دل نبندند عزیزان جهان در وطنی
که به یوسف ندهد وقت سفر پیرهنی
صبح پیری شد و از خواب نگشتی بیدار
بر تو شد جامه احرام ز غفلت کفنی
می شود سنگ نشان کعبه مقصودش را
گر به اخلاص کند خدمت بت برهمنی
راز من از لب خامش به زبانها افتاد
گرچه از خامه بی شق نتراود سخنی
مزه میوه فردوس نمی داند چیست
هر که دندان نرسانده است به سیب ذقنی
در سپند من سودازده آتش مزنید
که پریشان شود از ناله من انجمنی
نیست از وصل به جز خون جگر قسمت من
بر سر خوان سلیمان چه کند بی دهنی؟
کرد یک تنگ شکر روی زمین را صائب
که شنیده است چنین طوطی شکرشکنی؟



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل از مضمونهای جداگانه ساخته شده است: ناسپاسی وطن با عزیزان به اشارهٔ داستان یوسف، هشدار دربارهٔ غفلت در پیری، و ارزش اخلاص حتی در بتپرستی. سپس به عشق میپردازد: شیرینی چانهٔ معشوق، نالهٔ عاشق که مانند اسپند در آتش است، و ناتوانی عاشق از بهرهبردن از وصال. در بیت پایانی صائب شیرینی سخن خود را که جهان را پر از شکر کرده است میستاید.
هوش مصنوعی: عزیزان و بزرگواران جهان به وطنی دل نمیبندند که هنگام سفر حتی پیراهنی به یوسف نمیدهد. اشاره به برادران یوسف است که پیراهنش را از تنش درآوردند و او را در چاه انداختند؛ یعنی وطن با عزیزان خود ناسپاس است.
هوش مصنوعی: صبح پیری فرارسید و موی سپید شد، اما تو از خواب غفلت بیدار نشدی. موی سپید که میتوانست جامهٔ احرام و آمادگی برای سفر به سوی حق باشد، به سبب غفلتت به کفن تبدیل شد.
هوش مصنوعی: اگر برهمنی با اخلاص و صدق به بت خدمت کند، همان سنگ بت برایش نشانهای میشود که راه کعبهٔ مقصودش را نشان میدهد. یعنی اخلاص حتی از راه نادرست هم آدمی را به حقیقت میرساند.
هوش مصنوعی: با آنکه لبم خاموش بود، رازم بر سر زبانها افتاد؛ و این شگفت است، چون از قلمی که شکاف نخورده باشد سخنی بیرون نمیتراود.
هوش مصنوعی: کسی که دندان به سیب چانهٔ معشوقی نزده باشد، نمیداند مزهٔ میوهٔ بهشت چیست.
هوش مصنوعی: بر اسپند من که سودازده و دیوانهٔ عشقم آتش نزنید، زیرا از ناله و فریاد من جمعی پریشان میشوند. اسپند در آتش صدا میکند و نالهی عاشق را به آن تشبیه کرده است.
هوش مصنوعی: بهرهٔ من از وصال جز خون دل خوردن نیست؛ کسی که دهان ندارد بر سر سفرهٔ سلیمان چه میتواند بکند؟ یعنی نعمت وصل فراوان است اما من توان بهرهبردن از آن را ندارم.
هوش مصنوعی: صائب با شعر شیرینش همهٔ روی زمین را یک بار شکر کرد؛ چه کسی چنین طوطی شکرشکنی شنیده است؟ شاعر شیرینسخنی خود را میستاید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
این چه لطفست که ناموس صبا میشکنی
وین چه حلمست که دشمن به غلط میفکنی
دشمنان از سخن نرم تو مغرور شدند
وقت باشد که زیانکار شود خوشسخنی
چند ازین قاعدهها وقت درآمد که کنون
[...]
در همه شهر خبر شد که تو معشوق منی
این همه دوری و پرهیز و تکبر چه کنی
حد و اندازهٔ هرچیز پدیدار بود
مبر از حد صنما سرکشی و کبر و منی
از پی آنکه قضا عاشق تو کرد مرا
[...]
به شکرخنده بتا نرخ شکر میشکنی
چه زند پیش عقیق تو عقیق یمنی
گلرخا سوی گلستان دو سه هفته بمرو
تا ز شرم تو نریزد گل سرخ چمنی
گل چه باشد که اگر جانب گردون نگری
[...]
من چرا دل به تو دادم که دلم میشکنی
یا چه کردم که نگه باز به من مینکنی
دل و جانم به تو مشغول و نظر در چپ و راست
تا ندانند حریفان که تو منظور منی
دیگران چون بروند از نظر از دل بروند
[...]
مست و شوریده چنانم که ز بی خویشتنی
من توام هیچ نمیدانم اگر خود تو منی
شرطِ اخلاص چنان است ز مبدایِ وجود
که نه من بر تو گزینم نه تو بر من شکنی
وقت وقتی چه شود گر به سرِ ما گذری
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.