بخش ۵۹ - و من طبقه الثانیه و قیل من طبقة الثالثة ممشاد الدینوری
سید و شیخ اهل عراق از مهینان مشایخ است و جوان مردان با صدق حال و فتوت ظاهر صحبت کرده بود با یحیی جلا٭ و با مه ازو از مشایخ.
از اقران جنید و رویم و نوری٭ و جز ایشان. یگانه در علم و شیخ جبال با کرامات ظاهر و احوال نیکو گفتهاند: که در سنه تسع و تسعین و مائتین برفت از دنیا، دران سالکه بوالحرث اولاسی٭ برفت از دنیا و بوالعباس مسروق و بوحمزهٔ بغدادی٭ ار درست شود.
شیخ الاسلام گفت: که وی گفت: که اللّه تعالی عارف را آینه داده است درسر، هرگه دران نگرد، بیند. شیخ الاسلام گفت: که مومن جای دارد ازو دردل، هر که بماند بازان شود بیاساید
شیخ ابوالحسن حصری٭ گوید: که دوش میاندیشم، که مرا چنین تفرقه میبود گاه گاه، و حال من چنین، مگر این مریدان و شاگردان مرا خود چگونه میبود؟ ارنه ﺁن بودید کی دانستم، بجاء آوردم: که اوجاء دارد در دل دوستان خود، گخ جز ازو آن ننگرد و جز ازو خاطر نشود، من پاره پاره شد می یعنی زهرهٔ من پاره شدی.
وانشدنا الامام لغیره
و ما ابالی بعیون و ظنون انفیها
لی فیسرک مرآة اری وجهک فیها
و شیخ الاسلام گفت: که دوستان او آینه اویند هر کی دران آینه نگرد او بیند.
وانشدنا لنفسه:
صیرتنی مرآة من یبغیک
من یرنی یرک
و هم ممشاد گفته: کی چهل سالست که بهشت بحذا فیرها برمن عرضه میکنند، دنبال چشم عاریت فرا ندادهام.
شیخ الاسلام گفت: در حضرت و حضور و صحبت اونگر متن بغیر او شرکست باو واللّه تعالی میگوید پیغامبر خود را: ما زاغ البصر و ما طغی قل اللّه ثم ذرهم.
و فی خبر صحیح غریب: لااسأل عبادی غیری و هم ممشاد گوید: هرگز بسر هیچ پیر نشدم و سوال نبردهام، در دل صافی باو شدمی، تا او خود چه گفتید.
شیخ الاسلام گفت: که علم بردن بسر پیران بیادبیست. خالی از علم و از رای خود و سوال خود باو رو! تا او خود چه گوید، آنرا غنیمت و فایده گیر ورو و ممشاد گوید: همه معرفت صدق افتقار است باللّه. و هم وی گفت: طریق الحق بعید، والصبر مع الحق شدید.
شیخ بوبکر رازی٭ گوید: که فارس دینوری گوید: که ممشاد از در سراء خود بیرون شد سگ بانگ کرد، ممشاد گفت: لاالهالااللّه، سگ بر جای بمرد و هم وی گفت: ارواح الانبیاه فی حال الکشف والمشاهدة، و ارواح الصدیقین فی القربة والاصطلام.
قال الشیخ ابوعبداللّه الطاقی٭ سمعت محمد بن خفیف٭
یقول: رأیت ممشاد الدینوری فی النوم کانه قایم رافع یدیه الی السمأ و هو یقول: رأیت ممشاد الدینوری فی النوم کانه قایم رافع یدیه الی السمأ و هو یقول: یا رب القلوب! یا رب القلوب! والسماء یدنو من رأسه حتی وقعت علی رأسه، فانشقت و حمل ممشاد.
شیخ الاسلام گفت: پس سخن وی: الطریق الی الحق بعید و قدمضی. گفت: راه بحق دورست مگر او دستگیر بود و صحبت و صبر کردن و روزگار گذاشتن با خداوند عزت سختست مگر او مونس بود. ممشاد دینوری گفت: که شصت سالست تا در میکوبم، تا چه پاسخ آید، که کیست بردر؟
شیخ الاسلام گفت: که یکی جان میکند، گویندهٔ دید که بر وی میگریست. گفت: جوانمردی بود، دوست از ان تو، زندان میشکند تو چرا میگریی؟
شیخ الاسلام گفت: که ممشاد گفت با یاران: که علم آموزید که اهل الکلام لا یغمسو کم فی ضلالتهم. یا وجد حال و وقت، یا سفر و زیارت و حال بقطع بووادی یا تعلم علم محض و شرع صاف. همه سخنان ممشاد ایذ
و ممشاد گفت: هر که بر دوست از آن او انکار کند، کمینه از آنست، که هرگز او را، آن ندهند که او داشت
وذوالنون مصری گفت:هر که بر نعرهٔ زراق که بر زرق زند انکار کند، هرگز آنرا بصدق نیابد، یعنی که آن باصل انکار میآرد. ترا از زرق وی چه؟ زرق وی چه؟ زرق وی برویست، تو راست نگر، و راست بین! تا بهره باوی. واللّه المستعان.
شیخ الاسلام گفت: که بوعامر گوید شاگرد ممشاد: که روزی پیش ممشاد نشسته بودیم. جوانمردی از در خانه درآمد بمیزبانی اجابت خواست. شیخ گفت: توانی این صوفیان بخانه بری، و بازار و بازار در میان نه؟ شیخ بهانه جست اجابت نداد. چون بیرون شد، اصحابنا گفت که شیخ این چنین نکردید این چه بود؟ شیخ گفت: او ازین جوانمردان بوده، دنیا بدست وی آمد،آن از دست وی بشد، اکنون میآید و چیزی نفقات میکند، میباید او را که سرمایهٔ خویش باز یابد، تا مهر آن از دل بیرون نکند این باز نیابد.



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این بخش از طبقات الصوفیه به معرفی ممشاد دینوری، شیخ سرزمین جبال و همروزگار جنید، و سال درگذشت او میپردازد. سخنان او و شرحهای شیخالاسلام دربارهٔ آینهٔ دل عارف، رویگردانی از بهشت و هرچه جز خدا، ادب پیش پیر، دوری راه حق و نکوهش انکار دوستان خدا آمده است. چند کرامت نیز نقل میشود، مانند مردن سگ با ذکر او و خوابی که در آن آسمان او را با خود برد. بخش با حکایت نپذیرفتن مهمانی جوانمردی پایان مییابد که دنیا جوانمردیاش را از او گرفته بود.
هوش مصنوعی: ممشاد دینوری سرور و شیخ مردم عراق و از بزرگترین مشایخ است. از جوانمردانی بود که حالی راستین و جوانمردی آشکار داشتند، و با یحیی جلاء و مشایخی بزرگتر از خود همنشینی کرده بود.
هوش مصنوعی: او همروزگار جنید و رویم و نوری و دیگران بود، در دانش یگانه و شیخ سرزمین جبال، با کرامتهای آشکار و حالهای نیکو. گفتهاند در سال ۲۹۹ درگذشت، همان سالی که بوالحارث اولاسی و ابوالعباس مسروق و ابوحمزهٔ بغدادی درگذشتند، اگر این خبر درست باشد.
هوش مصنوعی: ممشاد گفت خداوند در باطن عارف آینهای نهاده که هرگاه در آن بنگرد، او را میبیند. شیخالاسلام افزود که مؤمن در دل خود جایی دارد که از آنِ خداست، و هر که به آن جا بازگردد و آنجا بماند، آرام میگیرد.
هوش مصنوعی: ابوالحسن حصری میگوید دیشب با خود میاندیشیدم که من گاهگاه پراکندهخاطر میشوم؛ پس حال مریدان و شاگردانم چگونه است؟ آنگاه دریافتم که خدا در دل دوستانش جایی دارد که جز او را در آن نمیبینند و جز از او اندیشهای در آن نمیگذرد. اگر این را درنمییافتم، از غم زَهرهام میترکید.
هوش مصنوعی: به چشمها و گمانهای مردم که از خود دورشان میکنم اعتنایی ندارم؛ مرا در باطن تو آینهای است که چهرهٔ تو را در آن میبینم.
هوش مصنوعی: شیخالاسلام گفت دوستان خدا آینهٔ اویند و هر که در آن آینه بنگرد، او را میبیند.
هوش مصنوعی: مرا آینهٔ کسی کردی که تو را میجوید.
هوش مصنوعی: هر که مرا ببیند، تو را دیده است.
هوش مصنوعی: ممشاد گفت چهل سال است که بهشت را با همهٔ آنچه در آن است بر من عرضه میکنند و من حتی نیمنگاهی از گوشهٔ چشم به آن نینداختهام.
هوش مصنوعی: شیخالاسلام گفت در پیشگاه و حضور و همراهی خداوند، نگریستن به غیر او شریک گرفتن برای اوست. خداوند دربارهٔ پیامبرش میگوید چشم او منحرف نشد و از حد نگذشت، و نیز میفرماید بگو خدا، سپس آنان را واگذار.
هوش مصنوعی: در روایتی درست ولی کمیاب آمده که بندگانم از جز من نخواهند. ممشاد گفت هرگز با پرسشی نزد پیری نرفتم؛ با دلی پاک نزد او میرفتم تا ببینم خود او چه میگوید.
هوش مصنوعی: شیخالاسلام گفت دانش خود را نزد پیران بردن بیادبی است؛ تهی از دانش و رأی و پرسش خود نزد پیر برو و هرچه گفت آن را غنیمت و سود بشمار. ممشاد گفت همهٔ معرفت، نیازمندی راستین به خداست، و نیز گفت راه حق دور است و صبر کردن با حق دشوار.
هوش مصنوعی: ابوبکر رازی از فارس دینوری نقل میکند که ممشاد از در خانهاش بیرون آمد و سگی بانگ کرد؛ ممشاد گفت «لا اله الا الله» و سگ همانجا مرد. ممشاد همچنین گفت جان پیامبران در حال کشف و مشاهده است و جان صدیقان در حال نزدیکی و فنا.
هوش مصنوعی: شیخ ابوعبدالله طاقی گفت از محمد بن خفیف شنیدم که میگفت:
هوش مصنوعی: ممشاد دینوری را در خواب دیدم که ایستاده و دست به آسمان برداشته و میگوید: ای پروردگار دلها! ای پروردگار دلها! آسمان به سرش نزدیک میشد تا بر سرش فرود آمد، شکافت و ممشاد را با خود برد.
هوش مصنوعی: شیخالاسلام در شرح سخن ممشاد گفت راه به حق دور است مگر آنکه خود او دستگیر باشد، و همراهی و صبر و روزگار گذراندن با خداوند دشوار است مگر آنکه او همدم باشد. ممشاد گفت شصت سال است که در میکوبم تا ببینم چه پاسخی میآید و چه کسی میپرسد که کیست بر در.
هوش مصنوعی: شیخالاسلام گفت کسی در حال جان دادن بود و گویندهای دید که کسی بر او میگرید. به او گفت این جوانمردی بود و دوستِ خدا؛ او زندان تن را میشکند، تو چرا میگریی؟
هوش مصنوعی: ممشاد به یارانش گفت دانش بیاموزید تا اهل کلام شما را در گمراهی خود فرو نبرند. راه یا وجد و حال و وقت است، یا سفر و زیارت و بریدن بیابانها، یا آموختن دانش ناب و شریعت پاک. اینها همه سخنان ممشاد است.
هوش مصنوعی: ممشاد گفت هر که بر دوستی از دوستان خدا انکار کند، کمترین کیفرش این است که آنچه آن دوست داشت هرگز به او داده نمیشود.
هوش مصنوعی: ذوالنون مصری گفت هر که فریاد ریاکاری را که از روی فریب فریاد میزند انکار کند، هرگز آن حال را به راستی نمییابد، زیرا در واقع اصل آن حال را انکار کرده است. تو را با فریب او چه کار؟ فریبش بر گردن خود اوست؛ تو به راستی بنگر تا از او بهره ببری. و یاری از خداست.
هوش مصنوعی: بوعامر، شاگرد ممشاد، گفت روزی نزد او نشسته بودیم که جوانمردی آمد و از شیخ خواست مهمانیاش را بپذیرد؛ شیخ پرسید آیا میتوانی این صوفیان را به خانه ببری و سود و بازار را کنار بگذاری؟ و بهانه آورد و نپذیرفت. یاران گفتند شیخ هرگز چنین نمیکرد؛ شیخ گفت او از جوانمردان بود، دنیا به دستش آمد و جوانمردی از دستش رفت؛ اکنون با خرج کردن میخواهد سرمایهٔ از دسترفتهاش را بازیابد، ولی تا مهر دنیا را از دل بیرون نکند آن را باز نمییابد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.