کی توان گفتن که شد ملک شهنشه بینظام
کی توان گفتن که شد دین پیمبر بیقوام
کی توان گفتن که شد صدر زمان زیر زمین
کی توان گفتن که شد بَدر زمین اندر غَمام
قهر یزدان نرم کرد آن را که بودش دهر نرم
چرخ گردان رام کرد آن را که بودش بخت رام
عالمی در یک زمان معدوم شد در یک مکان
امّتی در یک نفس مَدروس شد در یک مقام
شد شکار عالم آن کاو کرد عالم را شکار
شد بهکام دشمن آنکاو دید دشمن را بهکام
در ره بغداد صیّاد اجل دامی نهاد
بس شگرف و محتشم صیدی درافتادش به دام
آن که بودی روزگارش با صیام و با صلوت
روزگارش منقطع شد در صلوت و در صیام
آنکه بودی چون حُسام اندر بنان او قلم
خون همیگرید قلم در فرقت او چون حسام
آن که خصمان در پیام او همی عاجز شدند
گشت عاجز چون به جان او ز مرگ آمد پیام
ای جهان بیوفا رنج بصر کردی حلال
تا فروغ طلعت او بر بصرکردی حرام
آن که تیغ عدل کرد اندر نیام دولتش
تیغ کین اندر هلاکش برکشیدی از نیام
آنکه بود اندر وزارت بیملام و بیملال
در ملال عمر اوگشتی سزاوار ملام
در حیاتش جان خاص و عام سخت آسوده بود
در وفاتش سخت شوریدست شغل خاص و عام
بود حلمش خاک وجودش آب و هست اندر غمش
خاک بر فرق کفات و آب در چشم کرام
راست پنداری خلایق در منامند از قیاس
وین شگفتی ها همی بینند گویی در منام
ای وزیر شاه عالم بردی از عالم علم
وی قوام دین شدی در پرده تا روز قیام
ای به امر و نهی کرده بر سر گیتی فسار
کرد عزرائیل ناگه بر سر عمرت لگام
شد وزارت بر تو گریان بر بساط تعزیت
شد کفایت بی تو گریان در لباس احتشام
نه ببالد چون تو در باغ ظفر سروی بلند
نه بتابد چون تو در چرخ هنر ماهی تمام
مرگ تو پرگار شیون گرد ملک اندر کشید
هم اَنام است اندرین پرگار و هم شاه انام
آنکه پیوسته به مدح تو زبان برداشتی
خشک دارد بر مصیبت زآتش هجر تو کام
با دریغ و حسرت تو در غریو افتادهاند
بینهایت خلق از فرزند و پیوند و غلام
زعفران و نیل سُوْ دَسْتند گویی کز صفت
رویشان مر زعفرانگون است و لبها نیل فام
گر نبود اندازهٔ عمرت مدام اندر جهان
شکر آثار تو خواهد بود تا محشر مدام
باد شخصت را نثار از حامل عرش مجید
باد روحت را سلام از خازن دارالسلام
دست حسرت جامهٔ صبر معزی چاک کرد
تا جهانی را مُعَزّا کرد حَیّ لایَنام



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده سوگنامهٔ امیر معزی برای وزیری بزرگ است که در راه بغداد در حال روزه و نماز کشته شد و لقب «قوام دین» داشت. شاعر نخست از باورناپذیری مرگ او و آشفتگی کشور و دین سخن میگوید، سپس جهان بیوفا را سرزنش میکند و عدالت، قلم، بردباری و بخشش وزیر را یاد میکند. سوگ مردم و شاه و چهرههای زرد و لبهای کبود را وصف میکند و با دعا برای روح وزیر و بیان سوگواری خود به پایان میرساند.
هوش مصنوعی: چگونه میتوان گفت که کشور شاهنشاه بیسامان شد و دین پیامبر بیپشتوانه ماند؟ شاعر از بزرگی این مصیبت باور نمیکند.
هوش مصنوعی: چگونه میتوان گفت که صدرنشین روزگار، یعنی وزیر، به زیر خاک رفت و ماه تمام زمین در پس ابر پنهان شد؟
هوش مصنوعی: قهر خداوند کسی را که روزگار فرمانبردارش بود ناتوان کرد و آسمان گردان کسی را که بخت رامش بود به زیر فرمان آورد.
هوش مصنوعی: با مرگ او گویی جهانی در یک لحظه و یک جا نابود شد و امتی در یک دم از میان رفت.
هوش مصنوعی: کسی که جهان را به چنگ آورده بود خود شکار جهان شد، و کسی که دشمن را به کام خود دیده بود، اکنون به کام دشمن شد.
هوش مصنوعی: در راه بغداد صیاد مرگ دامی گسترد و شکاری بسیار شگفت و باشکوه در آن افتاد.
هوش مصنوعی: کسی که روزگارش با روزه و نماز میگذشت، در همان حال نماز و روزه عمرش به پایان رسید.
هوش مصنوعی: قلم در انگشتان او همچون شمشیر کارساز بود، و اکنون قلم در جدایی از او مانند شمشیر خونآلود، خون میگرید.
هوش مصنوعی: کسی که دشمنان در برابر پیام و سخن او درمانده میشدند، چون پیام مرگ به جانش رسید، خود درمانده شد.
هوش مصنوعی: ای جهان بیوفا، چون دیدن روشنی چهرهٔ او را بر چشمها حرام کردی، رنج و گریستن را بر چشم روا ساختی.
هوش مصنوعی: کسی که با دولتش شمشیر ستیز را در غلاف کرد و عدالت برقرار ساخت، تو ای جهان برای کشتن او شمشیر کینه را از غلاف بیرون کشیدی.
هوش مصنوعی: او که در وزارت بیسرزنش و بیخستگی کار کرد، تو ای جهان با به رنج انداختن و پایان دادن به عمرش سزاوار سرزنش شدی.
هوش مصنوعی: در زندگی او جان همهٔ مردم، از خاص و عام، آسوده بود و پس از مرگش کار همه سخت آشفته شده است.
هوش مصنوعی: بردباریاش چون خاک استوار و بخششاش چون آب روان بود؛ اکنون در سوگش کاردانان خاک بر سر میریزند و بزرگواران اشک میبارند.
هوش مصنوعی: گویی مردم به خواب رفتهاند و این رویدادهای شگفت را در خواب میبینند؛ یعنی باور کردنی نیست.
هوش مصنوعی: ای وزیر شاه جهان، دانش را با خود از جهان بردی؛ ای قوام دین، تا روز رستاخیز در پرده پنهان شدی.
هوش مصنوعی: ای که با فرمان و نهی خود افسار جهان را در دست داشتی، عزرائیل ناگهان بر عمر تو لگام زد و آن را متوقف کرد.
هوش مصنوعی: وزارت در مجلس سوگ بر تو گریان است و کاردانی بی تو با همهٔ شکوهش گریه میکند.
هوش مصنوعی: دیگر در باغ پیروزی سروی بلند مانند تو نمیروید و در آسمان هنر ماه تمامی چون تو نمیدرخشد.
هوش مصنوعی: مرگ تو دایرهای از شیون گرد کشور کشید که هم مردم و هم شاهِ مردم در آن گرفتارند.
هوش مصنوعی: کسی که همواره زبان به ستایش تو میگشود، یعنی خود شاعر، اکنون در این مصیبت از آتش جدایی تو کامش خشک شده است.
هوش مصنوعی: مردمان بیشمار از فرزندان و خویشان و غلامان با دریغ و حسرت تو به فریاد و ناله افتادهاند.
هوش مصنوعی: گویی زعفران و نیل ساییدهاند، زیرا چهرههاشان از غم زرد و لبهاشان کبود شده است.
هوش مصنوعی: اگر عمر تو در جهان همیشگی نبود، سپاس از کارها و یادگارهای تو تا روز رستاخیز پایدار خواهد ماند.
هوش مصنوعی: آرزو میکند که حاملان عرش بزرگ بر پیکر او نثار و رحمت بیفشانند و نگهبان بهشت بر روانش درود فرستد.
هوش مصنوعی: دست حسرت جامهٔ شکیبایی معزی را درید، چون خداوند زندهٔ همیشه بیدار جهانی را سوگوار کرد؛ «معزّا» به معنی سوگوار با نام معزی جناس دارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای ز سیمینه فکنده در بلورینه مدام
هم بساعد چون بلوری هم بتن چون سیم خام
سرو داری ماه بار و ماه داری لاله پوش
لاله داری باده رنگ و باده داری لعل فام
زلف تو مشک سیاه و جعد تو شمشاد تر
[...]
آن زبرجد رنگ مشکین بوی و طعمش طعم شهد
رنگ دیبا دارد و بوی قماری عود خام
چون تو ببریدی شود هر یک از آن ده ماه نو
ور نبری باشد او در ذات خود ماه تمام
تا شد از گل بوستان سیمگون بیجاده فام
بوی و رنگ از گل ستاند و باده و بیجاده وام
از شکوفه باد در بستان شده لؤلؤ فشان
وز شقایق سنگ در صحرا شده بیجاده فام
حور عین از خلد اگر عمدا ببستان بگذرد
[...]
حلم باید مرد را تا کار او گیرد نظام
صبر باید تا ببیند دوست دشمن را به کام
عادت ایوب و ابراهیم صبر و حلم بود
شد به صبر و حلم پیدا نام ایشان از انام
صنع یزدان همچنانکایوب و اپراهیم را
[...]
ای همیشه بوده راه دین احمد را قوام
همچنان چون پیش ازین ملک ملکشه را نظام
عفو تو خط درکشد هر جا که بیند یک خطا
اسم تو گردن نهد آنجا که بیند یک تمام
آسیای فتنه فرق دشمنت را کرد آس
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.