ترا ز جان غم مال ای خسیس بیشترست
علاقه تو به دستار بیشتر ز سرست
خطر به قدر فزونی است مالداران را
که خون فاسد، آهن ربای نیشترست
مریز پیش بخیل آب روی خود زنهار
که آب تیشه سزاوار نخل بی ثمرست
زمین پاک بود کهربای دانه پاک
صدف ز پاکی دامن همیشه پرگهرست
ز آفتاب نگردد به رنگ و بو غافل
درین ریاض چو شبنم کسی که دیده ورست
ترا ز داغ عزیزان رفته نیست خبر
وگرنه لاله این باغ، پاره جگرست
زبان شکوه ندارم ز خاکساریها
چگونه سبز شود دانه ای که پی سپرست؟
درآ به عالم بی انقلاب بیرنگی
که ماهتاب و کتان همچو شیر با شکرست
یکی هزار شد از سینه بیقراری دل
به مرغ وحشی ما آشیانه بال و پرست
ز پرده سوزی شب، صبح شد گریبان چاک
عدوی پرده خویش است هر که پرده درست
به مرگ باز نمانند سالکان ز طلب
میان ره نکند خواب هر که دیده ورست
می رسیده ز خم جلوه می کند در جام
نهفته های پدر جمله ظاهر از پسرست
به قدر پاس ادب فیض می رساند حسن
که جای بهله کوتاه دست، بر کمرست
ز دلشکستگی خود غمین مشو صائب
که شیشه چون شکند در دکان شیشه گرست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل با نکوهش بخیلی آغاز میشود که مال را از جان عزیزتر میدارد و هشدار میدهد که ثروت زیاد خطر میآورد و نباید آبرو را پیش بخیل ریخت. سپس با تمثیلهایی از طبیعت به ستایش پاکی، فروتنی، بینایی دل، پردهپوشی و طلب بیپایان سالکان میپردازد. در پایان شاعر خود را دلداری میدهد که دل شکسته چون شیشهای است که در دکان شیشهگر شکسته و باز ساخته میشود.
هوش مصنوعی: ای بخیل، غصهٔ مال برای تو از غم جان بیشتر است؛ مثل کسی که به دستارش بیش از سرش دلبستگی دارد.
هوش مصنوعی: خطری که ثروتمندان را تهدید میکند به اندازهٔ زیادیِ مالشان است؛ چنانکه خون فاسد و زیادی نیشترِ رگزن را به سوی خود میکشد.
هوش مصنوعی: زنهار آبروی خود را پیش بخیل مریز؛ نخل بیثمر سزاوار آبیاری نیست، بلکه سزاوار تیزی تیشه است.
هوش مصنوعی: زمین پاک دانهٔ پاک را به خود جذب میکند، و صدف چون دامنی پاک دارد همیشه پر از مروارید است؛ یعنی پاکی، پاکی و نعمت میآورد.
هوش مصنوعی: هر که در این باغ جهان بینا باشد، مانند شبنم به خاطر رنگ و بوی گلها از خورشید غافل نمیشود؛ یعنی زیباییهای ظاهری او را از حقیقت اصلی بازنمیدارد.
هوش مصنوعی: تو از داغ عزیزانی که رفتهاند خبر نداری؛ وگرنه میدیدی که لالهٔ این باغ پارهای از جگر داغدار آنان است.
هوش مصنوعی: از خواری و پایمال شدن شکایت نمیکنم؛ دانه تا زیر پا لگدکوب و در خاک نهان نشود چگونه سبز میشود؟ یعنی فروتنی مایهٔ رشد است.
هوش مصنوعی: به عالم بیرنگی که دگرگونی در آن نیست درآ؛ در آنجا ماهتاب و کتان که دشمن یکدیگرند، مانند شیر و شکر با هم سازگارند.
هوش مصنوعی: بیقراری دل در سینه هزار برابر شده است؛ مرغ وحشی دل ما آشیانهای جز بال و پر خود ندارد و همیشه در پرواز و آوارگی است.
هوش مصنوعی: صبح چون پردهٔ شب را سوزاند، خودش گریبانچاک شد؛ هر که پردهٔ دیگران را بدرد، در واقع دشمن پردهٔ آبروی خویش است.
هوش مصنوعی: رهروان راه حق حتی با مرگ هم از طلب باز نمیمانند؛ هر که بیدار و بیناست در میانهٔ راه به خواب نمیرود.
هوش مصنوعی: شراب رسیده همان چیزی را که در خم بوده در جام نشان میدهد؛ همانطور همهٔ صفات پنهان پدر در پسر آشکار میشود.
هوش مصنوعی: زیبایی معشوق به اندازهٔ رعایت ادب لطف میرساند؛ چنانکه کسی که دست درازی نمیکند، دستکشش بر کمر است و به میان یار میرسد.
هوش مصنوعی: ای صائب، از شکستهدلی خود غمگین مباش؛ شیشه اگر در دکان شیشهگر بشکند، سازندهاش آن را دوباره میسازد؛ یعنی دل شکسته نزد آفرینندهٔ خود است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
خدایگانا امشب نشاط ساز بدانک
پدرش ز آهن بودست و مادرش حجرست
بصورت شجری و ز خفچه او را برگ
که از عقیق و ز یاقوت بار آن شجرست
زبانههاش چو شمشیر های زر اندود
[...]
هر آن دلی که تو را، سیدی بدان نظرست
خطر گرفت اگر چه حقیر و بیخطرست
خدایگانا ، تیغ تو صورت ظفرست
دل کریم تو گنج بدایع هنرست
فضایل تو بجسم خرد درون جانست
شمایل تو بچشم کرم درون بصرست
کف تو کان مکارم شدست در گیتی
[...]
زمانهٔ گذران بس حقیر و مختصرست
ازاین زمانهٔ دون برگذر که بر گذرست
به حل و عقد جهان را زمانهایست دگر
که پیشکار قضا و مدبر قدرست
کف کفایت و رای صواب صدر اجل
[...]
به نرد باختن اندر بلا و درد سرست
ازو حذر کن و بگریز گر ترا بصرست
صلاح خویش نگهدار و نا فلاح مجوی
که در صلاح و فلاح تو نرد کینه ورست
به جاه ازو خللست و به فضل ازو نقصان
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.