قوانین آسمانی خطاهایی را ثبت کرده است.
هوش مصنوعی: ماه به گونهای از دوری آسمانی، زیر آسمان واقع شده است که به خوبی نشاندهندهٔ معنای آن است، همانطور که این مفهوم از کلام و گفتهها قابل برداشت است.
هوش مصنوعی: مقام و جایگاهی بالاتر از کمال تو وجود ندارد و بهراستی، هیچ مقام و جایگاهی از پرده آفرینش و خلقت برون نیست.
هوش مصنوعی: مظهر توجه تو، استمرار روحهاست و لطف توست که جسمها را به نمایش میآورد.
هوش مصنوعی: دست تو (مجدالدین ابوالحسن عمرانی) مانند قضا و سرنوشت بر شب و روز حکم میراند و به خاطر اطاعت و تسلیم تو، تقدیر بر موجودات وحشی و اهلی مقرر گردیده است.
هوش مصنوعی: آسمانها بر اساس خواستهٔ تو فرمانی گذاشتهاند و اجرام آسمانی در راستای رضایت تو به دقت و احتیاط حرکت میکنند.
هوش مصنوعی: تیر یعنی شعر شاعر به شرح و توصیف ویژگیهای تو میپردازد و قلم (کلک) او وقتی از بزم تو یاد میکند، مانند زهره (مهر) که جلوهگر شده، تحت تأثیر قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: به خاطر افزایش تعداد خدمتکاران تو، بخشنده قوی، نطفهها را به شکل انسان در رحمها قرار میدهد.
هوش مصنوعی: از روی تو، اثرهای تو باعث میشود که جانها به لباس صداها پوشیده شوند و در خیالها همگی متجلی شوند.
هوش مصنوعی: مرغ در سایهٔ امن تو آرام و بیخطر است و از نعمتهای تو زندگی میکند و در محیط امن تو میچرخد و زندگی خوشی دارد.
هوش مصنوعی: اگر جهان از بخشش تو به مانند دام شود، آنگاه پرندگان و موجودات در آن گرفتار خواهند شد و به دام تو خواهند آمد.
هوش مصنوعی: هر جا غاشیهٔ (پوشش) مهدی (مهدی موعود) به احترام تو برپا شود، پرندههایی مانند کبک و کبوتر آرامششان را کنار میگذارند و به این مکان میآیند.
هوش مصنوعی: هر جا که نشانههای مهدی به عدل تو برسد، کشتهشدگان از گرگ، که نماد ظلم و نابودی است، طلب دیه (جبران خسارت) از گلهها خواهند کرد.
هوش مصنوعی: عدل تو نشانهای قوی بر پایدار بودن توست، زیرا از ابتدا تا ابد هیچکس به بیعدالتی برنمیگردد و همواره در صلح و انصاف زندگی خواهد کرد.
هوش مصنوعی: بازوی انصاف تو امنیت را به من هدیه میدهد و به خاطر خوشبختی تو، گردش چرخ (زمان) به راحتی و آرامی حرکت میکند.
هوش مصنوعی: وقتی که من قدرت و تأثیر تو را مشاهده میکنم، درمییابم که سیارهٔ مریخ از ترس و تحت تأثیر تو در وضعیتی خنثی و بدون حرکت باقی مانده است.
هوش مصنوعی: تو خاصیتی در بخشش و سخاوت داری و آن خاصیت این است که حتی نعمتهای کم، با انعام و بخشش تو، در آفاق و جهان ریشهدار و اثرگذار میشود.
هوش مصنوعی: به چرخ (سرنوشت) بگو که بقدر بزرگی و کرامت تو، هستی میدهد. پس از آن، دوباره به سراغ تو بیا و از تو آداب بخشندگی را بیاموز.
هوش مصنوعی: از تو، ای خداوند، یک سوال دارم و در حقیقت، در مورد آن مطمئن نیستم که آیا شایسته تهدید و نکوهش هستم یا نه.
هوش مصنوعی: فقط من این را میگویم که سلطنت و فرمانروایی عالم تنها به خاطر قدرت فلک نیست و بیشتر از آن، دنیا چیزی نیست جز مظاهر زودگذر و بیارزش.
هوش مصنوعی: اگر امروز به تو عیدی دهم، آیا شب را هم به من خواهی داد؟ برای فردایت به چه روی به خاطر جهان دیگری فکر میکنی و کدام دنیا در انتظار توست؟
هوش مصنوعی: ای فلک، به خاطر وجود تو، بزرگی و عظمت را حفظ کردهای و جهان به خاطر وجود تو به خود میبالد و به تمامیت خود افتخار میکند.
هوش مصنوعی: من، بندهی تو، در دو ماه از برکت و نعمت تو، کارهایم به لطف و ساماندهی تو رونق و نظم پیدا کرد.
هوش مصنوعی: در مجلس تو، شخصیتهای برجسته و نیکوکار عالم gathered میشوند، از آنجا که همه به خدمت و اطاعت درگاه تو مشغولاند.
هوش مصنوعی: وقتی کسی از قدر و مقام بالایی برخوردار میشود و با خاکساری به دیگران خدمت میکند، به مانند سایهای سنگین میشود که نمیتوان آن را نادیده گرفت. این مقام و احترام او از اندازهٔ خدمتش به دیگران نشأت میگیرد.
هوش مصنوعی: احسان و بخشش تو به گونهای روشن و آشکار است که مانند عرقی که از مروارید در زیر فشار بیرون میآید، از بینش و قلب او نیز بروز میکند و این حقیقت در ظاهر و باطن او نمایان شده است.
هوش مصنوعی: عزم کرده است که جز نام تو را در هیچجا ذکر نکند تا در همه جایی نشانه و یاد تو باقی بماند.
هوش مصنوعی: اگر دنیا نتواند با سخن شیرین و جادویی خود، تو را مدح کند، پس زندگی در دنیا برای من بیارزش و حرام خواهد بود.
هوش مصنوعی: دیگر کسی به دیدن و ملاقات او (مجدالدین ابوالحسن عمرانی) نخواهد رفت، چون به خاطر مدح و ستایش او، دیگر چهرهاش بر کسی روشن نمیشود و نمیتواند به کسی سلام کند.
هوش مصنوعی: مدتی این در منتظر پی آن آرزوها ایستاد و در پایان، به دلیل تلاشهای بیهوده، همه امیدهایش به ناامیدی تبدیل شد.
هوش مصنوعی: امروز در کنار تو میبینم که تمام رنگها شبیه رنگ حلوای خوشمزه در کنار کوچه و سبزیهای روی بام هستند.
هوش مصنوعی: صحبت راست و صادقانه هیچ لذتی به اندازهٔ حرارت و اشتیاق سماع (سماع به معنای موسیقی و آواز) ندارد و مانند غذایی بیارزش (قوت لئام) قدرت و نیرو نمیدهد.
هوش مصنوعی: هرگاه که کنترل حوادث در دست تو باشد، زمان و سرنوشت هم تحت حکمرانی همیشگی تو خواهد بود.
هوش مصنوعی: آری، باد بر دست تو بهعنوان نیرویی که تو را هدایت میکند، در حال حرکت است و آسمان با سرعت فرمان تو را اجرا میکند، و این وضعیت تا ابد ادامه خواهد داشت و هر چیز در کنترل تو خواهد بود.
هوش مصنوعی: دوست آن دو جهان (دنیا و آخرت) باشد و دشمنی را در این دو جهان به تو نرساند و سرنوشت (قضا) بر وفق مرادت گردد.
هوش مصنوعی: خواهش میکنم که دربارهٔ خواستهها و آرزوهای خود طوری رفتار کن که به سمت خواستهٔ اصلیات منحرف نشوی و از راه رضایت و خشنودی خدا خارج نشو.
هوش مصنوعی: غم و درد دشمنی تو مانند دورانی است که در آسمان، همیشگی و بیانتهاست، و مدت عمر تو نیز مانند عمر ابدی است که هیچ سرانجامی ندارد.
هوش مصنوعی: سرنوشت تو بیدار است و همه امور تو به خواستهات وابسته است، بنابراین شادکامی و خوشیات همیشگی و میل تو به تداوم زندگی نیز ابدی خواهد بود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای امیری که امیران جهان خاصه و عام
بنده و چاکر و مولای و سگبند و غلام
ازلی خط ور لوح که ملکی بدهید
به ابییوسف یعقوببنلیث همام
به لتام آمد زنبیل و لتی خورد پلنگ
[...]
به رکوع آر صراحی را در قبلهٔ جام
چون فرو ناله شود، باز درآور به قیام
از سجودش به تشهد بر و آنگه به سلام
زو سلامی و درودی ز تو بر جمع کرام
هست زلف و دهن و قد تو ای سیم اندام
جیم و میم و الف و قامت من هست چو لام
من یکی ام ز جمال تو مرا دور مکن
که جمالت نبود بی من بیچاره تمام
زلف مشکین تو دامی است پر از حلقه و بند
[...]
شاه برهان نسب آنست امام بن امام
خسرو شرع ملک زاده حسام بن حسام
آن حسام بن حسامی که حسام نظرش
هرگز از خصم بالزام نشد باز نیام
به حسامی ز نیام آخته شد زنده به مرگ
[...]
ای ترا گشته کرم ذاتی و احسان لازم
بی مقولات تو منطق ندهد داد کلام
جنس آن فصل که می رفت به هر نوع که هست
اگر از خاصه بود آن عرضی باشد عام
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.