بخش ۵۸ - بوعبداللّه نباجی سعید بن یزید النباجی
است، از قدیمان مشایخ است، ار طیفهٔ اول امام است منبر دار. سهل عاصم کتاب هد، کرده، و از وی حکایت و سخن آر دران ازو، وویرا دیده، اقران ذوالنون مصری٭ است او را سخنست در معرفت نیکو. استادان احمد بوالحواریست٭ نباجی گفت: الادب حلیة الاحرار. و هم وی گفت: لکل شئی خادم، و خادم الدین الادب.
شیخ الاسلام گفت: که بوعبداللّه نباجی گوید: که چشم برودار! که هیچ نشان ازو، روشن و نیست وَیَزِدْکُمْ قُوَّةً إِلَی قُوَّتِکُمْ بوعبداللّه نباجی گوید در تفسیر این: العلم الی المعرفة. هم بوعبداللّه نباجی گوید، که موسی گفت الهی! من ترا کجا یابم؟ گفت: چون قصد درست کنی مرا یابی! و کتانی٭ گوید: که چون قصد درست ویرا بیافتی! و حلاج٭ گوید: لانعرج! آن یک گامست.
شیخ الاسلام گفت: آن یک گام توئی! چون از خود در گذشتی فرا او رسیدی شیخ الاسلام گفت: که بوعبداللّه انطاکی گوید. که از هیچ کس واز هیچ چیزم حسد نیاید، مگر از معرفهٔ عارفانه، نه معرفت تصدیقی.
بوعلی دقاق٭ گوید: معرفة رسمیة که قطره و سمیة لا علیه تشفی، و لا غلیلا تسقی. معرفتی رسمی، چون بارانست تابستانی، نه یمار را شفا آرد، و نه تشنه را سیراب کند. شیخ الاسلام گفت که با یعقوب هاشمی بوده، ذوالنون مصری٭ برفته بود پیش وی از وی حکایت میکردند، با یعقوب گفت: هر چه مرا فراموش شود، این فراموش نشود، که روز عید میآمدم یا ذوالنون مصری بهم مردمان از عید بازگشته بودند شادی کنان و در نشاط. ذوالنون مرا گفت. این مردمان نشاط میکنند، که امانت داشتهاند. بگزاردهاند. خود ندانند که از ایشان پذیرفتهاند یا نه؟ یعنی طاعت رمضان. بیا تا یک سو، باز شویم، وبر ایشان بگرئیم.
شیخ الاسلام گفت: که این حکایت همچنان حکایت گوهر است گوهریست که قیمت ندانستی بسفتی. آنک شناخت، تاسف میخورد. و آنکه نشناخت غافل! من گفتم: که وعید ار جانامد اهل آن غافل بودند وعید با جای نشد. او کی نه اهل آن بودند بیدار بودند آن وعید آویخت درو
شیخ الاسلام گفت: که سباع موصلی گوید، که داود گفت خداوندا! مرا گفتی: که دست و روی بشوی خدمت را، اکنون می با صحبت خوانی! دل من چه چیز بشوید صحبت را؟ گفت: الهموم والاحزان تیمار و اندوه. شیخ الاسلام گفت: درین طریق ازین منزل بد نیست.



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این بخش به معرفی بوعبدالله نباجی، از مشایخ کهن و همروزگار ذوالنون، و سخنان او دربارهٔ ادب و رسیدن به حق با نیت درست میپردازد. خواجه عبدالله در شرح سخن حلاج میگوید فاصلهٔ میان بنده و خدا یک گام است و آن گام خودِ اوست. سپس سخنانی در فرق معرفت حقیقی با معرفت رسمی و حکایت گریستن ذوالنون بر شادی مردم در روز عید، به سبب بیخبریشان از پذیرفته شدن طاعت، آمده است. بخش با سخن داوود پایان مییابد که دل برای انس با خدا باید با غم و اندوه شسته شود.
هوش مصنوعی: بوعبدالله نباجی از مشایخ قدیم و از طبقهٔ نخستین صوفیان است؛ پیشوایی بود که بر منبر سخن میگفت. سهل بن عاصم از او کتاب و حکایت و سخن نقل کرده و او را دیده است. او همروزگار ذوالنون مصری و استاد احمد بن ابیالحواری بود و در معرفت سخنان نیکو دارد. نباجی گفت: ادب زیور آزادگان است، و نیز گفت: هر چیزی خدمتگزاری دارد و خدمتگزار دین، ادب است.
هوش مصنوعی: نباجی سخنی دربارهٔ برداشتن چشم از غیر حق گفته است که متن آن روشن نیست. او آیهٔ «و نیرویی بر نیرویتان بیفزاید» را چنین تفسیر کرد که خدا معرفت را بر علم میافزاید. نیز گفت: موسی پرسید: خدایا تو را کجا بیابم؟ خدا فرمود: هرگاه نیتت را درست کنی، مرا مییابی. کتانی گفت: چون نیت درست شد، او را یافتهای. حلاج گفت: تا او فقط یک گام فاصله است.
هوش مصنوعی: خواجه عبدالله گفت: آن یک گام خود تو هستی؛ هرگاه از خودت بگذری به او رسیدهای. سپس از بوعبدالله انطاکی نقل کرد که گفت: به هیچ کس و هیچ چیز رشک نمیبرم جز به معرفتِ چشیده و حقیقیِ عارفان، نه به شناختی که تنها تصدیق زبانی و ذهنی است.
هوش مصنوعی: ابوعلی دقاق گفت: معرفتِ ظاهری و رسمی مانند باران اندک تابستانی است که نه بیمار را شفا میدهد و نه تشنه را سیراب میکند. سپس از کسی که همراه ذوالنون بوده نقل شده که گفت: هرگز فراموش نمیکنم که روز عید با ذوالنون بازمیگشتم و مردم شادمان از نماز عید برمیگشتند. ذوالنون گفت: اینان شادی میکنند چون امانتی را، یعنی طاعت رمضان، ادا کردهاند، اما نمیدانند که از آنان پذیرفته شده یا نه؛ بیا به کناری برویم و بر حال آنان بگرییم.
هوش مصنوعی: خواجه عبدالله گفت: این حکایت مانند داستان گوهری است که کسی بیآنکه ارزشش را بداند آن را سوراخ کرده است؛ آنکه ارزشش را میشناسد افسوس میخورد و آنکه نمیشناسد غافل است. و گفت: هشدار و وعید الهی بر غافلان، که اهلش بودند، اثری نکرد، ولی کسانی که اهل آن نبودند و بیدار بودند، آن هشدار در دلشان نشست و ترسیدند.
هوش مصنوعی: از سباع موصلی نقل شده که داوود گفت: خداوندا، برای خدمت و عبادت به من فرمودی دست و رویم را بشویم، اکنون مرا به همنشینی و انس با خود فرا میخوانی؛ دلم را با چه بشویم تا شایستهٔ این همنشینی شود؟ خدا فرمود: با غمها و اندوهها. خواجه عبدالله گفت: در این راه، این منزل منزل خوبی است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.