در بهشت افکند آن رخسار گندم گون مرا
شست یاد کوثر از دل آن لب میگون مرا
از تماشای رخش چون چشم بردارم، که هست
چهره گلرنگ او گیرنده تر از خون مرا
خط آزادی طمع زان روی نوخط داشتم
سرخط مشق جنون شد آن خط شبگون مرا
خشک می آید به چشم سرو چون سوهان روح
ریشه در دل کرد تا آن قامت موزون مرا
یک سیه خانه است چشم لیلی از صحرای او
سر به صحرا داده است آن کس که چون مجنون مرا
شیشه گو گردنکشی کن، جام گو ناساز باش
کز خمار آورد بیرون آن لب میگون مرا
گرد کلفت گر به خاطر این چنین زور آورد
می دهد در خاک آخر غوطه چون قارون مرا
از جهان آب و گل عمری است بیرون رفته ام
خم نمی سازد حصاری همچو افلاطون مرا
تنگنای شهر نتواند مرا دلتنگ داشت
وسعت مشرب بود پیشانی هامون مرا
نیست احسان، بنده کردن مردم آزاده را
بخل منعم می کند بیش از کرم ممنون مرا
سرمه دان دریاکشان را برنیارد از خمار
شد خمار لیلی از چشم غزال افزون مرا
صید وحشت دیده ام صائب به تنهایی خوشم
می توان کردن به رو گرداندنی ممنون مرا



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر از دلباختگی به یاری گندمگون و میگونلب سخن میگوید که او را از بهشت و کوثر و شراب بینیاز کرده و به جنونی مجنونوار کشانده است. در نیمهٔ دوم، سخن به وارستگی خود میرسد: از دنیای آب و گل بیرون رفته، تنگی شهر دلتنگش نمیکند و بخل توانگران را بر منت بخشش ترجیح میدهد. پایان غزل او را صیدی رمیده و خوش با تنهایی مینمایاند که بزرگترین لطف به او، رها کردنش است.
هوش مصنوعی: آن چهرهٔ گندمگون مرا به بهشت رساند و آن لب شرابرنگ یاد چشمهٔ کوثر را از دلم پاک کرد. اشارهای وارونه به داستان آدم است که به سبب گندم از بهشت بیرون شد، اما «گندم» چهرهٔ یار مرا به بهشت برد.
هوش مصنوعی: چگونه چشم از تماشای رویش بردارم، وقتی چهرهٔ گلرنگ او از لکهٔ خون هم بیشتر به من میچسبد و رهایم نمیکند.
هوش مصنوعی: از آن روی تازهخط امید سند آزادی داشتم، اما آن خط سیاهرنگ سرمشق تمرین دیوانگی من شد. بازی با معانی گوناگون «خط»: فرمان آزادی، موی تازهرسته و سرمشق نوشتن.
هوش مصنوعی: از وقتی آن قامت موزون در دلم ریشه دوانده، سرو در چشمم خشک و مانند سوهانی آزارندهٔ جان مینماید.
هوش مصنوعی: کسی که مرا مانند مجنون سرگشتهٔ بیابان کرده، صحرایی چنان پهناور دارد که چشم سیاه لیلی تنها یک سیاهچادر در آن است؛ یعنی زیبایی لیلی در برابر او ناچیز است.
هوش مصنوعی: شیشهٔ شراب هر قدر میخواهد گردنفرازی کند و جام ناسازگاری کند، باکی نیست؛ زیرا آن لب میگون مرا از خماری بیرون آورد و دیگر نیازی به آنها ندارم.
هوش مصنوعی: اگر گرد اندوه اینگونه بر دلم فشار آورد، سرانجام مرا مانند قارون در خاک فرو میبرد.
هوش مصنوعی: عمری است از دنیای مادی بیرون رفتهام؛ برخلاف افلاطون که خم را پناهگاه و حصار خود کرد، من به همان خم هم نیازی ندارم.
هوش مصنوعی: تنگی شهر نمیتواند مرا دلتنگ کند، زیرا گشادگی طبع و مشربم برایم به پهناوری دشت است.
هوش مصنوعی: بنده کردن آزادگان با بخشش، احسان نیست؛ برای همین بخل ثروتمند بیش از بخشش او مرا سپاسگزار میکند، چون آزادیام را نگه میدارد.
هوش مصنوعی: همانگونه که یک سرمهدان بادهنوشانِ دریاکش را از خماری درنمیآورد، دیدن چشم آهو (که به چشم لیلی میمانَد) خماری و شوق مرا به لیلی بیشتر کرد؛ جانشین ناچیز تشنگی بزرگ را فرو نمینشاند.
هوش مصنوعی: صائب، من شکاری رمیدهام و در تنهایی خوشم؛ با روی گرداندن از من و رها کردنم میتوان مرا سپاسگزار کرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
نرگس مستت نشانده همچو گل در خون مرا
کی رود چون غنچه مهر تو ز دل بیرون مرا
روی خود بر رو نهد، صبح ابد لیلی تو را
بوسهای بر رو زند، روز جزا مجنون مرا
همچو گردونم ز دل بیرون نیاید مهر تو
[...]
من نه آن صیدم که بودم پاسدار اکنون مرا
ورنه شهبازی ز چنگت میکشد بیرون مرا
زود میبینی رگ جانم به چنگ دیگری
گر نوازش میکنی زین پس به این قانون مرا
آن که دی بر من کشید از غمزه صد شمشیر تیز
[...]
کو می گرمی که در جوش آورد خون مرا؟
چون شفق سازد فلک پرواز گلگون مرا
از محک افزون شود قدر زر کامل عیار
سرکشی از سنگ طفلان نیست مجنون مرا
پخته شد از گوشه عزلت شراب نارسم
[...]
وهم راحت صید الفتکرد مجنون مرا
مشق تمکین لفظگردانید مضمون مرا
گریه توفانکرد چندانیکه دل هم آب شد
موج سیل آخر به دریا برد هامون مرا
دادهام ازکف عنان و سخت حیرانمکه باز
[...]
می دهی ساغر به یاد آن لب میگون مرا
ساقی امشب می کنی تا کی به ساغر خون مرا
مدعی پیوسته گوید عیب او غافل که عشق
چهره لیلی نمود از دیده مجنون مرا
در درون خلوت دل عشق آن زیبا جمال
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.