به چه روی پشت آرم به کسی که از گزینی
سوی او کند خدا رو به حدیث و همنشینی
نه که روی و پشت عالم همه رو به قبله دارد
که ز کیمیاست مس را برهیدن از مسینی
همگان ز خود گریزان سوی حق و نعل ریزان
که ز کاسدی رسانمان به لطافت و ثمینی
نه زمین ستان بخفته ز رخ فلک شکفته
ز فلک نبات یابد برهد از این زمینی
دهد آن حبوب علوی به زمین خوشی و حلوی
به بهار امانتیها بنماید از امینی
هله ای حیات حسی بگریز هم ز مسی
سوی آسمان قدسی که تو عاشق مهینی
ز برای دعوت جان برسیدهاند خوبان
که بیا به معدن و کان بهل این قراضه چینی
به خدا که ماه رویی به خدا فرشته خویی
به خدا که مشک بویی به خدا که این چنینی
تو که یوسف زمانی چه میان هندوانی
برو آینه طلب کن بنگر که روی بینی
به صفا چو آسمانی به ملاطفت چو جانی
به شکفتگی چنانی به نهفتگی چنینی
به خزینه خوب رختی ز قدیم نیکبختی
به نبات چون درختی به ثبات چون یقینی
شدهام چو موم ای جان به هوای مهر سلطان
برسان به موم مهرش که گزیدهتر نگینی
هله بس که کاسهها را به طعام او است قیمت
و اگر نه خاک نه ارزد همه کاسههای چینی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مولانا در این غزل از روی آوردن همهٔ هستی به سوی حق سخن میگوید و آن را با مثال کیمیا که مس را زر میکند و آسمان که زمین را میرویاند نشان میدهد. سپس جانِ حسی را فرا میخواند که از پستی مسگونه بگریزد و به آسمان قدسی برود. در ادامه معشوق را با سوگند و تشبیه میستاید و آرزو میکند که مهرِ او بر جانِ مومشدهاش نقش بندد. غزل با این نکته پایان مییابد که ارزش هر ظرفی به خوراکی است که از او در آن نهاده شده است.
هوش مصنوعی: چگونه میتوانم به کسی پشت کنم که خداوند او را برگزیده و برای سخن گفتن و همنشینی به او روی آورده است؟
هوش مصنوعی: مگر نه این است که همهٔ جهان، از رو و پشت، رو به قبلهٔ حق دارد؟ همانگونه که مس تنها به یاری کیمیا از مس بودن رها میشود، جهان نیز با رو کردن به حق از پستی رها میشود.
هوش مصنوعی: همه از خود گریزاناند و شتابان به سوی حق میروند، چنانکه اسبِ تازان نعل میافکند. میخواهند او آنان را از بیارزشی و کساد بودن به لطافت و گرانبهایی برساند.
هوش مصنوعی: مگر نه این است که زمینِ خفته از چهرهٔ آسمان شکوفا میشود؟ زمین از آسمان گیاه مییابد و از خاکی بودن رها میشود.
هوش مصنوعی: آن دانههای آسمانی به زمین خوشی و شیرینی میبخشند، و زمین در بهار از سرِ امانتداری امانتهایی را که به او سپردهاند آشکار میکند.
هوش مصنوعی: ای زندگیِ حسی، از این مسگونه بودن بگریز و به آسمانِ پاک و قدسی برو، زیرا تو عاشقی بزرگ و والایی.
هوش مصنوعی: خوبان برای دعوت کردن جان آمدهاند و میگویند: به معدن و کانِ اصلی بیا و این خردهریزهچینی را رها کن؛ یعنی به جای ریزههای دنیا به سرچشمهٔ حقیقت روی آور.
هوش مصنوعی: شاعر به معشوق سوگند میخورد که او ماهرو و فرشتهخوی و مشکبوی است و به راستی چنین است.
هوش مصنوعی: تو که یوسفِ روزگاری، در میان سیاهان و بیگانگان چه میکنی؟ آینهای بجوی و ببین که چه چهرهای داری.
هوش مصنوعی: در پاکی مانند آسمانی و در مهربانی مانند جان. در آشکار بودن و شکوفایی چنان زیبایی و در پنهانی نیز همینگونهای.
هوش مصنوعی: در گنجینهات کالای نیکو داری و از ازل نیکبختی. در رویش و بارآوری مانند درختی و در استواری مانند یقینی.
هوش مصنوعی: ای جان، از آرزوی مهرِ سلطان مانند موم نرم شدهام. مهرِ او را بر این موم بزن، زیرا تو برگزیدهترین نگینی.
هوش مصنوعی: بس است؛ ارزش کاسهها به غذایی است که از او در آنهاست، و گرنه همهٔ کاسههای چینی به اندازهٔ خاکی هم نمیارزند. یعنی ارزش تن و جهان به حضور حق در آن است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
رخ و زلفت، ای پریرخ، سمنست و مشک چینی
به دهان و لب بگویم که : نبات و انگبینی
تو اگر در آب روزی نظری کنی بر آن رخ
هوست کجا گذارد که : کسی دگر ببینی؟
به زبان خود نگارا، خبرم بپرس روزی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.