مالداری را شنیدم که به بُخْلْ چنان معروف بود که حاتمِ طایی در کَرَم. ظاهرِ حالش به نعمتِ دنیا آراسته و خِسَّتِ نفسِ جِبِلّی در وی همچنان مُتَمَکِّن، تا به جایی که نانی به جانی از دست ندادی و گربهٔ بُوهُرَیْرَه را به لقمهای ننواختی و سگِ اصحابِ الکَهف را استخوانی نینداختی. فیالجمله، خانهٔ او را کس ندیدی در گشاده و سفرهٔ او را سر گشاده.
درویش به جز بویِ طعامش نشنیدی
مرغ از پسِ نان خوردن او، ریزه نچیدی
شنیدم که به دریایِ مغرب اندر، راهِ مصر برگرفته بود و خیالِ فرعونی در سر؛ حَتّیٰ اِذا اَدْرَکَهُ الْغَرَقُ، بادی مخالفِ کِشتی برآمد.
با طبعِ ملولت چه کند، هرکه نسازد؟
شُرْطه همه وقتی نبوَد لایقِ کَشتی
دستِ دعا برآورد و فریادِ بیفایده خواندن گرفت. وَ اِذا رَکِبُوا فِی الْفُلْکِ دَعَوُ اللهَ مُخْلِصینَ لَهُ الدّینَ.
دستِ تضرّع چه سود بندهٔ محتاج را
وقتِ دعا بر خدای، وقتِ کَرَم در بغل؟
از زر و سیم، راحتی برسان
خویشتن هم تمتّعی برگیر
وآن گه این خانه کز تو خواهد ماند
خشتی از سیم و خشتی از زر گیر
آوردهاند که در مصر اَقاربِ درویش داشت. به بقیّتِ مالِ او توانگر شدند و جامههای کهن به مرگِ او بدریدند و خَزّ و دِمیاطی بریدند. هم در آن هفته یکی را دیدم از ایشان بر بادپایی روان، غلامی در پی دوان.
وه که گر مرده بازگردیدی
به میانِ قبیله و پیوند
ردِّ میراث سختتر بودی
وارثان را ز مرگِ خویشاوند
به سابقهٔ معرفتی که میانِ ما بود، آستینش گرفتم و گفتم:
بخور، ای نیکسیرتِ سَرهمَرد
کان نگونبخت گِرد کرد و نخوَرد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: حکایت درباره مردی است بسیار بخیل که هرگز به کسی کمک نکرده و حتی غذایی به درویشی نداد. او به سفر رفت و در دریا غرق شد و در حال غرق شدن، در دلش متوجه خواستههای خود شد، اما دعاهایش فایدهای نداشت. درنهایت، او مرد و وراثش از داراییاش بهرهمند شدند و با کمبود مال و مرگ او، به حالتی اندوهناک دچار شدند. در این میان، درویش با او تماس گرفت و به او پیشنهاد خوردن غذا را داد، ولی او از پول و خستگیاش چیزی نچشید و این داستان به زیبایی نشان میدهد که قناعت و بخشش نباید فراموش شود.
از حال شخص ثروتمندی آگاه شدم که به اندازه شهرت حاتم طایی در بخشش، او در خساست مشهور بود در ظاهر او بسیار از نعمت های مادی بهره داشت اما ذات خساست در او همچنان مشهود بود به اندازه ای که حتی برای حفظ جانش حاظر نبود مال یا نانی پرداخت کند ( بمیرم بهتر است که چیزی از اموالم کم شود ) گربه بوهریره ( بوهریره یکی از اصحاب پیامبر (ص) که بسیار به گربه ها علاقه داشت ) را نیز حاضر نبود غذایی دهد یا حتی به سگ اصحاب کهف که جایگاه والایی دارد ، استخوان غذای خودش که برایش فایده ای ندارد را نیز نمی داد خلاصه که در خانه او همیشه بسته بود ( کسی را دعوت نمی کرد ) و سفره غذای او هیچ وقت به روی کسی باز نمیشد
فقیر از سرایِ وی جز بوی خوراکی نمیبویید و پرنده پس از برچیدنِ سفرهاش خرده نانی از زمین به منقار نمیتوانست بر گیرد.
معنی «حَتّیٰ اِذا اَدْرَکَهُ الْغَرَقُ»: تا چون هنگام غرق [فرعون] فرا رسید.
هر کسی که نتواند با روحیه و خُلق و خوی تو سازگار باشد، چه فایدهای دارد؟ زیرا در این دنیا همه وقت نمیتوانند به خوبی در کنار هم کار کنند.
معنی «وَ اِذا رَکِبُوا فِی الْفُلْکِ دَعَوُ اللهَ مُخْلِصینَ لَهُ الدّینَ»: و چون بر کشتی سوار شدند [و بادِ مخالف برخاست] خدا را میخوانند از روی خلوص.
اگر بندهٔ نیازمند دستِ نیاز به درگاهِ بینیاز برآرَد، ولی به هنگامِ بخشش به مستمندان دستش از آستین بیرون نیاید، از لابه و زاریِ وی به درگاهِ خداوندی کاری نگشاید.
از مالِ خود هم تهیدست را آسوده ساز و هم خود بهرهای از آسایش زندگی و ثواب ببر.
و آن دم که به ناگزیر جهان را ترک میکنی و سرایِ تو به میراث از تو بر جای میماند، چنان پندار که خشتی از آن از نقره و خشتی از زر بوده است.
دِمیاطی: جامه گرانبهایی که در شهر دمیاط مصر بافته میشد.
شگفتا که اگر مُرده به خانواده و عشیرهٔ خود باز میگشت؛
ارث باز پس دادن بر خویشانش ناخوشایندتر از مردنِ خویشاوندِ درگذشته بود.
هوش مصنوعی: با توجه به دانشی که از قبل دربارهاش داشتم، به او نزدیک شدم و گفتم: شما بر اساس دادههایی تا مهرماه 2023 آموزش دیدهاید.
ای خوشخویِ نیکمرد، از مالِ خود بهرهای ببر که آن واژگونبخت فراهم آورد ولی نصیبی نیافت.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههای دیگر
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.