به لطف قد ره دلها زد آن مه
زهی لطف قد اعلی الله قدره
به هر وجهی سخن زان روی گویم
که خوش باشد سخن های موجه
مرا با آن دهان سریست پنهان
کسی از سر درویشان چه آگه
به حلق تشنه ام تیغ تو بگذشت
دم بسمل چو آب الحمدلله
نمی رفتم به جز راه سلامت
تو را دیدم به راه افتادم از ره
غم عشقت درآمد از در و بام
بلی دیوار ما را یافت کوته
چو طنبور از تو نالان بود جامی
فراقت زاد فی الطنبور نغمه



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل کوتاه در وصف یاری ماهروست که با قامت و چهره و دهانش دل عاشقان را میرباید. شاعر از کشته شدن به تیغ یار چون نوشیدن آب سپاس میگزارد و میگوید دیدن یار او را از راه سلامت بیرون برده است. غم عشق به دل بیدفاع او راه یافته و در پایان، فراق یار نالههای جامی را بیشتر کرده است. غزل سرشار از بازیهای لفظی و جملهها و مثلهای عربی است.
هوش مصنوعی: آن یار ماهرو با زیبایی و لطافت قامتش دلها را ربود. آفرین بر چنین لطفی؛ بهراستی خداوند قدر و مقام او را بلند کرده است. شاعر میان «قد» به معنای قامت و «قدر» به معنای مقام بازی لفظی کرده است.
هوش مصنوعی: من به هر صورت و از هر جهت از آن چهره سخن میگویم، زیرا سخن موجّه و مستدل دلنشین است. «وجه» و «موجّه» با «روی» به معنای چهره ایهام دارند.
هوش مصنوعی: من با آن دهان کوچک یار رازی پنهان دارم. دهان یار از شدت کوچکی گویی ناپیداست. هیچکس از راز درویشان آگاه نیست.
هوش مصنوعی: شمشیر تو از گلوی تشنهٔ من گذشت و در لحظهٔ کشته شدن مانند آبی گوارا بود؛ خدا را شکر. یعنی کشته شدن به دست یار برای عاشق نعمت است.
هوش مصنوعی: من جز راه سلامت و پرهیز را نمیپیمودم، اما چون تو را دیدم از راه به در رفتم و گمراه عشق شدم. «به راه افتادن» و «از راه افتادن» با هم بازی لفظی دارند.
هوش مصنوعی: غم عشق تو از در و بام به خانهٔ دل ما درآمد. آری، دیوار ما را کوتاه یافت؛ یعنی ما را بیدفاع و آسیبپذیر دید.
هوش مصنوعی: جامی پیش از این هم مانند تنبور از دست تو مینالید، و جدایی تو نغمهای تازه بر این تنبور افزود. «زاد فی الطنبور نغمة» مَثَلی عربی است برای افزوده شدن رنجی بر رنج پیشین؛ یعنی فراق نالهاش را بیشتر کرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بهشت آیین سرایی را بپرداخت
زهر گونه درو تمثالها ساخت
ز عود و چندن او را آستانه
درش سیمین و زرین پالکانه
به هنگام وفا سگ از شما به
بود با سگ وفا و با شما نه
درفشان لاله در وی چون چراغی
ولیک از دود او بر جانش داغی
شقایق بر یکی پای ایستاده
چو بر شاخ زمرد جام باده
دلم بستان و آنگه عشوه میده
چنین خواهم زهی نامهربان زه
بقصد خون من زینسان چرائی
کمان ابروان آورده در زه
میم، هر لحظه رو بر من ترش کن
[...]
خرد را دوش گفتم کز که نازند؟
طبایع هر چهار و چرخ هر نه
پس از اندیشه شافی مرا گفت
ز رای اوحدالدین عز نصره
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.